Lâm Tiểu Manh hơi do dự: "Bố mẹ em bảo, tuy bây giờ nói là ổn, nhưng nhỡ đâu sau này vì chuyện này mà nảy sinh mâu thuẫn..."

Tôi cười cười: "Để chị kể cho em nghe một câu chuyện."

Tôi kể cho cô ấy nghe chuyện của Tuế Tuế từ đầu đến cuối.

Lâm Tiểu Manh nghe xong, im lặng hồi lâu.

"Vậy chị ơi, chị nghĩ em nên làm thế nào?"

"Không có chuyện nên hay không nên."

Tôi rót cho cô ấy chén trà: "Chị kể chuyện này cho em, không phải bắt em nhất định phải làm thế nào. Chị chỉ muốn nói với em rằng, một cái họ phức tạp hơn em nghĩ. Nó không chỉ là chuyện của em và Hiểu Đông, mà còn là chuyện của người lớn hai nhà, và cả tương lai của những đứa trẻ sau này."

Lâm Tiểu Manh gật đầu.

"Nhưng," tôi nói, "nếu hai đứa thực sự đã bàn bạc kỹ, hai bên gia đình cũng đã thông suốt, thì cứ làm theo những gì hai đứa đã thống nhất. Quan trọng nhất là, dù mang họ gì, hai đứa cũng phải đồng lòng."

Lâm Tiểu Manh nhìn tôi: "Chị ơi, chị có hối h/ận không?"

"Hối h/ận chuyện gì?"

"Hối h/ận vì đã đổi lại họ cho Tuế Tuế."

Tôi suy nghĩ một chút rồi lắc đầu: "Không hối h/ận."

"Tại sao ạ?"

"Vì sau khi đổi lại, chị ngược lại mới thông suốt."

Tôi nhấp một ngụm trà: "Một gia đình, quan trọng nhất không phải là mang họ gì, mà là lòng hướng về nhau, cùng nhìn về một phía. Tuế Tuế mang họ Chu, nhưng con bé vẫn là cháu ngoại bảo bối của bố mẹ chị. Bố mẹ chị yêu con bé, sẽ không vì nó mang họ gì mà yêu ít đi một chút."

Lâm Tiểu Manh cười: "Chị ơi, em hiểu rồi."

Sau này Lâm Tiểu Manh và Trần Hiểu Đông sinh hai đứa con, một đứa theo họ bố, một đứa theo họ mẹ. Mẹ tôi vui lắm, nhưng vui thì vui, bà không bao giờ nói câu "một gia đình tốt nhất chỉ nên có một họ" nữa.

Tôi hỏi bà: "Mẹ, không phải mẹ bảo một gia đình tốt nhất chỉ nên có một họ sao?"

Mẹ tôi lườm tôi một cái: "Mẹ nói là nhà con. Còn nhà em con là do chúng nó tự bàn bạc, mẹ quản nhiều làm gì cho mệt?"

Tôi bật cười.

Mẹ tôi lại nói: "Hơn nữa, bố mẹ Tiểu Manh chỉ có mình nó là con gái, người ta muốn có một đứa cháu theo họ mình thì có sao đâu? Phải biết đặt mình vào vị trí của người khác chứ."

Tôi nhìn mẹ, bỗng thấy bà thật đáng yêu.

Sự thay đổi của bố tôi

Hai năm nay sức khỏe bố tôi không còn được như trước, ông không nhận công trình nữa, ở nhà trồng ít rau, nuôi mấy con gà, sống những ngày tháng thong thả.

Mùa thu năm đó, tôi đưa hai đứa trẻ về nhà ngoại. Bố tôi đang hái rau ngoài sân, Tuế Tuế lon ton chạy theo giúp ông.

"Ông ngoại ơi, đây là rau gì ạ?"

"Đây là rau chân vịt."

"Thế còn cái này?"

"Đây là rau mùi. Con ngửi thử xem."

Tuế Tuế ghé sát vào ngửi một cái rồi nhăn mũi: "Hôi quá!"

Bố tôi cười ha hả.

Chu Niệm ở bên cạnh đào giun, đào được con nào là reo lên đầy phấn khích: "Ông ngoại nhìn này! To quá!"

"Đừng đừng, đó là côn trùng có ích đấy."

Bố tôi vội chạy lại: "Thả nó về chỗ cũ đi."

Tôi ở trong bếp phụ mẹ nấu cơm, nhìn qua cửa sổ thấy họ đang đùa nghịch ngoài sân. Mẹ tôi vừa thái rau vừa nói: "Bố con bây giờ đã nghĩ thông rồi."

"Thông chuyện gì ạ?"

"Chuyện của Tuế Tuế đấy."

Mẹ tôi trút rau vào nồi: "Trước đây bố con cứ thấy có lỗi với nhà họ Trần, giờ thì không nghĩ thế nữa rồi."

"Ông ấy làm sao mà thông suốt được ạ?"

"Năm ngoái làng tu sửa gia phả, bố con đi giúp một tay. Có ông già hỏi ông ấy, cháu trai cháu gái nhà ông họ gì. Bố con bảo, cháu trai họ Trần, cháu gái họ Chu. Ông già đó nói, thế không đúng, sao cháu gái lại không họ Trần. Bố con bảo, cháu gái theo họ bố nó thì có sao? Ông già kia định nói gì đó, bố con đứng dậy đi thẳng."

Tôi cười: "Bố con cứng rắn vậy sao?"

"Chứ sao nữa."

Mẹ tôi đảo rau trong nồi: "Về nhà, bố con bảo với mẹ là ông ấy đã thông suốt rồi. Họ gì không quan trọng, quan trọng là bọn trẻ sống tốt. Con nhìn Chu Niệm xem, dù họ Trần, nhưng ở trường nó đá/nh nhau với người ta, người ta hỏi nó họ gì, nó bảo tôi họ Trần, bố tôi họ Chu. Người ta cười nó, bố mày họ Chu sao mày lại họ Trần? Chu Niệm bảo, tôi theo họ mẹ tôi thì có sao?"

Tôi sững người. Chu Niệm chưa bao giờ kể với tôi chuyện này.

"Sau đó thì sao ạ?"

"Sau đó Chu Niệm bảo với mẹ, lúc đó nó định đá/nh người ta, nhưng nhớ đến lời con nói nên nó nhịn."

Mẹ tôi múc rau ra đĩa: "Nó bảo, mẹ con nói rồi, gia đình quan trọng nhất là hòa thuận, không thể vì một cái họ mà đá/nh nhau."

Sống mũi tôi cay cay.

"Thế nên Hiểu Vân à, con đừng thấy Tuế Tuế đổi lại họ là có lỗi với ai cả."

Mẹ tôi đưa đĩa thức ăn cho tôi: "Bố con nói rồi, chuyện này nhà mình không sai, nhà Chu Viễn cũng không sai, Tuế Tuế lại càng không sai. Chỉ là một cái họ thôi, đổi lại cũng được, không đổi cũng chẳng sao, đều không có gì sai cả."

Tôi bưng đĩa thức ăn, đứng trong bếp, nước mắt suýt nữa thì rơi xuống.

Đến bữa cơm, tôi gắp cho bố một miếng th!t kho tàu: "Bố, bố ăn đi ạ."

Bố tôi cười hì hì nhận lấy: "Ừ, tốt."

Tôi nhìn mái tóc bạc trắng của ông, bỗng nói: "Bố, con cảm ơn bố."

Bố tôi ngẩn người: "Cảm ơn cái gì?"

"Cảm ơn bố đã thông suốt."

Bố tôi khựng lại một lúc, rồi xua tay: "Thông suốt rồi, thông suốt rồi. Ăn cơm đi, ăn cơm đi."

Nhưng tôi nhìn ra được, vành mắt ông đã đỏ hoe.

Nhật ký của Tuế Tuế

Năm Tuế Tuế học lớp ba, cô giáo giao cho một bài nhật ký, chủ đề là "Gia đình của em".