Bởi vì mỗi ngày tôi đều phát hiện ra những chi tiết mới trên người mẹ chồng. Bà dùng vải cũ bọc lại tất cả những góc bàn sắc nhọn trong nhà vì sợ đứa trẻ va phải. Những chiếc áo bông nhỏ bà tự tay kh//âu cho cháu, mũi kim đều đặn, chắc chắn, còn đẹp hơn cả đồ m/ua ngoài tiệm.

Khi giặt quần áo, bà sẽ giặt riêng chiếc áo len của tôi bằng tay, vì lần đầu tiên giặt máy làm áo bị co lại khiến bà áy náy suốt mấy ngày, sau đó bà lén m/ua cái mới nhét vào tủ quần áo của tôi, mác áo thậm chí còn chưa kịp tháo.

Cũng chính vào tối hôm đó, bà xin lỗi tôi theo cách riêng của mình.

Bà bưng một chậu nước nóng vào phòng bảo tôi ngâm chân. Tôi nói "Mẹ ơi, con tự làm được rồi", bà đặt chậu nước bên cạnh chân tôi, ngồi xổm xuống, đưa tay nắm lấy cổ chân tôi. Tôi gi/ật mình, theo bản năng định rút chân lại, nhưng bà nắm rất ch/ặt, ngẩng đầu nhìn tôi.

Ánh nhìn đó tôi không biết diễn tả sao, vừa cố chấp, vừa xót xa, lại có chút gì đó như đang hờn dỗi, giống như nếu tôi không để bà làm việc này, bà sẽ rất buồn.

Tôi không chống cự nữa, những ngón tay bà thô ráp như giấy nhám, các khớp xươ/ng to bè biến dạng, trong kẽ móng tay còn hằn những vết đen không thể rửa sạch. Đó là dấu ấn của bao nhiêu năm tháng đào bới ki/ếm ăn trên đồng ruộng, là những chữ tượng hình sắc nhọn nhất mà thời gian đã khắc lên người bà.

Bà đặt chân tôi vào nước ấm, nhiệt độ vừa vặn, không nóng không lạnh. Bà cúi đầu, từng chút một múc nước dội lên mu bàn chân tôi, ướt rồi lại khô, khô rồi lại ướt, lặp đi lặp lại rất nhiều lần.

Bà không nhìn tôi, cứ cúi đầu ngồi xổm ở đó, mái tóc đã bạc quá nửa, nhìn từ trên đỉnh đầu xuống giống như một vòng xoáy màu xám trắng.

Không gian tĩnh lặng rất lâu, chỉ còn tiếng nước dội khe khẽ.

Rồi bà đột nhiên lên tiếng, giọng trầm đục như thể truyền đến từ một nơi rất xa.

"Ngày mẹ mười tám tuổi gả vào nhà họ Lục, mẹ chẳng biết làm gì cả."

Tôi không đáp lời.

"Đứa con đầu lòng là con gái, không giữ được, ba ngày là mất. Nhà chồng chẳng có ai ở bên, chỉ có một mình mẹ. Mẹ ôm đứa bé đó khóc suốt cả đêm, sáng hôm sau vẫn phải dậy cho lợn ăn."

Nước luồn qua kẽ tay bà, tí tách, tí tách.

"Sau này có anh của Trầm Chu, rồi có Trầm Chu, mẹ sinh một đứa là xuống đồng làm việc, chưa từng biết ở cữ là gì. Mẹ cũng không biết ở cữ là như thế nào, trong làng chẳng ai ở cữ, mẹ đẻ của mẹ cũng chưa từng được ở cữ."

Giọng bà bắt đầu r/un r/ẩy, như đang cố gắng kìm nén điều gì đó.

"Ngày đó con nói con thấy mẹ vất vả quá, mẹ về suy nghĩ rất lâu. Mẹ quả thực rất vất vả, nhưng trước đây chưa từng có ai nói với mẹ câu đó. Mẹ đẻ không nói, chồng mẹ không nói, lúc con cái còn nhỏ thì chúng không hiểu chuyện, đến khi chúng lớn rồi cũng chẳng biết mở lời ra sao."

Tôi nhìn đỉnh đầu bạc trắng của bà, nước mắt cuối cùng cũng không kìm được mà rơi xuống. Nước mắt tôi rơi vào chậu nước, tạo nên những vòng sóng nhỏ, nước mắt bà cũng rơi vào chậu, những vòng sóng đó còn lớn hơn và nặng nề hơn của tôi.

"Lúc con ôm mẹ ngày hôm đó," bà nói, "Mẹ không biết phải làm sao nữa. Cả đời này mẹ chưa từng được ai ôm cả, mẹ mẹ mất sớm, từ nhỏ mẹ đã không được ai ôm bao giờ."

Bà cuối cùng cũng ngẩng đầu nhìn tôi, hốc mắt đỏ hoe như muốn rỉ m/áu.

"Tiểu Tri, con đối với mẹ tốt quá, tốt đến mức mẹ chẳng biết phải làm thế nào cho phải."

Tôi cúi người, đưa tay lau nước mắt trên mặt bà. Da mặt bà thô ráp vô cùng, những nếp nhăn nơi khóe mắt có thể kẹp ch/ặt cả đầu ngón tay tôi. Tôi dùng đầu ngón tay lau đi từng chút một, nhưng càng lau nước mắt càng chảy ra, tuôn trào không dứt từ đôi mắt vằn tia m/áu ấy.

Tôi nói: "Mẹ, sau này con sẽ ôm mẹ.

Bất cứ khi nào mẹ muốn con ôm, mẹ cứ nói. Nếu mẹ không nói được, mẹ cứ vỗ vào tay con, con sẽ hiểu."

Nghe xong câu này, bà cắn ch/ặt môi.

Lúc đó đã gần sáng, thế giới ngoài cửa sổ tĩnh mịch, chỉ có tiếng nước chảy òng ọc trong đường ống của nhà vệ sinh.

Tôi cúi đầu nhìn người phụ nữ tóc bạc trắng trước mặt, bỗng nhiên cảm thấy bà không phải là mẹ chồng tôi, bà chính là cô gái mười tám tuổi mất con năm ấy, là người góa phụ ba mươi tuổi một mình nuôi hai đứa con -- không, không phải góa phụ, mà là người đàn bà có chồng đi làm xa chẳng khác nào không có chồng, là người phụ nữ bốn mươi tuổi chạy đôn chạy đáo giữa đồng ruộng và gia đình mà chưa từng kêu mệt một tiếng, là người phụ nữ năm mươi tuổi cuối cùng cũng có thể thở phào thì phát hiện tóc mình đã bạc trắng một nửa.

Bà chính là người phụ nữ chưa từng được ai ôm lấy bao giờ.

Tôi kéo bà đứng dậy từ dưới đất, để bà ngồi trên mép giường, rồi đặt chân bà vào chậu nước. Bà gi/ật mình, những ngón chân co lại, cố gắng rút về, tôi không buông chân bà ra. Chân bà rất nhỏ, lòng bàn chân toàn vết chai, gót chân nứt nẻ thành mấy đường, bên cạnh vết nứt sâu nhất còn có những vệt m/áu đã khô.

Tôi cúi đầu, từng chút một rửa chân cho bà.

Mẹ chồng cuối cùng cũng không nói gì nữa.

Bà ngồi trên mép giường, hai tay chống ra sau, ngửa mặt nhìn trần nhà.

Bà không khóc thành tiếng, nhưng tôi thấy những giọt nước mắt lấp lánh đọng trên cằm bà, từng giọt từng giọt rơi xuống vạt áo đã giặt đến bạc màu.

Bà không còn chống cự, cũng không nói những câu "không được đâu, không được đâu" nữa, bà cứ ngửa đầu như thế, mặc cho nước mắt tuôn rơi, mặc cho bàn tay tôi xoa nắn trên đôi bàn chân thô ráp của mình.