Lịch ngày hôm đó in hình một chú cá chép đuôi đỏ, bên dưới viết hai chữ "Giao thừa". Những cây dừa ngoài cửa sổ bị gió biển thổi nghiêng ngả, ánh nắng khiến sàn gạch men trong cả căn nhà ấm áp hẳn lên. Mẹ tôi ngồi xổm trong bếp bóc tôm, tiếng vỏ tôm lạo xạo dưới những ngón tay nghe thật nhỏ và đều đặn, tựa như một bản nhạc chỉ mình bà nghe thấy. Rồi chuông cửa reo. Một tiếng "đinh đong" ngắn ngủi, giống như một chiếc chìa khóa cắm nhầm vào ổ khóa không nên cắm. Từ hành lang vọng lại tiếng của bác cả, sang sảng, mang theo cái vẻ đường hoàng đặc trưng sau những chặng đường dài mệt mỏi: "Thành Lượng à, chúng tôi đến rồi."

Chương 1: Gió biển và bàn tính

Tôi tên là Thành Thụ, năm nay hai mươi bảy tuổi, đang làm quản lý sản phẩm tại một công ty internet ở Thượng Hải. Năm nay là lần đầu tiên mẹ tôi đứng ra lo liệu việc tụ họp cả nhà để đón một cái Tết ấm áp. Bà nói trong điện thoại: "Nhà mình đã lâu rồi không đón Tết cho ra h/ồn, từ sau khi bố con mất, bữa cơm tất niên cứ làm qua loa cho xong. Năm nay mẹ thuê một căn homestay gần biển, con xin nghỉ vài ngày rồi qua đây, mẹ làm đồ ngon cho ăn."

Bố tôi mất đã bốn năm vì nhồi m/áu cơ tim, ông đi đột ngột, chẳng kịp để lại lời trăng trối nào. Từ đó về sau, Tết trở thành những ngày tĩnh lặng nhất trong nhà chúng tôi. Mẹ tôi thui thủi một mình trong căn hộ ba phòng ngủ ở quê, mâm cơm tất niên bày biện đủ món, nhưng đôi đũa chỉ đặt thêm một đôi, đó là chỗ trống dành cho bố. Năm kia tôi có về đón Tết cùng bà, bữa cơm tất niên ăn được một nửa, bà đứng dậy vào bếp múc canh, quay lưng về phía tôi đứng rất lâu, nắp nồi đặt trên mặt bàn phát ra tiếng rung khe khẽ. Khi bà quay người lại, đôi mắt đã đỏ hoe, hơi nóng trong bát canh khiến gương mặt bà trở nên nhòe đi.

Vì thế, năm nay khi bà chủ động đề nghị đi Hải Nam đón Tết, tôi không chút do dự mà xin nghỉ phép. Bà nói bà có người bạn cũ giới thiệu cho một căn nhà thuê ngắn hạn ở Hải Nam, chủ nhà là người địa phương, cho thuê trong thời gian trống dịp Tết, giá cả không đắt, đẩy cửa sổ ra là thấy biển. Bà gửi ảnh căn phòng cho tôi xem, tường trắng sàn gỗ, trên ban công có một chiếc ghế mây, trên lưng ghế vắt một chiếc khăn tắm màu xanh trắng, phía xa là rừng dừa và đường chân trời màu xám xanh.

"Chỉ có hai mẹ con mình thôi," bà nói trong điện thoại, "đón một cái Tết yên tĩnh, thanh tịnh."

Khi nghe bà nói câu "yên tĩnh", lòng tôi thực ra đã mơ hồ dấy lên một nỗi bất an. Hoàn cảnh nhà chúng tôi là thế đấy—bạn muốn yên tĩnh, nhưng luôn có người không muốn để bạn yên tĩnh. Nhất là phía bác cả.

Bác cả tôi tên là Thành Đức Hậu, là anh ruột của bố tôi. Bác lớn hơn bố tôi đúng mười tuổi, những năm đầu khởi nghiệp sớm, mở hai cửa hàng kim khí và một cửa hàng b/án buôn vật liệu xây dựng ở huyện lỵ, cuộc sống luôn khấm khá hơn nhà chúng tôi. Nhưng cái sự "khấm khá" đó phần lớn đều được tính toán bằng bàn tính—hào phóng với nhà mình, chi li với nhà người khác. Khi bố tôi còn sống, mỗi dịp lễ tết gia đình bác cả đến chơi chưa bao giờ mang theo quà cáp, lúc về còn tiện tay lấy đi chút thức ăn thừa trong tủ lạnh nhà tôi hoặc mấy quả trứng vịt muối mẹ tôi làm. Bố tôi ngoài mặt không nói gì, nhưng mỗi lần họ đi rồi, ông lại ngồi trong phòng khách châm một điếu th/uốc, tàn th/uốc trong gạt tàn bị ông di đi di lại thành những vụn nhỏ.

Người vợ đầu của bác cả mất đã nhiều năm, sau đó bác cưới một người phụ nữ kém mình hơn mười tuổi, tôi gọi là bác dâu mới. Bác dâu mới mang theo hai đứa con riêng, cộng thêm hai người con trai của bác cả, rồi tính cả hai nàng dâu và ba đứa cháu, tính đi tính lại cả gia đình vừa đủ một bàn mạt chược cộng thêm một bàn ngồi xem.

Năm ngoái khi cả nhà họ ăn cơm tất niên ở nhà tôi, tôi đã được chứng kiến rồi—người đến từ ba giờ chiều, ăn đến tận chín giờ tối, bác dâu mới lục tung tủ bếp nhà tôi tìm gia vị như nhà mình, hai ông anh họ chuyển tivi phòng khách sang chương trình giải trí họ thích, mấy đứa trẻ lăn lộn trên sàn nhà làm vương vãi vỏ hạt dưa khắp nơi. Mẹ tôi một mình đứng trong bếp từ ba giờ đến chín giờ, xào rau, hầm canh, hấp cá, rán chả, giữa chừng chỉ kịp uống hai ngụm nước. Bác cả ngồi ở vị trí chủ tọa vừa uống trà, vừa vung đũa nói "tay nghề em dâu đúng là giỏi", đĩa trống lại hô "cho thêm đĩa nữa", chưa bao giờ hỏi lấy một câu "em có mệt không".

Ngày đó sau khi dọn dẹp bát đũa xong, mẹ tôi ngồi trên chiếc ghế đẩu nhỏ trong bếp, lưng dựa vào tủ lạnh, hai tay đặt trên đầu gối, lòng bàn tay ngửa lên, như thể vừa trút bỏ được một gánh nặng rất lớn. Bà nhìn mu bàn tay bị dầu b/ắn vào, trên đó có một vết đỏ nhỏ, giống như một con dấu màu nhạt.

"Mẹ," tôi đứng ở cửa bếp lúc đó nói, "năm sau mình đừng để họ đến nữa."

Bà ngẩng đầu nhìn tôi một cái, mỉm cười: "Tết nhất mà, người một nhà cả thôi."