Năm mười tuổi, vì là đứa đóng học phí cuối cùng, tôi bị giáo viên chủ nhiệm ph/ạt đứng giữa sân trường dưới cái nắng gay gắt.

Bà nội chống gậy đi bộ mấy cây số đường núi để mang đến những tờ tiền lẻ.

Giáo viên chủ nhiệm hất văng số tiền đó xuống bùn.

"Vài đồng bạc lẻ mà cô tưởng bố thí cho ăn mày đấy à? Không đóng nổi thì cút về quê mà làm ruộng đi!"

Để nhặt một đồng xu, bà nội bị xe máy đi ngang qua tông g/ãy chân, thế mà ả ta lại đứng một bên cười khẩy, bảo bà già ăn vạ.

Vì ả làm "nhân chứng", chúng tôi chẳng đòi được một xu bồi thường nào, còn bà thì mang thương tật suốt đời.

Sau đó, tôi mỗi ngày đi nhặt phế liệu, m/ua sách cũ, quyết tâm thi đỗ ra khỏi vùng núi.

Hai mươi năm sau, tôi được bổ nhiệm làm Giám đốc Sở Giáo dục tỉnh.

Ngày đầu tiên nhậm chức, danh sách đề cử giáo viên xuất sắc cấp tỉnh được đặt lên bàn tôi.

Ứng viên đứng đầu danh sách có hồ sơ sáng chói, đạt vô số giải thưởng.

Ánh mắt tôi lướt qua tấm ảnh thẻ hai phân quen thuộc, tôi gõ nhẹ lên mặt bàn, cầm bút đỏ gạch một đường thật đậm lên tên ả.

"Loại."

……

Lời tôi vừa dứt, không khí trong văn phòng như đông cứng lại.

Biểu cảm của Phó Giám đốc lão Trương có thể dùng hai chữ "vô lý" để hình dung, ông ta đẩy gọng kính, ghé sát vào nhìn vệt đỏ kia, như thể muốn x/ác nhận mình không nhìn nhầm.

"Giám đốc, cô giáo Vương này là gương mặt đại diện của tỉnh ta đấy! Học sinh do cô ấy đào tạo, từ Thanh Hoa, Bắc Đại đến Phục Đán, Giao Thông, ai chẳng là hạt giống của các trường đại học hàng đầu? Nếu gạch tên cô ấy ra khỏi danh sách, bên ngoài chắc chắn sẽ có tranh cãi lớn!"

Thư ký Tiểu Trần bên cạnh cũng vội vàng tìm lối thoát cho tôi.

"Giám đốc, ngài mới đến nên có lẽ chưa nắm rõ tình hình. Cô Vương không chỉ là chiến sĩ thi đua trong ngành giáo dục, mà các mối qu/an h/ệ sau lưng cô ấy... nói thế nào nhỉ, hiệu trưởng của mấy trường danh tiếng đều là học trò của cô ấy, những người đứng đầu các hiệp hội giáo dục địa phương cũng phải nể mặt cô ấy. Đụng đến cô ấy không phải là đụng đến một người, mà là đụng đến cả một vòng tròn lợi ích, phiền phức lắm ạ."

Họ kẻ xướng người họa, tưởng rằng tôi sẽ bị mạng lưới qu/an h/ệ chằng chịt này làm cho kh/iếp s/ợ.

Nhưng tôi chỉ đậy nắp bút, tạo nên một tiếng "tách" khẽ khàng.

"Khởi động quy trình thẩm định lại, việc công bố khen thưởng cho cô Vương tạm hoãn."

Lão Trương cuống lên, bước tới một bước, hạ thấp giọng.

"Giám đốc, ngài mới nhậm chức, ba ngọn lửa đầu tiên cũng không nên đ/ốt ch/áy chính mình chứ! Ngài đắc tội với vị 'Phật lớn' này ngay ngày đầu tiên, sau này công việc triển khai thế nào? Nếu họ ngáng chân ngài thì sao?"

Tôi ngước nhìn ông ta, nở một nụ cười không chút nhiệt độ.

"Lão Trương, một giáo viên có thể ép đứa trẻ mười tuổi đến mất nước dưới nắng gắt, đẩy bà lão què chân vào vũng bùn, thì không xứng đáng đứng trên bục nhận giải này."

Lão Trương rõ ràng không tin lời tôi, chỉ cho rằng tôi nghe phải những tin đồn thất thiệt.

"Giám đốc, ngài không thể nghe gió mà mưa được! Tỷ lệ đỗ đại học của cô Vương đứng đầu thành phố suốt mười năm nay! Tiết dạy công khai của cô ấy là mẫu mực cho toàn tỉnh! Bằng khen của cô ấy, từ cấp thành phố đến cấp quốc gia, chồng lên còn cao hơn người!"

Ông ta càng nói càng kích động, nước bọt suýt nữa b/ắn cả lên mặt tôi.

"Cô ấy còn là 'người thầy của trẻ nghèo' mà chúng ta tuyên truyền đấy! Biết bao phụ huynh dắt con đến tặng cờ khen, gọi cô ấy là tái sinh cha mẹ! Chuyện như thế làm sao có thể xảy ra được!"

Tôi lười tranh cãi với ông ta về chuyện cũ của hai mươi năm trước.

Sự thật là minh chứng thuyết phục nhất.

Tôi gõ bàn, ngắt lời hùng biện của ông ta.

"Văn phòng đi điều tra hồ sơ ngay, mang toàn bộ hồ sơ đá/ nh giá đạo đức nghề nghiệp của Vương Á Phân trong mười năm gần đây, cùng với tất cả tài liệu đề cử lần này đến đây."

Tôi tựa lưng vào ghế, giọng điệu bình thản.

"Cứ theo quy trình thẩm định lại, lấy sự thật làm bằng chứng."

Tin tức này nhanh chóng lan truyền ra khỏi sở.

Những người xung quanh nhìn tôi với ánh mắt khác hẳn.

Kinh ngạc, khó hiểu, và thêm vài phần hả hê xem kịch vui.

Những lời bàn tán sau lưng càng đa dạng hơn.

"Tân Giám đốc muốn lập uy đây mà, chuyên chọn người nổi tiếng nhất để 'mổ x/ẻ', gi*t gà dọa khỉ đó."

"Còn quá trẻ, không biết nông sâu, lần này e là sẽ ngã một cú đ/au điếng."

Thậm chí có người nửa đùa nửa thật ghé sát tôi.

"Giám đốc, ngài nói thật đi, có phải ngài có hiềm khích với cô Vương này không? Ra tay tà/n nh/ẫn quá."

Tôi không trả lời, chỉ quay đầu nhìn ra cửa sổ.

Trên mặt kính phản chiếu gương mặt bình thản không chút gợn sóng của tôi lúc này.

Nhưng chỉ mình tôi cảm nhận được, bàn tay dưới gầm bàn, các khớp ngón tay đã siết ch/ặt đến trắng bệch.

Trong đầu không kiểm soát được mà hiện lên mùa hè của hai mươi năm trước.

Ánh mặt trời đ/ộc địa th/iêu đ/ốt đường chạy nhựa, đứa trẻ mười tuổi là tôi đứng giữa sân trường, môi nứt nẻ, cảm giác lượng nước trong cơ thể cứ thế bốc hơi sạch sẽ.

Trong tầm nhìn mờ ảo, tôi thấy bóng dáng liêu xiêu của bà nội, và những tờ tiền lẻ dính đầy bùn đất vương vãi khắp nơi.

Hiềm khích cũ ư?

Đó không phải là hiềm khích cũ.

Đó là mối h/ận khắc vào xươ/ng tủy, cả đời này không bao giờ quên được.

……

Sau khi tôi nhiều lần khẳng định "quy trình thẩm định sẽ được thực hiện đến cùng", Vương Á Phân cuối cùng cũng không ngồi yên được nữa, xông thẳng vào văn phòng của tôi.

Đã mấy chục năm không gặp, ả vẫn được chăm sóc rất tốt, mặc bộ đồ công sở chỉnh tề, tóc tai chải chuốt không chút sơ hở, trên mặt mang theo sự gi/ận dữ vì bị xúc phạm và vẻ kiêu ngạo đặc trưng của tầng lớp trí thức.

"Vị nào là tân Giám đốc? Tôi muốn hỏi thử xem, Vương Á Phân tôi dạy dỗ bao thế hệ suốt mấy chục năm qua, rốt cuộc đã phạm phải tội gì mà phải chịu sự nh/ục nh/ã này!"

Ả hoàn toàn không nhận ra tôi.