Người quản lý không nói "bác lú lẫn", mà chỉ nói rất thực tế: "Người già sợ phiền phức, cũng tin tưởng người thân. Kẻ x/ấu là giỏi lợi dụng điểm này nhất."

Mẹ tôi im lặng một lúc, cất tờ đơn vào túi vải, cất kỹ hơn bất cứ ai: "Mẹ không sợ phiền nữa."

Bước ra khỏi ngân hàng, bà đứng trong gió ngoài cửa, đột nhiên nói: "Sách à, trước đây mẹ luôn nghĩ, con cái cần thể diện, mẹ phải nhường. Giờ mẹ biết rồi, thể diện là do chính mẹ giành lấy, không phải do mẹ nhường ra."

Tôi nhìn bà, lòng thấy ấm nóng, lại vừa xót xa.

Tôi biết, câu "đừng sợ phiền" này của bà, là đổi bằng hai năm ăn mì sợi khô và số dư 37 đồng.

*

Tôi làm cho mẹ ba việc.

Thứ nhất, đổi số.

Thẻ điện thoại cũ của bà bị hủy, tin nhắn ngân hàng được buộc lại vào số mới, nhà mạng mở dịch vụ chống làm phiền, số lạ chặn trực tiếp.

Thứ hai, phân tầng.

Thẻ sinh hoạt chỉ để tiền tiêu vặt trong tháng, hạn mức chuyển khoản một ngày đặt ở mức 2000, thẻ dưỡng già không buộc bất kỳ thanh toán nhanh nào, thẻ dự phòng tôi giữ, khi lấy tiền bắt buộc phải có sự x/ác nhận của cả tôi và bà.

Thứ ba, đối soát.

Ngày 25 hàng tháng sau khi tôi chuyển tiền, bà bắt buộc phải ra ATM kiểm tra số dư một lần, chụp biên lai gửi tôi. Bà không đi, tôi không chuyển khoản tiếp.

Mẹ tôi nghe xong, nhíu mày trước: "Phiền thế sao?"

Tôi đặt tờ biên lai 37.62 đồng đó trước mặt bà: "Phiền một chút, hay là phiền kiểu này?"

Bà nhìn tờ biên lai, mím môi, gật đầu: "Mẹ sẽ đi."

Lần đối soát đầu tiên, bà đi rất sớm.

Sáu giờ rưỡi sáng, trời chưa sáng hẳn, cạnh cây ATM chỉ có một ông cụ quét rác. Bà đứng trước máy, tay run bần bật, đút thẻ ngược hai lần mới vào được.

Bà gửi cho tôi một tấm ảnh, trong ảnh tờ biên lai được bà ép trong lòng bàn tay, in số dư: 10236.15 đồng.

Bà còn gửi thêm một câu: "Sách à, mẹ nhìn thấy rồi."

Tôi nhìn chằm chằm bốn chữ đó, mũi cay xè.

Tháng thứ hai, bà đã biết tự đối soát sao kê.

Bà dùng bút chì khoanh tròn từng dòng sao kê ngân hàng in ra, khoanh "chuyển vào 8000", khoanh "chuyển ra 0", rồi gửi tin nhắn thoại cho tôi, giọng mang theo chút tự hào: "Lần này không chạy đi đâu cả."

Tôi cười: "Đúng, lần này không chạy đi đâu cả."

Bà cũng cười, tiếng cười rất khẽ, nhưng như thể cuối cùng cũng thở phào được.

Bố tôi nằm trên giường nghe bà cười, ánh mắt cũng dịu lại.

Nhưng tôi biết, đằng sau sự "dịu lại" này, là việc mẹ tôi đã tự tay nắm lấy ví tiền của chính mình.

Bà không còn giao tiền ra để đổi lấy "gia đình hòa thuận" nữa, bà nắm ch/ặt lấy tiền, để đổi lấy việc mình có thể sống.

*

Ngày tuyết đầu mùa đông, mẹ tôi không ra ATM, bà đi chợ m/ua trứng.

Mặt đường đóng một lớp băng mỏng, bà xách giỏ rau đi rất chậm, đế giày cọ trên mặt đất tạo ra những tiếng sột soạt nhỏ. Bà b/án trứng nhận ra bà, tiện miệng hỏi: "Túi Phân, hôm nay dám m/ua rồi à?"

Mẹ tôi cười một cái, nụ cười hơi gượng: "M/ua chút thôi. Người b/ệnh trong nhà cần bồi bổ."

Khi chọn trứng, ngón tay bà vẫn còn run, run như sợ chạm vào là vỡ. Sau khi cân hết tám đồng chín, bà lấy thẻ sinh hoạt ra đưa.

Khoảnh khắc máy POS kêu tít tít, mẹ tôi cứng người lại, như sợ lại nghe thấy tiếng "tinh" của tin nhắn sẽ rút sạch tiền của bà.

Giây tiếp theo, điện thoại bà thực sự reo.

Bà đứng bên quầy, lấy điện thoại ra, trên màn hình hiện lên thông báo trừ tiền: Trừ 8.90 đồng, số dư xxx.xx đồng.

Bà nhìn chằm chằm dòng tin nhắn đó ba lần, mới ngẩng đầu nói với bà b/án hàng: "Cho thêm tôi hai quả nữa, cho tròn số."

Về đến nhà, bà cất trứng vào tủ, không còn lẩm bẩm "đắt quá" như trước nữa, chỉ chụp lại màn hình tin nhắn, lưu vào album, đặt tên thư mục là "Tháng này".

Bà nói với tôi: "Tiền tiêu vào đâu, tự mẹ biết. Thế là đủ rồi."

Khoảnh khắc đó, luồng khí nghẹn trong ngựk tôi cuối cùng cũng dịu đi một chút.

Nhưng tôi cũng biết, câu chuyện chưa kết thúc.

Tiền đòi lại được là một chuyện, làm sao để không bị mất nữa, lại là một chuyện khác.

*

Khi vụ án tiếp tục thực hiện các thủ tục, cộng đồng mời tôi đến làm một buổi tuyên truyền.

Họ nói gần đây lại có người già bị "đại diện làm ngân hàng di động" rút sạch tiền lương hưu, muốn tìm một vụ việc có thật để kể lại.

Ban đầu tôi không muốn đi.

Tôi không muốn phơi bày chuyện x/ấu trong nhà lên mặt bàn.

Nhưng mẹ tôi lấy tờ biên lai đó ra, ấn vào lòng bàn tay tôi: "Con đừng sợ mất mặt. Kẻ mất mặt là người lấy tiền của người già, không phải người báo cảnh sát."

Lòng tôi ấm nóng, gật đầu: "Con đi."

Tôi vẽ năm ô vuông trên bảng trắng, dùng bút đỏ viết quy trình rất thô kệch nhưng rất thẳng thắn: Đại diện mở ngân hàng di động -> Đổi số nhận tin nhắn sang sim phụ -> Tiền vào chuyển ra ngay -> Dùng "đầu tư", "xoay vòng" làm lá chắn -> Cuối cùng khiến người già tưởng mình nhớ nhầm.

Tôi dán từng ảnh chụp tin nhắn, đơn thay đổi ủy quyền, danh sách sao kê, biên lai ATM lên, để họ nhìn thấy: Đây không phải "người già lú lẫn", mà là có kẻ đang giở trò.

Ngày tuyên truyền, trong phòng họp ngồi một hàng người già, ánh mắt đục ngầu nhưng nghiêm túc.

Tôi vừa giảng đến đoạn "sim phụ", một ông cụ ở hàng sau đột nhiên đ/ập bàn: "Con dâu tôi cũng nói giúp tôi buộc sim phụ để nhận tin nhắn, bảo mắt tôi kém!"

Trong phòng họp bỗng xôn xao hẳn lên.