Những vật ấy từng bị phụ thân chê là "kỹ xảo mê hoặc", giờ đây nằm im dưới đáy rương, phô bày trước mắt nàng. Thứ khiến nhi chấn động nhất là cuốn sổ không tên. Bên trong không phải du ký, mà là từng mẩu "ký sự nhân vật" ngắn ngủi.

"Gặp thiếu nữ Miêu tộc A Nhược ở Vân Nam, giỏi phân biệt trăm loại cỏ th/uốc, đặc biệt tinh thông giải đ/ộc chướng khí. Bí quyết không truyền ra ngoài, chỉ lưu truyền cho nữ nhi trong tộc. Trong câu chuyện, nàng chỉ cho ta ba vị thảo dược, nói có thể giải đ/ộc khói rừng. Ghi lại hình dáng màu sắc tại đây." Bên cạnh là bức họa thảo dược tinh xảo.

"Bên bờ sông Ngô Châu, viếng thăm quả phụ họ Chu - vợ người thợ chuyên vá buồm. Chồng nàng qu/a đ/ời, quan phủ muốn đoạt bí kỹ thuật, nàng Chu đóng cửa không tiếp khách." Dùng trọng kim m/ua một cánh buồm, nàng Chu cảm kích, đêm khuya bí mật truyền thụ "phương pháp kết buồm kép ngang dọc", nói rằng kỹ thuật này có thể khiến buồm chịu được gió mạnh mà lâu rá/ch. Kèm theo hình vẽ."

"Thôn hoang Bắc Sóc, lão bà họ Lưu cất giữ "Tàn quyển bí trắc tinh dã" từ triều trước. Nói là tổ truyền, nữ nhi không được xem sao trời, nhưng có thể nhờ đó phân biệt phương hướng đoán mưa nắng. Sao chép những chỗ trọng yếu, nhưng điều lão bà mong muốn, chỉ là hy vọng ta truyền kỹ thuật này cho nữ nhi hữu duyên, đừng để thất truyền."

Ghi chép có hơn chục điều, liên quan đến lang y, thợ thuyền, nông phụ, thậm chí một quả phụ tinh thông thuật toán. Mẫu thân tỉ mỉ ghi lại yếu điểm kỹ nghệ và hoàn cảnh sống của họ, cuối mỗi đoạn thường có câu: "Tặng bạc lạng, dặn dùng tạm vượt khó" hoặc "Hứa tìm cách lưu truyền, không để thất truyền."

Không bình luận, không cảm thán, chỉ thuần ghi chép sự thực. Nhưng khiến nhi đọc mà toàn thân r/un r/ẩy. Khi du ngoạn sơn thủy ghi chép địa lý, mẫu thân đồng thời còn âm thầm vớt vát những kỹ nghệ và trí tuệ nữ nhi tản mác nơi giang hồ, bị chính thống hoàn toàn bỏ qua. Bà như người mò ngọc cô đ/ộc, trong bóng tối biển sâu, nhặt từng viên ngọc trai phủ bụi.

Trang cuối cuốn sổ chỉ có một dòng chữ. Mực vẫn còn tươi, hẳn viết trước khi bệ/nh nặng: "Thấy càng nhiều, càng cảm trời đất mênh mông, tài năng nữ nhi bị vùi lấp trong bụi trần, chiếm tám chín phần mười. Sức mọn nhặt được một hai, cất trong rương, để dành cho người đến sau. Có lẽ vĩnh viễn không có hậu nhân, nhưng còn giữ được, tức là còn tồn tại."

Nâng tờ giấy ấy, trong không khí lạnh lẽo lúc hừng đông, nhi ngồi yên suốt một canh giờ. Giấy dán cửa sổ dần bạc màu. Trong ánh sáng mai lờ mờ, bỗng nhớ lại đôi mắt sáng rực đến rợn người của mẫu thân lúc lâm chung. Bà không nhìn nhi, mà đang nhìn xuyên qua nhi, hướng về tương lai nào đó bà chưa thể chạm tới.

"Con nhìn... không phải núi sông."

Vâng, thưa mẫu thân.

Nhi đã thấy rồi.

Thấy đường mẹ đi, số liệu mẹ ghi, vật mẹ cất, người mẹ gặp.

Thấy sau vẻ mặt bình lặng của mẹ, là "non nước" mênh mông cuồn cuộn không ai hay.

Cũng thấy dòng chữ - "để dành cho người đến sau".

Nhi có phải là hậu nhân đó không?

Một nữ tử sắp xuất giá, tương lai sẽ mắc kẹt trong khuê phòng khác, nhi có thể làm được gì?

Mê vụ như sương dày bao trùm lấy nhi.

Cho đến khi ánh mắt lại dừng trên chiếc ngọc hoàn.

"Phù lưu khả độ".

Dòng ngầm.

Mạch nước ngầm chảy ngầm dưới đất, không thấy được, nhưng nuôi dưỡng vạn vật, rồi sẽ có ngày phá đất mà lên.

Mẫu thân, đây có phải là đáp án người để lại cho nhi?

Nhi bắt đầu chỉnh lý có hệ thống hơn.

Ban ngày, lấy cớ "nhớ mẹ, luyện họa", nhi phác họa lại bản thảo sơn thủy mẫu thân để lại. Phụ thân đến xem một lần, thấy nhi vẽ đúng là cảnh quen thuộc, không hỏi han gì nữa. Điều này cho nhi không gian riêng.

Đêm đến, nhi sáng tạo một hệ thống ký hiệu chỉ mình hiểu được. Trên bức họa phác thảo, dùng mực pha loãng đ/á/nh dấu ký hiệu bí mật trong nguyên bản của mẫu thân ở vị trí tương ứng. Trên cuốn sổ trắng khác, nhi sao chép cẩn thận những "ký sự nhân vật". Và thử nghiệm tổng hợp thông tin địa lý rời rạc mẫu thân ghi chép thành bút ký mạch lạc.

Quá trình này chậm rãi và gian nan. Nhiều ký hiệu ý nghĩa nhi không thể thấu hiểu. Những con số chính x/á/c đằng sau đại biểu cho điều gì? Những đặc sản kỳ lạ chỉ về nơi nào? Việc mẫu thân tiếp xúc với những nữ tử tam giáo cửu lưu đó, chỉ đơn thuần vì thương cảm và ghi chép?

Bước ngoặt xảy ra vào một buổi trưa oi bức. Phụ thân phụng chỉ ra kinh tra án, phải rời nhà mấy tháng. Quản gia chuyển một số sách không quan trọng lắm từ thư phòng ngoài sang phòng trống bên gác Chẩm Hà để phòng ẩm. Khi giúp sắp xếp, nhi vô tình phát hiện một chồng đệ báo cũ và văn thư triều đình. Tâm trí nhi chợt lóe lên.

Mấy ngày sau, nhi chìm đắm trong những công văn khô khan. Ban đầu hoàn toàn m/ù mờ, cho đến khi đọc được một tư văn Binh bộ ba năm trước nhắc đến việc đông nam tiễu phỉ, trong đó có câu: "Nhờ tiên sát ở Nhai Óc Ưng nên mới đ/á/nh tan giặc." Nhai Óc Ưng. Nhi chạy vội về phòng, lật ra cuốn "Nam hành thảo mộc tập" của mẫu thân. Kim túc lan, chỗ âm tây bắc Nhai Óc Ưng. Ngày tháng. Ngày trên đệ báo đó muộn hơn thời gian mẫu thân chú thích "kim túc lan" hai tháng. Là trùng hợp sao?

Tay nhi run nhẹ, bắt đầu đi/ên cuồ/ng đối chiếu chéo. Địa điểm thời gian trong du ký của mẫu thân, với những bản sao tấu chương đệ báo trong thư phòng phụ thân nhắc đến xung đột biên cảnh, điều phối vật tư, nhân sự bổ nhiệm, thậm chí tấu báo về dị tượng thời tiết... Các điểm tương ứng ngày càng nhiều. Một năm trước khi mẫu thân tình cờ gặp xung đột bộ tộc thổ ty tây nam, triều đình nhận được mật báo "dân Miêu bất ổn" nơi đó. Mẫu thân ghi chép một khúc sông: "Lũ hè chảy xiết dị thường, nền bờ có dấu hiệu lỏng lẻo". Năm sau, Công bộ có văn thư về việc "vỡ đê ba mươi trượng, c/ứu tế" ở đoạn sông đó. Mẫu thân vào sâu Bắc Mạc, ghi chép một bãi cỏ: "Năm nay cỏ nước kém xa năm ngoái, dân chăn nuôi di cư nhiều". Không lâu sau, biên quan cấp báo "giặc Bắc dị động, e rằng cư/ớp biên".

Không phải du ký đơn thuần. Hoàn toàn không. Mẫu thân đang dùng cách của bà để cung cấp tin tức tối tân chân thực nhất cho triều đình. Hoặc trực tiếp hơn, cho phụ thân đang ở trung tâm quyền lực, những con số chính x/á/c đó là tư liệu then chốt về quân sự hoặc công trình; những đặc sản kỳ lạ kia có thể liên quan đến chiến lược tài nguyên; những nữ tử tầng đáy bà tiếp xúc, có lẽ là một trong những ng/uồn tin tức... Cuộc du ngoạn của bà là một cuộc canh giữ và báo cáo xuyên kinh vĩ kéo dài nhiều năm.

Phát hiện này khiến toàn thân nhi lạnh buốt, sau đó là nóng rực.