Trong tivi đang chiếu dự báo thời tiết, khi bà nói những lời này, giọng điệu bình thản y như âm lượng của bản tin dự báo.

Tôi không đụng vào bát cơm đó, đứng ở cửa bếp.

Ấm nước trên bếp đang bốc hơi nghi ngút, tôi nhìn chằm chằm vào cái ấm một lúc, lắng nghe tiếng tim mình đ/ập.

Mẹ chồng lại nói, con làm lo/ạn thì được, đừng kéo cả nhà này xuống nước.

Nói xong bà đổi kênh, tặc lưỡi một cái.

Tôi đứng đó, không đáp lời, đưa tay bưng bát cơm lên rồi lại đặt xuống - vẫn là cơm nguội, bưng lên rồi đặt xuống, không biết mình định làm gì.

Khoảnh khắc đặt bát xuống, tôi chạm vào cuốn giấy chứng nhận khoán đất trong túi vải, cảm giác cứng cáp.

Tôi rút nó ra, nương theo ánh đèn trong bếp lật đến trang đầu tiên, cái tên vẫn là cái tên ấy, góc giấy đã bị tôi bóp đến mềm nhũn.

Tôi khép cuốn sổ lại, nhét vào trong lòng, bước ra khỏi bếp, đứng giữa sân nhìn lên bầu trời.

Trăng rất sáng, soi rõ con đường dẫn ra đầu làng - ngày mai vẫn phải lên thị trấn tra c/ứu sổ gốc, xem trên đó rốt cuộc có tên tôi hay không.

Bát cơm nguội của mẹ chồng tôi không ăn, lúc trời hửng sáng, tôi đi xe điện lên thị trấn.

Phòng lưu trữ hồ sơ của thị trấn nằm ở tầng hai một tòa nhà cũ, cửa sổ hướng về phía bắc, trong phòng đầy mùi ẩm mốc.

Đèn ở cầu thang bị hỏng, tôi mò mẫm đi lên, tay quệt vào tường dính đầy bụi vôi trắng.

Người chị quản lý hồ sơ mặc chiếc áo khoác vải xanh, đang rót nước vào cái ca tráng men - cọng trà trong ca còn nhiều hơn nước, trông như đã ngâm ngày này qua ngày khác, chị ta ngồi ở vị trí này chắc cũng phải hai mươi năm rồi.

Chị ta nhìn thấy tôi, hỏi đến làm gì.

Lúc nói chuyện chị ta không dừng tay, nước rót đầy mới đậy nắp ca lại.

Tôi nói tôi muốn tra c/ứu sổ gốc khoán đất, chị ta hỏi tôi ở làng nào, tên là gì.

Tôi báo tên làng, chị ta "ồ" một tiếng, rồi hỏi lại tên tôi một lần nữa.

Tôi báo tên và tên làng, chị ta đưa cuốn sổ đăng ký, bảo tôi ghi số căn cước công dân và lý do vào.

Giấy của sổ đăng ký hơi ngả vàng, khi tôi viết, ngòi bút khựng lại trên mặt giấy một lúc.

Chị ta cầm sổ đăng ký vào phòng trong, cửa không khép kín, để lại một khe hở.

Tôi nghe thấy tiếng lật giấy bên trong, sột soạt, sột soạt, lật một hồi lâu chị ta mới bước ra.

Chị ta đưa cho tôi cuốn sổ gốc đã mở sẵn, ngón tay chỉ vào một dòng chữ, nói:

"Tôi chỉ quản lý những gì ghi trong sổ là sự thật, đừng hỏi tôi những chuyện khác."

Chỉ xong chị ta rụt tay lại, lùi về phía sau quầy đứng.

Dòng chữ đó viết địa chỉ nhà tôi, chủ hộ là bố tôi, trong cột thành viên có tên của tôi.

Sau tên bố tôi là tên tôi, như đang xếp hàng, người này nối tiếp người kia.

Tên tôi không bị gạch đi, giấy trắng mực đen, vẫn còn nguyên vẹn.

Tôi nhìn hai lần, đến lần thứ ba mới dời mắt đi.

Tôi đặt giấy chứng nhận khoán đất và sổ gốc cạnh nhau trên bậu cửa sổ, lấy điện thoại chụp lại.

Trên bậu cửa sổ có bụi, trước khi đặt hai cuốn sổ lên, tôi lấy tay áo lau sơ qua.

Tôi hỏi sổ sách ghi chép các khoản tiền chia lợi tức thu hồi đất qua các năm có ở đây không, chị ta nói phòng hồ sơ chỉ lưu sổ gốc, chuyện tiền nong thuộc về sổ sách của làng.

Khi nói câu này, chị ta liếc nhìn vào phòng trong một cái, rồi bồi thêm một câu:

"Đừng làm khó tôi."

Khi chị ta cất sổ gốc, trong xấp hồ sơ trên tay chị ta kẹp một tờ giấy, để lộ một dòng chữ nhỏ: Thẩm Lệ, đã gả đi, tự nguyện từ bỏ.

Dòng chữ đó được in, còn tên thì viết tay, nét chữ hơi xiêu vẹo.

Tôi hỏi tờ giấy này ở đâu ra, chị ta đẩy tờ giấy đó vào trong, nói không rõ, chỉ biết là lưu trữ thôi.

Động tác đẩy giấy của chị ta rất nhẹ, như sợ làm nhăn giấy, lại như sợ tôi nhìn thấy.

Trong lòng tôi nghĩ, trước và sau bốn chữ này tôi chưa từng ký tên vào bao giờ.

Tôi không biết là bố tôi năm đó bị gọi đi điểm chỉ, hay là do làng tự làm giả.

Nhưng tờ giấy này có thể lọt vào phòng hồ sơ, chứng tỏ nó đã đi qua một quy trình mà tôi không hề hay biết.

Tôi không hỏi thêm, cảm ơn rồi đi ra, vòng ra phía sau tòa nhà.

Qua lớp lưới cửa sổ, tôi nhìn thấy tờ giấy đó bị đ/è vào giữa đống hồ sơ.

Tôi giơ điện thoại lên phóng to chụp lại một tấm, bị lưới cửa sổ che khuất nên ảnh hơi mờ, nhưng bốn chữ "tự nguyện từ bỏ" vẫn nhận ra được.

Ra khỏi cổng cơ quan thị trấn, tôi ngồi trên bậc thềm một lúc.

Lật xem lại những tấm ảnh đã chụp, trang sổ gốc thì rõ nét, tấm ảnh tờ giấy từ bỏ thì bị nhòe.

Tôi muốn xóa đi chụp lại, nhưng sợ quay lại lại đụng mặt chị ta, nên thôi không động vào nữa.

-- ＊ --

Trở về làng, tôi không đến văn phòng làng mà vòng ra mảnh đất trống ở sân phơi thóc đứng một lúc.

Gió từ phía tấm chắn thổi qua, mang theo mùi sắt thép bị ủ lâu ngày lẫn với mùi cỏ xanh.

Đất dưới chân rất khô, những vết nứt trông như những vết nẻ trên tay người già.

Tôi ngồi xổm xuống, lấy ngón tay miết theo một đường nứt, đất vụn làm đầu ngón tay đ/au nhói, lúc đứng dậy đầu gối kêu cái rắc.

Có người đi ngang qua, nhìn tôi một cái, không chào hỏi, bước đi nhanh hơn bình thường.

Người đó đi xa rồi, tôi mới nhận ra là thím Vương b/án đậu phụ ở đầu làng, trước đây thấy tôi còn gọi tôi ăn tào phớ.