Sau đêm đó, mẹ chồng tôi thay đổi hẳn.

Không nói rõ được cụ thể là thay đổi ở đâu, nhưng khí chất của bà hoàn toàn khác biệt. Bà vẫn dậy sớm, vẫn không chịu ngồi yên, nhưng bà đã bắt đầu biết cười.

Không phải kiểu cười khách sáo nhếch mép như trước, mà là thực sự cười thành tiếng. Có những lúc tôi trêu đùa con khiến thằng bé phát ra tiếng, bà ngồi bên cạnh nhìn rồi cũng bật cười theo.

Bà cũng chủ động trò chuyện với tôi nhiều hơn. Kể cho tôi nghe những chuyện phiếm trong làng, những chuyện thời trẻ của bà, kể về mấy luống rau bà trồng, loại nào lớn nhanh, loại nào hay bị sâu cắn.

Khi nói chuyện, bà mang giọng địa phương rất nặng, có những từ tôi không nghe rõ, nhưng lần nào tôi cũng chăm chú lắng nghe, chỗ nào không hiểu lại hỏi lại. Thấy tôi nghe nghiêm túc, bà càng kể càng hăng, càng nói càng thoải mái, có những lúc kể đến đoạn buồn cười, bà tự cười trước, cười đến mức gập cả người, mái tóc bạc trắng rung rung theo từng nhịp.

Có một ngày, bà đột nhiên nói với tôi: "Con chẳng giống mẹ hồi trẻ chút nào cả."

Tôi hỏi sao lại không giống.

Bà bảo: "Con có số hưởng, trong lòng con có bản thân mình. Hồi mẹ còn trẻ, trong lòng toàn chứa người khác, quên mất cả chính mình rồi."

Tôi suy nghĩ một chút rồi nói: "Mẹ, sau này mẹ có thể nghĩ cho bản thân mình nhiều hơn rồi."

Bà không đáp, nhưng một lát sau thì gật đầu.

Chiều hôm ấy, con đã ngủ, tôi và mẹ chồng ngồi ngoài ban công tắm nắng. Ánh nắng ấm áp trải dài trên mặt đất, bà lật ngược những đôi tất nhỏ của cháu, từng mũi kim sợi chỉ kh//âu gia cố cho chắc chắn. Tôi tựa vào lưng ghế nhìn bà, bỗng nhiên nhớ ra một chuyện.

"Mẹ, tên hồi nhỏ của mẹ là gì ạ?" tôi hỏi.

"Vương Tú Lan," bà nói.

"Tú Lan," tôi gọi một tiếng, "Nghe hay quá."

Bàn tay cầm kim chỉ của bà khựng lại, ngẩng đầu nhìn tôi, trong ánh mắt có một thứ ánh sáng mà tôi không sao tả hết được. Một lát sau, bà cúi đầu tiếp tục kh//âu tất, khóe miệng cong lên một độ cong ấm áp hơn cả ánh nắng ngoài cửa sổ.

Sau này mỗi lần tôi trêu chọc gọi bà là Tú Lan, bà đều đáp lại. Tiếng "ơi" đó mang âm hưởng địa phương đậm đà, âm cuối kéo dài, không giống như lúc gọi người khác, cũng không giống như lúc gọi cái tên Vương Tú Lan bình thường.

Trên ban công có một chậu lan ý tôi trồng, mùa hoa rất dài, từ xuân sang thu.

Mẹ chồng không biết cách chăm loại hoa này, nhưng ngày nào bà cũng tưới nước cho nó, không nhiều không ít, vừa vặn vô cùng. Có một lần trời mưa, bà vội vã bê chậu hoa vào trong nhà vì sợ mưa làm hỏng. Đó chỉ là một chậu hoa bình thường, m/ua ở chợ hoa cây cảnh mười mấy đồng, nhưng trong mắt mẹ chồng, dường như đó là một thứ gì đó vô cùng quý giá.

Có lẽ con người cũng vậy thôi.

Không ai tưới nước thì sẽ héo tàn, không ai bê vào nhà thì sẽ bị rét buốt. Mẹ chồng tôi, đóa hoa này đã lớn lên trong gió mưa suốt sáu mươi năm, chưa từng có ai tưới nước cho bà, chưa từng có ai bê bà vào dưới mái hiên. Bà cứ ngỡ mình sinh ra là để lớn lên trong gió mưa, sinh ra là phải dãi nắng dầm mưa, sinh ra là không xứng đáng được nâng niu trong lòng bàn tay.

Nhưng bà đã sai.

Bà cũng giống như tôi, giống như tất cả những người phụ nữ khác. Chúng ta đều khao khát được nhìn thấy, được đón nhận, được đối xử dịu dàng. Bà đã bị n/ợ nần suốt bao nhiêu năm, nay cuối cùng cũng đợi được người nhìn thấy mình. Không phải do tôi tốt đẹp gì, chỉ là tôi tình cờ có tâm h/ồn nh.ạy cả.m, tình cờ nhìn thấy được mà thôi.

Còn bà cũng dùng cách vụng về, trầm mặc, lóng ngóng của mình để coi tôi, cô con dâu từ phương xa đến, như người nhà.

Bà dùng đôi bàn tay thô ráp như giấy nhám rửa chân cho tôi, dùng mái tóc bạc trắng dụi vào vai tôi mà khóc, dùng tất cả tình yêu tích góp suốt sáu mươi năm để vụng về và mạnh mẽ bảo vệ tôi. Giống như bảo vệ chậu lan ý mà bà coi trọng hơn bất cứ thứ gì.

Trời mưa thì bê vào nhà, trời nắng lại bê ra ngoài tắm nắng.

Tôi từng viết một bài tản văn rất ngắn, chỉ có ba dòng, đăng lên trang cá nhân và để chế độ chỉ mình tôi thấy. Tôi viết:

Mẹ chồng là đóa hoa lớn lên trong gió mưa, bà không biết mái hiên là gì.

Tôi kéo bà vào dưới mái hiên, bà nói hóa ra mưa có thể không rơi trên người mình.

Sau này, bà cũng học được cách che ô cho người khác.

Sau này, khi con được hơn một tuổi, mẹ chồng bảo với tôi rằng bà muốn về quê.

Thực ra tôi biết, từ ngày bà đến đây, trong lòng bà vẫn luôn canh cánh về cái sân nhỏ, mảnh vườn và đàn gà đàn vịt ở quê nhà.

Thành phố đối với bà mà nói quá gò bó, bà giống như một cái cây đại thụ được bứng vào chậu cảnh, rễ thế nào cũng chẳng thể vươn ra được.

Ngày tiễn bà đi, bà lại đứng ở cửa rất lâu.

Lục Trầm Chu đến đón bà lên xe, bà ngồi vào rồi một lát sau lại xuống, đi đến trước mặt tôi, đưa tay chỉnh lại cổ áo cho tôi. Tay bà run lên, rồi từ trong túi móc ra một thứ nhét vào tay tôi.

Đó là một chiếc khăn tay, được gấp vuông vức, mép hơi ngả vàng nhưng sạch sẽ tinh tươm. Trên khăn tay thêu hai đóa hoa bằng chỉ đỏ, mũi kim không tinh xảo, méo mó, nhưng có thể nhận ra là bà đã tỉ mẩn thêu từng mũi một.

"Mẹ thêu mấy ngày liền," bà nói, "Lần trước con nói thích hoa này, nên mẹ thêu một cái."

Chiếc khăn tay đó tôi nhận ra, là cái tôi mang từ quê lên năm mới cưới, vẫn luôn bị đ/è dưới đáy ngăn kéo. Tôi chỉ tiện miệng nói một lần là hoa này đẹp, vậy mà bà đã nhớ kỹ.

Tôi nắm ch/ặt chiếc khăn trong tay, trên đó vẫn còn vương mùi xà phòng quen thuộc trên người bà.