Tiếng ve kêu vào mùa hè năm ấy khiến người ta đ/au cả tai.

Tôi từ trường huyện trở về, tay nắm ch/ặt tờ giấy báo nhập học, đứng dưới gốc hòe già đầu làng, lòng bàn tay đẫm mồ hôi.

Nắng gắt làm con đường nhựa mềm nhũn, giẫm lên có thể lún sâu tới nửa phân.

Mấy bà thím trong làng đang ngồi dưới bóng cây tách đậu, thấy tôi đi tới, thím Lưu lên tiếng trước: "Viễn Bình về rồi à? Thi cử thế nào?"

Tôi giấu tờ giấy báo ra sau lưng, cười nói cũng được.

Thực ra tôi biết, đây không phải chuyện "cũng được".

Đại học Kiến trúc Công nghệ Tây An, toàn tỉnh chỉ tuyển ba mươi người, tôi xếp thứ mười lăm.

Nhưng tôi không dám nói nhiều, vì có nói cũng vô ích.

Bố tôi bốc gạch ở xưởng gạch mười năm nay, lưng đã sớm c/òng xuống, mẹ tôi sức khỏe yếu, quanh năm uống th/uốc.

Ba gian nhà ngói của gia đình, ngày mưa phải dùng đến ba cái chậu để hứng nước.

Học phí cộng với tiền ở là sáu nghìn hai, đối với gia đình chúng tôi mà nói, đó là một con số không dám nghĩ tới.

Đêm đó, bố tôi ngồi trên bậc cửa hút hết cả bao th/uốc, không nói một lời.

Mẹ tôi đứng trước bếp lò rất lâu, nước trong nồi cạn khô từ lúc nào cũng không hay.

Tôi nằm trên chiếc giường tre trong buồng trong, nhìn chằm chằm vào vết nứt trên trần nhà, trong lòng lặp đi lặp lại chỉ có hai chữ: Thôi vậy.

Sáng hôm sau, tôi còn chưa thức dậy đã nghe thấy tiếng người nói chuyện trong sân.

Là cô Chu Tú Lan của tôi.

Giọng cô không lớn nhưng rất chắc chắn: "Anh, học phí của Viễn Bình anh đừng lo, để em nghĩ cách."

Bố tôi trầm giọng nói: "Tú Lan, bản thân em cũng không dễ dàng gì, Triệu Lỗi vẫn còn đang đi học, từ khi Đức Hậu mất đi, em một mình gồng gánh..."

"Em có cách."

Cô ngắt lời bố, "Anh đừng bận tâm nữa."

Tôi bò dậy đi ra cửa, thấy cô đang ngồi xổm trong sân nhặt một nắm hẹ.

Cô mặc chiếc áo sơ mi hoa nhí đã giặt đến bạc màu, cổ tay áo sờn cả mép, tóc buộc đuôi ngựa tùy tiện, gương mặt đen sạm vì nắng gió quanh năm làm việc đồng áng.

Cô thấy tôi ra ngoài, cười bảo: "Viễn Bình dậy rồi à? Giấy báo đâu? Đưa cô xem nào."

Tôi đưa tờ giấy báo cho cô.

Cô lật đi lật lại xem mấy lượt, ngón tay nhẹ nhàng vuốt ve mặt giấy, như thể đang chạm vào báu vật gì đó.

Xem xong cô ngẩng đầu nhìn tôi, trong mắt có thứ gì đó lấp lánh: "Nhà họ Chu chúng ta cuối cùng cũng có một đứa đỗ đại học."

Chiều hôm đó, cô bắt đầu đi v/ay tiền từng nhà một.

Tôi đi theo cô đến nhà đầu tiên, là nhà Vương Mắt Chột ở đầu làng phía đông.

Vương Mắt Chột mở một cửa hàng kim khí nhỏ ở thị trấn, được coi là gia đình khá giả trong làng.

Cô gõ cửa hồi lâu, vợ Vương Mắt Chột mới thò đầu ra, thấy là cô, sắc mặt liền không mấy dễ chịu.

"Chị dâu, em muốn bàn với chị một chuyện."

Cô cười lấy lòng, "Viễn Bình nhà em đỗ đại học rồi, học phí còn thiếu một chút, chị xem có thể..."

"Ôi dào Tú Lan," vợ Vương Mắt Chột ngắt lời cô, "Nhà tôi dạo này cũng eo hẹp lắm, cửa hàng của lão Vương buôn b/án không tốt, bọn trẻ lại sắp đóng học phí, thực sự không lấy ra được đâu."

Cánh cửa đóng sập lại.

Cô đứng ngẩn người tại chỗ hai giây, quay sang nói với tôi: "Đi thôi, sang nhà tiếp theo."

Nhà thứ hai là ông đồ tể họ Trương ở cuối làng phía tây.

Ông Trương đang băm th!t trong sân, nghe cô nói xong ý định, con d/ao trên thớt khựng lại: "Tú Lan, không phải tôi không giúp cô, cô cũng biết tính tôi rồi đấy, tiền cho v/ay thì dễ, đòi lại mới khó. Hoàn cảnh nhà cô như thế, bao giờ mới trả được?"

Mặt cô đỏ bừng, nhưng vẫn cười nói: "Anh Trương cứ yên tâm, đợi Viễn Bình tốt nghiệp đi làm, nhất định sẽ trả anh. Em có thể viết giấy n/ợ cho anh."

Ông Trương suy nghĩ một chút, rút từ trong túi ra hai trăm tệ: "Chỉ có chừng này thôi, không cần viết giấy n/ợ đâu, coi như tôi mừng cho đứa nhỏ."

Cô nhận tiền, cúi chào một cái.

Tôi đứng bên cạnh nhìn, cổ họng như bị thứ gì đó chặn ngang.

Nhà thứ ba, thứ tư, thứ năm... chúng tôi đi suốt cả một buổi chiều, v/ay được tám trăm sáu mươi tệ.

Có người cho năm mươi, có người cho hai mươi, có người thậm chí chẳng thèm mở cửa.

Cô vẫn luôn mỉm cười, vẫn luôn nói cảm ơn, vẫn luôn cúi đầu.

Tôi nhớ có người phụ nữ ở một nhà nọ nói những lời rất khó nghe: "Tú Lan à, nhà cô còn chẳng đủ gạo nấu cơm, mà còn muốn chu cấp cho người khác đi học đại học ư? Cô tính toán cái gì thế?"

Cô nói: "Đó là cháu trai ruột của tôi."

"Cháu trai ruột thì sao chứ? Sau này nó vinh hiển rồi, liệu còn nhớ đến cô không?"

Cô không nói gì thêm, dắt tay tôi rời đi.

Chiều tối hôm đó, tôi và cô ngồi nghỉ chân trên cối đ/á đầu làng.

Chân cô bị phồng rộp, đi lại tập tễnh.

Cô rút trong túi ra một chiếc túi ni lông, bên trong đựng số tiền v/ay được ngày hôm nay, đếm đi đếm lại từng tờ một, những tờ tiền nhăn nhúm trải đầy đáy túi.

"Vẫn còn thiếu nhiều lắm."

Cô nói.

Tôi không lên tiếng.

Tôi muốn bảo hay là con không học nữa, nhưng tôi không nói ra được, vì tôi biết nếu nói ra, cô sẽ cảm thấy những cái nhìn kh/inh bỉ suốt buổi chiều nay đều trở nên vô ích.

Cô cất tiền đi, đứng dậy phủi bụi trên quần: "Không sao, mai cô đi sang làng bên cạnh tìm mấy bà bạn già, thế nào cũng gom đủ thôi."

Một tuần sau đó, ngày nào cô cũng chạy đôn chạy đáo bên ngoài.

Có những hôm sáng đi, tối mịt mới về.

Xe đạp của cô bị n/ổ lốp hai lần, tuột xích một lần, cô đều tự mình sửa xong rồi lại tiếp tục đạp đi.