“Con họ Chu mà.”

“Nhưng con cũng là cháu ngoại của bà ngoại mà.”

Chu Niệm nói: “Con cũng muốn họ Trần.”

Tôi sững người: “Chu Niệm, con họ Chu, là theo họ bố.”

“Nhưng con cũng muốn theo họ bà ngoại.”

Chu Niệm nói: “Bà ngoại đối xử với con tốt như vậy.”

Tôi và Chu Viễn nhìn nhau.

Chu Viễn đặt đũa xuống: “Chu Niệm, con chắc chắn chứ?”

“Chắc chắn.”

Chu Niệm gật đầu: “Tuế Tuế đổi được, con cũng đổi được.”

“Con đổi sang họ Trần rồi, không sợ người khác hỏi sao?”

“Không sợ.”

Chu Niệm nói: “Con cứ bảo, con theo họ mẹ, thì sao nào?”

Tôi bỗng bật cười.

Đứa trẻ này, y hệt bố nó.

Sau đó Chu Niệm cũng thực sự đổi sang họ Trần.

Hai đứa trẻ đều họ Trần, chỉ còn mình Chu Viễn họ Chu. Chu Viễn nhìn hộ khẩu, thở dài: “Nhà mình ba người họ Trần, có mình anh họ Chu.”

“Sao, tủi thân à?”

Tôi trêu anh.

“Không tủi thân.”

Chu Viễn ôm lấy tôi: “Thiểu số thì thiểu số, đằng nào các người cũng phải nghe lời anh.”

“Ai nghe lời anh?”

Tuế Tuế bên cạnh reo lên: “Nhà mình mẹ là mặt trời, mặt trời nói mới tính!”

Chu Viễn giả vờ tức gi/ận đuổi theo Tuế Tuế, con bé cười vang chạy mất. Chu Niệm bên cạnh vỗ tay tán thưởng.

Tôi đứng ở cửa bếp, nhìn họ đùa nghịch thành một khối, cảm thấy lòng mình tràn đầy hạnh phúc.

Lời đúc kết của mẹ tôi

Tết năm đó, cả nhà quây quần bên nhau. Mẹ tôi nhìn bàn ăn, bỗng nói: “Nhà mình giờ thú vị thật. Hai đứa cháu đều họ Trần, chỉ có mỗi mình Chu Viễn họ Chu.”

Chu Viễn cười hì hì: “Mẹ, con tự nguyện mà.”

“Mẹ biết con tự nguyện.”

Mẹ tôi cũng cười: “Ngày trước con để Tuế Tuế theo họ Hiểu Vân, mẹ đã biết con là đứa trẻ thật thà. Sau này Tuế Tuế đổi lại, mẹ cũng biết con là vì muốn tốt cho mọi người. Giờ hai đứa lại đổi sang họ Trần, mẹ vẫn biết, con là vì muốn tốt cho các con.”

Chu Viễn gãi đầu: “Mẹ, mẹ đừng khen con, con ngại lắm.”

“Mẹ không phải khen con.”

Mẹ tôi xua tay: “Mẹ chỉ muốn nói, một gia đình, chỉ cần lòng hướng về nhau, thì mang họ gì cũng không quan trọng.”

Bà dừng lại một chút, nhìn bố tôi: “Lúc bố con đổ b/ệnh, mẹ đã nghĩ thông suốt rồi. Đời người mà, nói dài không dài, nói ngắn không ngắn. Họ gì, thực sự không quan trọng đến thế. Quan trọng là cả nhà ở bên nhau, hòa thuận vui vẻ.”

Bố tôi gật đầu: “Đúng, hòa thuận vui vẻ.”

Mẹ tôi lại nói: “Hiểu Vân, con còn nhớ lời mẹ nói lúc trước không? Mẹ bảo, một cái họ không trói buộc được tình thân, nhưng lại có thể tạo ra ngăn cách. Giờ mẹ sửa lại câu này rồi.”

“Sửa thành gì ạ?”

“Một cái họ, không trói buộc được tình thân.”

Mẹ tôi nhìn tôi, ánh mắt dịu dàng: “Vì tình thân, chưa bao giờ cần phải trói buộc. Nó vẫn luôn ở đó, bất kể mang họ gì.”

Vành mắt tôi nóng lên.

Chu Viễn nắm ch/ặt tay tôi.

Tuế Tuế và Chu Niệm bên cạnh reo lên: “Bà ngoại nói hay quá!”

Bố tôi nâng ly: “Nào, cạn ly!”

Cả nhà chạm ly, tiếng cười tràn ngập căn phòng.

Sau này

Sau này, Tuế Tuế và Chu Niệm đều đã trưởng thành. Chu Niệm đỗ vào đại học ở tỉnh, học ngành máy tính. Tuế Tuế lên cấp ba, thành tích rất tốt, nói muốn thi vào đại học ở Bắc Kinh.

Một hôm Tuế Tuế gọi điện cho tôi: “Mẹ, lớp con có một bạn, mẹ bạn ấy cũng muốn bạn ấy theo họ mẹ, nhưng bố bạn ấy không đồng ý, hai người đang định ly hôn đấy ạ.”

“Rồi sao nữa?”

“Con đã kể cho bạn ấy nghe chuyện nhà mình.”

Tuế Tuế cười ở đầu dây bên kia: “Con bảo, họ gì không quan trọng, quan trọng là bố mẹ bạn ở bên nhau. Bố mẹ con cũng vì một cái họ mà xoay sở mất mấy năm trời, sau này nghĩ thông suốt rồi, họ gì cũng được, chỉ là không thể bỏ mất cái nhà này.”

Tôi nghe mà lòng ấm áp lạ thường.

“Mẹ, con nói vậy có đúng không ạ?”

“Đúng.”

Tôi nói: “Tuế Tuế nói rất đúng.”

“Thế mẹ ơi, mẹ có hối h/ận không?”

“Hối h/ận gì cơ?”

“Hối h/ận vì lúc trước đổi con về họ Chu, rồi lại để con đổi sang họ Trần.”

Tuế Tuế nói: “Vòng một vòng lớn, rồi lại vòng về chỗ cũ.”

Tôi suy nghĩ một chút: “Không hối h/ận.”

“Tại sao ạ?”

“Vì đi một vòng này, mẹ mới hiểu ra cái gì là quan trọng nhất của một gia đình.”

Tôi nói: “Tuế Tuế, con hãy nhớ, bất kể họ gì, nhà vẫn là nhà. Người thân vẫn là người thân.”

Tuế Tuế im lặng một lúc rồi đáp: “Mẹ ơi, con biết rồi ạ.”

Cúp điện thoại, tôi đứng ngoài ban công, nhìn ánh đèn phía xa xa.

Chu Viễn bước tới: “Tuế Tuế nói gì thế?”

“Nói lớp con bé có bạn vì chuyện họ tên mà đòi ly hôn.”

Chu Viễn thở dài: “Cần gì phải thế chứ.”

“Đúng vậy, cần gì phải thế.”

Tôi tựa vào vai anh, nhớ lại nhiều năm trước, mẹ tôi đứng ngoài ban công nói với tôi: “Một cái họ, không trói buộc được tình thân, nhưng lại có thể tạo ra ngăn cách.”

Giờ tôi muốn nói, một cái họ, không trói buộc được tình thân.

Vì tình thân chưa bao giờ cần phải trói buộc.

Nó vẫn luôn ở đó, bất kể mang họ gì.

Lời của mẹ tôi

Ngày mẹ tôi mừng thọ bảy mươi, cả nhà quây quần trong nhà hàng. Mẹ tôi mặc chiếc áo len đỏ thẫm tôi m/ua, tóc chải chuốt gọn gàng, những nếp nhăn trên mặt đều cười đến sâu hoắm.

Tuế Tuế và Chu Niệm vây quanh bà, một đứa gắp thức ăn, một đứa rót trà.

Mẹ tôi vui đến mức không khép được miệng.