Trần Lãng bên đó cũng dịu đi nhiều. Cuối tuần chúng tôi bắt đầu nấu ăn cùng nhau, anh học vài món mới, làm cũng bình thường nhưng thái độ rất nghiêm túc, lúc thái rau kỹ thuật vẫn như cũ, chỗ dày chỗ mỏng, nhưng lần nào tôi cũng khen ngon. Những nếp nhăn giữa chân mày anh dần giãn ra, lại bắt đầu tranh điều khiển tivi với tôi, tắm xong lại chen lấn ra ngoài gương để sấy tóc.

Tôi nghĩ chuyện đó đã lật sang trang. Giống như cháo đổ đi lau sạch là hết, nồi rửa xong úp ngược lại là sáng bóng, những vết tích trên bề mặt luôn có thể xóa sạch.

Cho đến ngày tôi vào phòng sách tìm một cuốn sách.

Đó là thứ Tư, tôi nghỉ bù ở nhà. Buổi chiều rảnh rỗi muốn tìm mấy cuốn tiểu thuyết m/ua năm ngoái ra đọc lại, tầng trên cùng của giá sách tôi không với tới, bèn đứng lên ghế để lục lọi. Tay chạm vào một tập ảnh nhiếp ảnh dày cộp, rút mạnh ra, kéo theo một chiếc phong bì giấy da bò.

Phong bì không dán kín, bên trong rơi ra mấy tấm ảnh.

Tôi ngồi xổm xuống đất nhặt lên, lật mặt trước ra, sững người.

Toàn là lão Chu.

Tấm đầu tiên chụp trong khuôn viên trường đại học, lão Chu đứng dưới gốc cây bạch quả, mùa thu, lá vàng rụng ngập trời, anh ôm máy ảnh ngẩng đầu nhìn tán cây, nắng lọt qua kẽ lá rơi xuống khuôn mặt đầy những đốm sáng. Tấm thứ hai là bữa tiệc tốt nghiệp, lão Chu cầm ly bia cụng với người khác, cười đến mức đôi mắt cong lại thành hai vầng trăng khuyết. Tấm thứ ba, là Tết năm thứ hai sau khi chúng tôi tốt nghiệp, lão Chu cuộn mình trong chăn xem phim trong căn nhà tôi thuê, gục trên ghế sofa ngủ thiếp đi, miệng hơi hé ra.

Tấm thứ tư, là ngày cưới. Lão Chu đứng bên cửa sổ sát đất ở sảnh khách sạn, đang chỉnh thông số máy ảnh, nghiêng người với ống kính. Ánh hoàng hôn chiếu qua cửa sổ, phủ lên người anh một lớp ánh sáng màu hổ phách. Biểu cảm của anh rất tập trung, hơi nhíu mày nhìn vào ống ngắm, cái vẻ nghiêm túc đó tôi quá đỗi quen thuộc.

Góc dưới bên phải những tấm ảnh này đều có đóng dấu ngày tháng, sớm nhất là tám năm trước, muộn nhất là năm ngoái. Độ phân giải từ mờ đến rõ, cả ảnh chụp bằng điện thoại lẫn máy ảnh đều có. Góc chụp đều là chụp lén, không tấm nào là tạo dáng cười trước ống kính cả.

Tôi ngồi xổm trên đất, đầu gối đ/au nhói vì cạnh cứng của sàn nhà, những tấm ảnh trong tay hơi nóng lên.

Những bức ảnh này là Trần Lãng chụp. Anh ấy vẫn luôn chụp lão Chu.

Chụp từ bao giờ? Tại sao lại chụp? Cất giấu trong phong bì giấy da bò ở tầng trên cùng giá sách có ý gì? Tôi chẳng có lấy một câu trả lời, trong đầu ong ong lên, như thể có vô số con ong cùng vỗ cánh.

Tối hôm đó Trần Lãng về muộn, hơn chín giờ mới vào cửa. Tôi ngồi trên ghế sofa, những tấm ảnh bày trên bàn trà, xếp ngay ngắn thành hai hàng. Lúc thay giày anh nhìn thấy những tấm ảnh đó, động tác khựng lại, chiếc dép lê cầm trên tay hồi lâu không xỏ vào.

"Em lục lọi đồ của anh à." Anh nói.

"Ảnh tự rơi ra." Tôi nói, "Giải thích đi."

Anh bước tới, ngồi xuống đối diện bàn trà, cúi đầu nhìn những tấm ảnh đó. Ánh đèn chiếu trên đỉnh đầu anh, vài sợi tóc sau gáy vểnh lên vì động tác thay giày vừa rồi. Anh im lặng rất lâu, lâu đến mức tôi tưởng anh sẽ không mở miệng nữa.

"Anh chụp những cái này," cuối cùng anh cũng nói, giọng rất chậm, như đang vặn một chiếc ốc vít rỉ sét, "là để làm rõ một chuyện."

"Chuyện gì?"

"Làm rõ rốt cuộc qu/an h/ệ giữa em và anh ta là thế nào."

Anh ngẩng đầu nhìn tôi, ánh mắt rất bình tĩnh, bình tĩnh đến mức không bình thường. Như thể đã đ/è toàn bộ cảm xúc xuống đáy nước, mặt nước không một gợn sóng.

"Hồi mới quen nhau, anh đã thấy hai người không bình thường rồi." Anh nói, "Em nói hai người là bạn tốt, tốt đến mức có thể nửa đêm sang nhà nhau, tốt đến mức anh ta ngủ trên ghế sofa nhà em mà em đắp chăn cho anh ta. Ban đầu anh thấy không sao cả, ai mà chẳng có vài người bạn khác giới, bình thường thôi."

Anh ngập ngừng một chút, cầm tấm ảnh chụp dưới gốc cây bạch quả ở ngoài cùng bên trái lên xem rồi lại đặt xuống.

"Nhưng sau đó anh phát hiện, khi em nhắc đến anh ta, không giống như nhắc đến người khác. Khi gọi điện cho anh ta, giọng em sẽ thay đổi, sẽ cười tươi hơn. Khi đi ăn với anh ta, em sẽ nhớ anh ta không ăn hành, sẽ giúp anh ta nhặt hành lá trong bát canh. Những thứ đó, em chưa từng làm với anh."

"Chúng tôi quen nhau mười năm--"

"Anh biết hai người quen nhau mười năm." Anh ngắt lời tôi, "Cho nên anh muốn làm rõ, mười năm này rốt cuộc giữa hai người đã xảy ra chuyện gì. Anh đi lục album ảnh của em, ảnh tốt nghiệp của em có anh ta, ảnh du lịch của em có anh ta, ảnh sinh nhật của em có anh ta. Mọi giai đoạn trong cuộc sống của em, anh ta đều có mặt."

"Cho nên anh mới chụp những tấm ảnh này?"

"Anh muốn xem khi ở trước mặt em anh ta là người như thế nào, và khi ở trước mặt anh thì ra sao." Trần Lãng gom những tấm ảnh lại, sắp xếp thành một xấp ngay ngắn, động tác rất tỉ mỉ, các góc đều khớp nhau, "Ngày cưới anh luôn quan sát anh ta. Anh ta chụp ảnh rất nghiêm túc, lúc nói chuyện với em thì rất thoải mái, lúc cụng ly với anh... anh nhìn ra được anh ta đang vui, chính là cái kiểu vui mừng chân thành vì em."

Anh cất những tấm ảnh đã sắp xếp vào phong bì, gấp miệng phong bì lại, đặt ở mép bàn trà.

"Sau đó anh hiểu ra một chuyện."

"Gì cơ?"