Kiếp trước, tôi sống thành một tông phụ khuôn phép nhất của đại tộc họ Trình. Sáu mươi năm, chưa từng nói một lời sai lệch, chưa từng bước sai một bước. Khi ch*t đi, gia phả chỉ ghi lại bốn chữ: "Hiền lương thục đức". Cả một đời, chỉ vỏn vẹn bốn chữ đó.

Mở mắt ra lần nữa, tôi trở về năm mười tám tuổi.

Mẹ chồng lại đến lập quy củ:

"Làm dâu, phải dậy từ lúc hừng đông, quét dọn sân nhà."

Tôi đặt chén trà xuống:

"Thưa mẹ, hôm qua mẹ đá/nh mạt chược tới giờ Hợi, sáng nay giờ Mão vẫn chưa dậy - quy củ này là chỉ đặt ra cho một mình con sao?"

Cả căn phòng im phăng phắc.

Chồng tôi trừng mắt nhìn tôi:

"Lục thị, nàng đi/ên rồi sao?"

Tôi mỉm cười:

"Phu quân, tám trăm lượng chàng m/ua bộ trang sức hồng bảo thạch cho biểu muội tháng trước, là tiền lãi từ cửa tiệm trong của hồi môn của thiếp. Chuyện sổ sách này, giờ chúng ta đối chiếu lại nhé?"

Sau này khi người trong tộc nhắc đến tôi, đều gọi là: "Người đã nghĩ thông suốt kia".

Hương trong từ đường họ Trình luôn có cái mùi đó.

Trầm hương quyện với gỗ cũ, nặng nề, ngột ngạt, giống như bàn tay đã đ/è lên đỉnh đầu suốt sáu mươi năm qua.

Lục Thanh Lam ch*t vào tháng Chạp.

Nửa tháng trước khi ch*t, bà vẫn gắng gượng thân thể b/ệnh tật để lo liệu đại lễ mừng thọ chín mươi tuổi của lão thái gia họ Trình.

Ba ngày yến tiệc, bảy trăm khách quý, ngay cả phu nhân ngự sử từ kinh thành tới cũng không bới ra được lỗi lầm nào.

Đêm đó bà ho ra m/áu suốt nửa đêm, sáng hôm sau vẫn đúng giờ Mão thức dậy, đến trước giường mẹ chồng - không, giờ phải gọi là Thái phu nhân - để hầu hạ chải chuốt.

Thái phu nhân nắm tay bà, hốc mắt đỏ hoe:

"Thanh Lam, nhà họ Trình nhờ có con cả."

Lục Thanh Lam cúi đầu, đáp:

"Đây là bổn phận của con dâu."

Bổn phận.

Hai chữ này bà đã nói suốt sáu mươi năm.

Ngày mười chín tháng Chạp, tuyết rơi dày đặc.

Lục Thanh Lam tựa vào chiếc sập bên cửa sổ, nghe thấy đám nha hoàn bên ngoài hạ thấp giọng nói rằng, lão thái thái sợ là không qua khỏi, người trong tộc đã đến hỏi, thụy hiệu sẽ dùng chữ gì.

"Hiền lương thục đức."

Có người đáp: "Đây là điều lão thái gia đã định ra khi còn sống, Lục thị xứng đáng với nó."

Lục Thanh Lam không mở mắt.

Bà nhớ lại ngày xuất giá năm mười sáu tuổi, mẹ nắm lấy tay bà, dặn đi dặn lại:

"Đến nhà họ Trình, ít nói, làm nhiều. Tông phụ không giống dâu thường, con sai một bước, người khác cười là cười cả tộc."

Bà khắc câu nói đó vào tận xươ/ng tủy, khắc suốt sáu mươi năm.

Thế là bà không sai bước nào.

Nhưng cũng chưa từng thực sự sống.

Ngón tay thả lỏng, chén trà bà nắm ch/ặt cả đời đã lạnh ngắt.

Mở mắt ra lần nữa, là ánh sáng mờ sương của buổi sớm.

Lục Thanh Lam nhìn chằm chằm vào tấm vải Iót trên đỉnh màn rất lâu.

Chiếc màn xanh biếc, thêu hoa sen dây, là loại vải bà tự tay chọn trước khi xuất giá.

Bà nhớ chiếc màn này, năm thứ ba sau khi cưới đã giặt hỏng, đổi thành một chiếc màu xanh đ/á, từ đó về sau không còn tươi sáng như thế nữa.

Tay bà sờ sang bên cạnh - trống không.

Trình Việt năm mười tám tuổi vẫn đang ngủ trong thư phòng, chê bà vô vị, chê bà nhiều quy củ, chê bà "không biết nói cười".

Bên ngoài truyền đến tiếng bước chân rất nhẹ, là nha hoàn nhỏ đang đi lại ngoài hành lang.

Sau đó là tiếng quở trách cố ý hạ thấp của một người phụ nữ trung niên:

"Đại phu nhân vẫn chưa dậy? Đã giờ nào rồi cơ chứ!"

Lục Thanh Lam chậm rãi ngồi dậy.

Ký ức của sáu mươi năm chồng chất cùng thân thể tuổi mười tám khiến bà thoáng chốc bàng hoàng.

Nhưng bà không bàng hoàng quá lâu.

Kiếp trước lúc này, bà đã nói thế nào nhỉ?

- "Là con dâu ham ngủ, khiến mẹ phải chờ lâu."

Sau đó bà dậy từ giờ Mão, chải chuốt mặc y phục, đến sân của mẹ chồng đứng hầu.

Mẹ chồng uống trà bà bưng khay, mẹ chồng dùng bữa bà đứng cạnh gắp thức ăn, mẹ chồng đá/nh mạt chược bà hầu hạ bên bàn bài suốt đêm.

Những ngày tháng như vậy, đã trôi qua sáu mươi năm.

Lục Thanh Lam rủ mắt, nhìn bàn tay tuổi mười tám của chính mình.

Trắng trẻo, mịn màng, chưa bị năm tháng mài ra vết chai.

Bà nhẹ nhàng nắm ch/ặt tay lại.

"Đại phu nhân?"

Nha hoàn ngoài cửa nghe thấy động tĩnh, vén rèm bước vào: "Người tỉnh rồi ạ? Bên viện của thái thái có người đến nhắn, mời người qua đó ạ."

Lục Thanh Lam không nhúc nhích.

"Thay y phục."

Bà nói.

Nha hoàn bưng đến chiếc áo khoác ngoài màu ngó sen thêu hoa chiết cành - là chiếc bà thường mặc nhất, màu sắc thanh đạm, kiểu dáng già dặn, mặc vào lập tức già đi mười tuổi.

Kiếp trước bà đã mặc kiểu y phục này suốt mấy chục năm, mẹ chồng khen bà "trầm ổn", bà liền cứ thế trầm ổn cho đến khi tóc bạc trắng.

"Thay chiếc màu bạc hồng kia."

Bà nói.

Nha hoàn ngẩn người.

Chiếc màu bạc hồng kia là đồ mới may, tươi sáng lộng lẫy, từ khi làm xong Đại phu nhân chưa từng mặc lần nào, bà bảo: "Quá nổi bật, không hợp với thân phận tông phụ".

Nhưng Lục Thanh Lam chỉ lặng lẽ nhìn cô.

Nha hoàn không dám hỏi thêm, vội vàng đi mở rương.

Trong gương đồng phản chiếu một khuôn mặt trẻ trung.

Lông mày lá liễu, mắt hạnh, cằm hơi thu, là diện mạo cực kỳ đoan trang, dịu dàng.

Kiếp trước bà giấu sự dịu dàng này kín kẽ, như một bộ y phục cũ cất trong rương, không dễ dàng để người khác nhìn thấy nội tâm bên trong.

Lục Thanh Lam nhìn một lúc, rồi dời mắt đi.

Mẹ chồng Trình thái thái ở tại chính viện.

Khi Lục Thanh Lam bước vào cửa, trong phòng đã ngồi sẵn mấy người.

Ngô thị của nhị phòng, Trịnh thị của tam phòng đều có mặt, đang cùng mẹ chồng trò chuyện.

Trình Việt đứng bên cửa sổ, lông mày hơi nhíu lại, rõ ràng là bị ép đến đây.