Khi giám đốc bảo muốn biến chương trình về bầu trời đêm cuối cùng của chị tôi thành buổi chiếu đặc biệt để tưởng niệm, tôi đang tháo ống kính dự phòng của máy chiếu.

“Phần hình ảnh đã hoàn thiện rồi,” ông ấy đứng ở cửa phòng điều khiển nói, “Chúng ta chỉ cần bổ sung phụ đề, tín hiệu tần số thấp, rồi chèn ảnh tư liệu lúc sinh thời của cô ấy vào đoạn kết là xong.”

Chiếc tua vít trong tay tôi khựng lại.

Chị tôi, Thẩm Tình Lam, mới qu/a đ/ời được sáu tuần vì bạo b/ệnh. Lúc sinh thời, chị là biên đạo chương trình khoa học thường thức tại bảo tàng. Tác phẩm cuối cùng chị làm là một chương trình về bầu trời đêm dành cho thanh thiếu niên. Hình ảnh đã dựng xong xuôi, có thể phát từ đầu đến cuối, nhưng lại chưa hoàn tất kh//âu kiểm tra khả năng tiếp cận. Mã thời gian phụ đề mới chỉ làm được một nửa, tín hiệu tần số thấp cho ghế ngồi vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm, và bản đồ sao xúc giác cũng chỉ mới có vài bản phác thảo thô.

“Ai cho phép công chiếu?” tôi hỏi.

Giám đốc đặt một bản in email lên bàn tôi. “Chính cô ấy. Đây là email cuối cùng cô ấy đồng ý cho chạy thử.”

Tôi không cầm lấy ngay.

“Chạy thử không có nghĩa là công chiếu chính thức.”

“Vân Thanh, đây là buổi tưởng niệm, không phải buổi công chiếu thương mại.”

Tôi ngước nhìn ông ấy.

Chính vì là buổi tưởng niệm, tôi lại càng sợ có người biến việc “chị ấy chưa làm xong” thành “chị ấy để lại để chúng ta hoàn thành”.

Buổi tối, tôi đón Hạ Hòa từ trường về căn hộ cũ của chị. Sau khi chuyển máy trợ thính sang chế độ trong nhà, con bé hỏi tôi về bữa tối, rồi hỏi ở bảo tàng hôm nay có nhắc đến mẹ không.

Tôi không định giấu.

“Họ muốn tổ chức buổi chiếu đặc biệt tưởng niệm mẹ con.”

Con bé đang tháo hộp cơm, đôi tay khựng lại giữa chừng.

“Bộ nào?”

“Bộ cuối cùng đó.”

Con bé nhìn tôi, không nói gì.

“Phần hình ảnh đã hoàn thiện rồi,” tôi nói thêm, “nhưng phụ đề và kiểm tra xúc giác thì chưa—”

“Không được.”

Con bé nói nhanh đến mức tôi sững người.

“Cái gì không được?”

“Không được chiếu.”

“Bảo tàng có email mẹ con đồng ý chạy thử lúc trước.”

Hạ Hòa đặt đôi đũa xuống. “Đó là chạy thử.”

Lòng tôi thắt lại.

Con bé biết.

“Con từng xem bức thư đó rồi à?”

“Con từng xem bức thư mẹ viết sau đó.”

“Sau đó là sao?”

Con bé nhìn chằm chằm vào mặt bàn. “Mẹ nói, nếu mẹ chưa làm xong thì đừng để người khác biến công việc của mẹ thành món đồ lưu niệm.”

Lồng ngựk tôi như bị ai đó đ/è ch/ặt.

“Thư ở đâu?”

“Trong máy tính làm việc của mẹ.”

Tôi lập tức nghĩ đến chiếc máy chủ chương trình đã bị bảo tàng niêm phong. Sau khi chị tôi đổ b/ệnh, mọi dữ liệu công việc đều nằm trong máy chủ của bảo tàng, gia đình chỉ nhận lại các tệp cá nhân.

“Sao con biết?”

“Tuần cuối cùng nằm viện mẹ đã nói với con.”

Tôi muốn hỏi thêm, nhưng lại thấy con bé thu hai tay xuống dưới bàn.

Tôi kìm lại.

Hạ Hòa bị khiếm thính, từ nhỏ đã nh.ạy cả.m hơn người khác về việc ai là người quyết định “như thế này là nghe được”. Chị tôi làm chương trình hỗ trợ tiếp cận, thực ra nhiều bài kiểm tra đều bắt đầu từ con bé. Giờ đây, thứ mà con bé từ chối không chỉ là một buổi chiếu phim.

Con bé đang từ chối việc những sản phẩm dở dang cuối cùng của mẹ mình bị đem đi hoàn thiện thành một buổi chia tay mà người khác mong muốn.

Ngày hôm sau, tôi quay lại bảo tàng kiểm tra phiên bản máy chủ chiếu.

Phiên bản có thể phát được cuối cùng được đá/nh dấu là V23. Công đoạn phụ đề dừng lại ở V17, tín hiệu tần số thấp mới chỉ có tám đoạn thử nghiệm, còn hồ sơ chỉnh sửa bản đồ sao xúc giác thì dừng lại từ ba tuần trước.

Tôi chép lại toàn bộ thời gian của các phiên bản.

Giám đốc bước vào hỏi: “Cô đang kiểm tra cái gì thế?”

“Độ hoàn thiện của tác phẩm.”

“Hình ảnh phát được là coi như xong chín phần rồi.”

Tôi lắc đầu.

“Đối với tác phẩm này của Tình Lam, thì không phải.”

Ông ấy sầm mặt xuống. “Vé đã mở b/án rồi.”

Lần đầu tiên tôi biết, buổi chiếu tưởng niệm không còn là một đề xuất nữa.

Hơn ba trăm tấm vé đã được b/án ra.

Mà tối qua mới là lần đầu tiên Hạ Hòa nghe về chuyện này.

Tôi nhìn vào bầu trời đêm trên màn hình vẫn chưa có nhịp điệu phụ đề, bỗng nhiên hiểu ra điều chúng tôi sắp quyết định không chỉ là có nên hoàn thành một chương trình hay không.

Mà là ai có quyền thay chị tôi nói rằng “như thế này là xong”.

Tôi lại lật lịch trình dự án lúc sinh thời của chị ra. Chị vốn dĩ đã lên lịch cho “kiểm tra lại nhịp điệu phụ đề”, “kiểm tra chéo ghế tần số thấp”, “bản đồ sao xúc giác phiên bản bốn” vào ba tuần cuối, phía sau còn để trống hai cột. Trước đây tôi chỉ thấy hình ảnh đã dựng xong nên vô thức cho rằng như vậy là hoàn thành chín phần. Giờ nhìn lại, những khoảng trống đó thực ra đều là công việc chị chưa kịp làm.

Sau khi ăn cơm xong, Hạ Hòa đưa cho tôi cuốn sổ tay mà chị tôi dùng để ghi chép các bài kiểm tra. Trong đó không có những lời lẽ sướt mướt, chỉ có một đống ghi chép rất thực tế: “Phút thứ bảy phụ đề quá dày”, “tín hiệu tần số thấp xung đột với tiếng thở”, “Hạ Hòa hôm nay không muốn kiểm tra, dời sang tuần sau”. Câu cuối cùng khiến tôi nhìn rất lâu.

Hóa ra chị tôi không phải lúc nào cũng coi con gái là người kiểm tra tiện lợi. Chị sẽ ghi chú là “hôm nay không muốn”.

Tôi đặt cuốn sổ lại bàn, hỏi Hạ Hòa: “Cuốn này con muốn giữ riêng, hay để bảo tàng quét những trang liên quan đến chương trình?”

Con bé suy nghĩ một hồi. “Quét những trang liên quan đến chương trình trước đi, còn bản gốc con giữ.”

Tôi gật đầu.

Đây là lần đầu tiên kể từ khi chị mất, hai chúng tôi cùng quyết định cách xử lý một thứ chị để lại, thay vì để tôi tự ý thu dọn vào một chiếc hộp nào đó.