Trước khi lâm chung, ông nội khao khát nhất là được xem tôi diễn xong vở «Du Viên». Thời trẻ, ông là chủ một gánh hát bóng. Ông dạy tôi mười bảy năm, từng cầm tay chỉ việc cùng tôi đục đẽo một chiếc đèn bóng nhỏ.

Thế nhưng trước đêm diễn, chồng tôi đã tháo dỡ chiếc đèn của tôi.

Anh ta nói Diệp Trăn cần tham gia cuộc thi tuyển chọn phim ngắn về di sản văn hóa phi vật thể, đang rất cần một "món đồ cũ có câu chuyện".

Đằng nào tôi cũng chỉ diễn cho ông vui, dùng đèn nào cũng vậy thôi.

Tôi nắm ch/ặt khung đèn đã g/ãy, lòng bàn tay bị mảnh đồng cứa rá/ch.

"Phó Hành Chu, ông nội có lẽ không đợi được đến ngày mai đâu."

Anh ta đang chỉnh máy quay cho Diệp Trăn, ngay cả đầu cũng không thèm ngoảnh lại.

"Đừng lấy người già ra áp đặt tôi."

"Lần tuyển chọn này của Trăn Trăn liên quan đến việc cô ấy có thể vực dậy sự nghiệp hay không, em hiểu chuyện một chút đi."

Đêm đó, tôi dùng đèn pin điện thoại chiếu lên màn vải, cái bóng nhòe nhoẹt chẳng ra hình th/ù gì.

Ông nội nằm trên giường b/ệnh, xem được nửa vở vẫn cười khen tôi:

"Nữ nhi diễn giỏi lắm."

Đến rạng sáng, ông ra đi.

Diệp Trăn cầm chiếc đèn của tôi đi nhận giải.

Phó Hành Chu viết trên trang cá nhân:

Đèn cũ bóng mới, may gặp tri âm.

Tôi nhìn chằm chằm vào bốn chữ đó rất lâu.

Bỗng nhiên cảm thấy.

Vở kịch chưa hát xong này, cũng không cần phải hát cho anh ta nghe nữa.

...

Khi tôi cài từng chiếc cúc áo liệm cho ông nội.

Điện thoại của Phó Hành Chu gọi đến.

"Chiếu Ninh, em đang ở đâu?"

"Phía Trăn Trăn đang thiếu một đoạn hậu trường lúc nhận giải phỏng vấn, em qua bổ sung vài câu đi."

"Phó Hành Chu, ông nội đi rồi."

Đầu dây bên kia im lặng hai giây, giọng anh ta trầm xuống:

"Anh biết em khó chịu. Nhưng người đã đi rồi, việc của người sống cũng phải lo."

"Em đến một chuyến đi, chỉ mười phút thôi."

Tôi không nói gì.

Anh ta thở dài:

"Đừng làm mọi chuyện trở nên khó coi như thế."

"Chiếc đèn đó vốn là đồ cũ của gánh hát, mang đi cho nhiều người thấy cũng coi như làm rạng danh cho ông."

Tôi nhìn vết c/ắt bị mảnh đồng cứa trên lòng bàn tay.

M/áu đã đông lại từ lâu, miệng vết thương trắng bệch.

"Đó là ông nội tặng cho con."

"Chiếu Ninh, chỉ là một chiếc đèn thôi mà."

Giọng Phó Hành Chu rất nhẹ, như đang dỗ dành một đứa trẻ không hiểu chuyện.

"Lát nữa anh bảo người làm lại cho em mười chiếc y hệt, được chưa?"

Tôi cúp máy.

Bên ngoài linh đường, cô bà đang nói chuyện nhỏ nhẹ với người trong làng.

Có người hỏi:

"Hành Chu đâu? Ông lúc còn sống thương thằng cháu rể này nhất, sao không thấy người đâu?"

Tôi chưa kịp mở miệng, điện thoại lại sáng lên.

Diệp Trăn gửi đến một bức ảnh.

Cô ta đứng trên bục nhận giải, trong lòng ôm chiếc đèn bóng nhỏ đã được sửa lại.

Phó Hành Chu nghiêng người chắn đám đông cho cô ta, cổ tay vẫn còn quấn miếng gạc tôi băng cho anh ta tối qua.

Lời dẫn chỉ có một câu:

"May mà có người hiểu mình."

Cô bà ghé mắt nhìn qua, sắc mặt thay đổi:

"Chiếu Ninh, đây chẳng phải là chiếc đèn ông nội đục cho con sao?"

Tôi nhấn tắt điện thoại:

"Mượn đi dùng một chút thôi."

Cô bà mấp máy môi, không hỏi thêm nữa.

Đến chiều tối canh linh, Phó Hành Chu cuối cùng cũng đến.

Anh ta mặc áo khoác đen, cổ áo còn dính mảnh kim sa ở trường quay phỏng vấn.

Khi vào cửa, anh đặt một nhành cúc trắng trước linh vị, khẽ nói:

"Ông nội, con đến muộn."

Tôi quỳ trên đệm bồ đoàn, không nhìn anh ta.

Anh ta ngồi xổm xuống bên cạnh tôi, đưa tay định nắm lấy cổ tay tôi:

"Sao tay vẫn chưa xử lý? Anh bảo tài xế đưa em đến b/ệnh viện."

Tôi né tránh đầu ngón tay anh ta.

Phó Hành Chu nhíu mày:

"Chiếu Ninh, đừng tỏ thái độ trước mặt người lớn."

"Tối qua anh đúng là bận, nhưng không phải anh không quan tâm ông. Phía Trăn Trăn là cuộc thi cấp tỉnh, cơ hội chỉ có một lần."

"Ông nội cũng chỉ có một lần thôi."

Tay anh ta cứng đờ.

Cô bà bưng nước từ trong nhà ra, giọng lạnh lùng:

"Hành Chu, lúc lâm chung ông cứ hỏi mãi, Tiểu Phó có đến nghe nốt vở «Du Viên» không. Chúng tôi không dám trả lời."

Trong ánh mắt Phó Hành Chu thoáng qua vẻ bối rối, nhưng nhanh chóng bị đ/è xuống:

"Cô bà, sau này con sẽ tổ chức một buổi diễn kịch bóng chính thức, mời người của trạm văn hóa huyện đến, để ông được ra đi một cách vẻ vang."

Tôi cuối cùng cũng ngẩng đầu nhìn anh ta:

"Dùng chiếc đèn nào?"

Anh ta im lặng một lúc.

Ở cửa truyền đến giọng nữ nhỏ nhẹ:

"Chị Chiếu Ninh, xin lỗi chị, em không biết tình hình ông tối qua lại cấp bách như vậy."

Diệp Trăn bước vào, trong lòng ôm một chiếc hộp quà, vành mắt đỏ hoe:

"Đèn em mang đến rồi, sửa xong rồi ạ."

"Anh Phó nói đây là tâm huyết của ông, không được để sứt mẻ chút nào."

Cô ta mở hộp ra.

Chiếc đèn bóng nhỏ được lau rất sáng.

Trên khung đồng mới hàn thêm một tấm biển, khắc dòng chữ "Kỷ niệm tác phẩm phim về di sản văn hóa phi vật thể «Đèn cũ» của Diệp Trăn đạt giải".

Hơi thở của tôi khựng lại.

Diệp Trăn cẩn thận quan sát tôi:

"Giám khảo nói tấm biển này rất có ý nghĩa kỷ niệm, nên em không tháo ra."

"Chị Chiếu Ninh, chị sẽ không để tâm chứ?"

Phó Hành Chu giúp cô ta đóng nắp hộp lại:

"Trăn Trăn cũng là có ý tốt. Đèn có thể đạt giải, ông nội dưới suối vàng cũng sẽ vui."

Tôi nhìn chằm chằm vào tấm biển đó.

Bỗng nhiên nhớ tới ngày ông nội đục đèn.

Tay ông run rất mạnh, nhưng vẫn khắc tên gọi thân mật của tôi lên mặt sau đế đèn.

Nữ nhi diễn kịch, đèn không rời thân.

Giờ đây đèn vẫn còn, nhưng cái tên thân mật đã bị tấm bảng đạt giải đ/è lên mất rồi.

Phó Hành Chu đẩy chiếc hộp về phía tôi:

"Cất đi thôi. Ngày mai ở lễ truy điệu, Trăn Trăn sẽ đến quay một đoạn hình ảnh tiễn biệt, có ích cho việc cô ấy xét duyệt lại, cũng coi như để lại kỷ niệm cho ông."

Tôi nhìn gương mặt anh ta, hỏi:

"Lễ truy điệu cũng phải dùng cho cô ta sao?"

Anh ta dùng đầu ngón tay gõ nhẹ lên nắp hộp, giọng bình thản:

"Đây là vẹn cả đôi đường. Em đừng lúc nào cũng nhìn sự việc một cách hẹp hòi như thế."