Cố vấn học tập nói:

“Đương nhiên là em phải trả rồi.”

Nó lập tức từ chối.

“Bố mẹ em vẫn còn đó, dựa vào đâu bắt em gánh n/ợ?”

Cố vấn không khuyên nữa, chỉ bảo nó chuẩn bị giấy tờ đúng hạn.

Thẩm Tri D/ao lại đến tìm tôi. Lần này nó không livestream.

“Hạ Xuyên không trả máy ảnh.”

“Nền tảng du lịch nói hủy đặt chỗ phải trừ tiền.”

“Đồ điện tử đã kích hoạt, cửa hàng không cho trả theo giá gốc.”

Tôi nói:

“Vậy thì b/án đồ cũ.”

Nó trừng mắt với tôi.

“M/ua về chưa được mấy ngày đã b/án, ít nhất lỗ một vạn.”

“Lúc con quẹt thẻ, sao không nghĩ đến chuyện sẽ lỗ?”

Nó nghiến răng.

“Mẹ nhất định muốn con phải chịu thiệt thòi này, phải không?”

“Mẹ không ép con m/ua.”

“Cũng không ép con đem máy ảnh tặng người khác.”

Bố nó mềm lòng, định đi lấy thẻ ngân hàng. Tôi đ/è tay ông lại.

“Lần này bù, thế lần sau thì sao?”

“Mỗi tháng nó đòi năm nghìn tệ sinh hoạt phí.”

“Bạn học đổi quần áo mới, nó cũng đòi đổi.”

“Bạn học đi du lịch, nó cũng phải đi.”

“Chúng ta có bao nhiêu khoản bảy vạn để bù cho đủ?”

Thẩm Tri D/ao không khóc nữa. Nó ngồi trong phòng khách, lần đầu tiên nghiêm túc tính toán sổ sách.

Tiền du lịch trả trước sau hết hai vạn bốn. Giờ hủy đặt chỗ, chỉ lấy lại được một vạn bảy. Điện thoại mới b/án đồ cũ được bảy nghìn sáu. Máy tính bảng được năm nghìn. Tai nghe cộng túi xách hàng hiệu xử lý được hơn ba nghìn. Cộng với tiền hoàn lại, miễn cưỡng gom đủ ba vạn hai. Máy tính nó giữ lại, vì đây là thứ nó thực sự cần dùng cho việc học.

Nó chạy vạy chợ đồ cũ suốt ba ngày. Những màn mặc cả mà trước đây nó chê là “nghèo hèn”, giờ đây từng câu từng chữ đều đổ lên đầu chính nó.

“Đã kích hoạt rồi, chỉ tính là thu m/ua đồ cũ thôi.”

“Dòng này rớt giá nhanh lắm.”

“Túi không có chứng từ m/ua hàng, trừ thêm tám trăm.”

Vì chênh lệch năm trăm tệ, nó đứng đôi co với người m/ua suốt nửa tiếng đồng hồ. Đến khi khoản tiền cuối cùng đổ về tài khoản, nó ngồi bệt xuống vệ đường mà khóc. Không phải vì không được đi học, mà vì nó cuối cùng đã hiểu ra, tiền quẹt đi chỉ cần ấn một cái mã số, nhưng ki/ếm lại, đòi lại, thì khó khăn hơn nhiều.

Học phí do chính tay nó nộp vào tài khoản trường học. Ngày nộp thành công, nó không đăng lên trang cá nhân. Trong nhóm tân sinh viên vẫn còn người khoe trang thiết bị. Có người dán ảnh chụp màn hình số dư mười vạn. Rất nhanh sau đó, bạn học đã chỉ ra rằng tấm ảnh đó là lấy trên mạng. Cô gái khoe máy tính hai vạn cũng thừa nhận, máy tính là mượn của anh họ để chụp hình sống ảo. Lại có người nói:

“Bố mẹ chỉ m/ua cho tôi chiếc máy tính bốn nghìn tệ.”

“Đủ dùng là được, trường có phòng máy tính mà.”

Thẩm Tri D/ao nhìn những tin nhắn đó, im lặng hồi lâu. Nó đã tiêu chín vạn sáu chỉ vì vài tấm ảnh chụp màn hình thật giả khó phân. Trước khi nhập học, tôi lập cho nó một danh sách sinh hoạt phí. Mỗi tháng một nghìn năm trăm tệ. Tiền ăn, tiền điện thoại và nhu yếu phẩm cơ bản là đủ. Muốn tiêu nhiều hơn, thì tự đi làm thêm.

Nó xem xong hỏi:

“Sinh viên nhà người ta mỗi tháng có ba nghìn.”

Tôi nói:

“Vậy con sang nhà người ta mà làm con gái.”

Nó không nói gì nữa.

Ngày nhập học, bố nó bảo muốn đưa đi. Nó không chịu. Nó kéo chiếc vali cũ, một mình bắt xe khách đến trường. Trước khi đi, nó đặt cuốn sổ nhân tình lên bàn.

“Cái này con không lấy.”

Tôi nhét lại vào vali của nó.

“Tiền mừng thuộc về con.”

“Sổ nhân tình cũng thuộc về con.”

“Lời đã nói ra, phải giữ lấy lời.”

Đến ký túc xá nó mới nhìn thấy. Điện thoại của bạn cùng phòng có chiếc bị nứt màn hình. Có người mang máy tính rất cũ. Lại có cô bé thậm chí còn không m/ua máy tính, định đến thư viện mượn. Không ai cười chê họ cả. Thứ thực sự khiến người ta không ngẩng đầu lên được, chưa bao giờ là đồ dùng rẻ tiền, mà là vì muốn ra vẻ giàu sang, đem cả gia đình ra vắt kiệt.

Tháng đầu tiên Thẩm Tri D/ao vào đại học, một nghìn năm trăm tệ sinh hoạt phí đã cạn sạch. Trước kia nó và Hạ Xuyên đi ăn một bữa có thể tiêu ba bốn trăm tệ. Giờ đây cơm căn tin mười hai tệ một suất, nó phải tính toán xem ăn được mấy ngày. Cuối tháng, nó đi làm thêm ở quán trà sữa. Đứng năm tiếng, ki/ếm được tám mươi tệ. Lúc về ký túc xá, gót chân đã cọ đến chảy m/áu. Nó nhắn cho tôi một câu:

“Mẹ đứng ở siêu thị một ngày mấy tiếng?”

Tôi trả lời:

“Tám tiếng.”

Nó không nhắn lại nữa. Sau này nó lại đi làm quảng bá cho trường học. Phát một tờ rơi ki/ếm được vài xu. Bị người ta từ chối, bị quản lý ký túc xá đuổi, bị bạn học chê bai. Bận rộn cả buổi chiều, chỉ ki/ếm được hơn bốn mươi tệ. Nó cuối cùng đã hiểu, tôi ghi chép sổ sách không phải vì tham tiền, mà là vì mỗi đồng tiền đều phải đá/nh đổi bằng rất nhiều thời gian.

Trước khi nghỉ đông, con trai của em trai tôi làm đám cưới. Trong nhóm gia đình có gửi thiệp mời. Theo sổ nhân tình, nhà chúng tôi phải trả lại năm nghìn. Tôi không lên tiếng. Cô lại chỉ đích danh trong nhóm:

“Tri D/ao, tiệc mừng đỗ đại học của cháu, cậu đã mừng ba nghìn.”

“Trước đây mẹ cháu cũng gửi không ít, lần này đừng quên.”

Thẩm Tri D/ao hỏi riêng tôi:

“Thực sự phải cho năm nghìn sao?”

Tôi trả lời nó:

“Sổ nhân tình đang ở trong tay con.”

Nó lật xem suốt cả đêm. Đám cưới của cậu, chúng tôi từng mừng năm trăm.