Ta dắt hai đứa em gái lên núi đào rau dại. Thái bình thịnh trị, mưa thuận gió hòa, dân làng sống no đủ nên chẳng ai thèm ngó tới thứ này. Trên núi rau mọc đầy rẫy. Chúng tôi đào rau cải tần ô, rau sam, bồ công anh, cải bẹ xanh, lại hái cả hoa hòe. Xách về ba giỏ nặng trĩu. Qua đầu làng, Trương Thẩm góa chồng thấy rau của ta, đổi cho ba chiếc bánh bao bột thô lấy một giỏ. Cũng phải, đào rau suốt buổi, mấy chị em đói lả cả người. Ta vừa nhai bánh vừa hỏi bà sao không tự lên núi đào, rau trên ấy đầy như nấm. Bà bảo lười. Lâu lắm mới được ăn bánh bao, ta nuốt ừng ực đến nghẹn thở.

"Bao nhiêu ngày chưa được ăn rồi? Ăn chậm thôi, đừng vội." Trương Thẩm đưa ta bát nước, "Chuyện cha mày làm tuy bất nghĩa, nhưng người ch*t là lớn. Hắn đã ch/ôn xuống đất rồi, mẹ mày cứ đay nghiến mãi làm gì." Bà vừa nhả vỏ hạt dưa vừa liếc ta, lại ngó lũ em gái: "Tao đoán cha mày chỉ muốn có trai nối dõi nên mới tìm vợ lẽ, nào ngờ lại đẻ thêm đứa con gái. Nói thật cha mày không có số đẻ con trai đâu." Ta im lặng, cúi đầu nhai bánh.

Trương Thẩm vốn là góa phụ xinh đẹp, các bà trong làng đều dè chừng, sợ bà quyến rũ chồng mình nên chẳng ai thân thiện. Bà thường kéo ta nói chuyện phiếm, bất kể những lời đó có hợp với đứa trẻ bảy tuổi hay không. Hôm nay bà càng hứng khởi: "Chuyện mày b/án thân tao nghe rồi. Mẹ mày đúng là đ/ộc á/c! Tào phủ giàu có ngập trời, thằng Đại Tráng nhà tao làm đầy tớ ở đó m/ập hẳn ra. Mày vào làm hầu gái cũng sướng như tiên. Mẹ mày chỉ muốn mày làm con ở không công. Mày đi rồi, hai đứa em bé bỏng thế này ai chăm?"

Bà không ưa mẹ kế vì dân làng hay so sánh hai người. Trước khi mẹ kế tới, bà là hoa khôi làng. Từ ngày mẹ kế đến, danh hiệu ấy thuộc về bà ta. Nên Trương Thẩm hay bịa chuyện gièm pha. Nhưng lần này, ta thấy bà nói có lý. Ăn xong bánh định về, bà lại kéo ta: "Đại Nha, hương thân làng tao có đứa con trai kém mày hai tuổi. Người tuy yếu nhưng mặt mày đỏ hồng trắng trẻo như tiểu đồng bên Quan Âm. Nhà hắn muốn tìm dâu non. Mày đoán họ trả bao nhiêu?" Bà thần bật giơ hai ngón tay: "Tròn 20 lạng bạc! Mày xinh thế này chắc chắn trúng tuyển. Về nói với mẹ mày đi."

Bà lải nhải gần hai giờ mới chịu buông ta ra.

4.

Mẹ kế nghe xong nổi trận lôi đình, vác rựa xông vào nhà Trương Thẩm. Hai người đàn bà góa chồng đ/á/nh nhau long trời lở đất. Ta lén đứng xem. Mẹ kế gi/ận đi/ên người, chĩa rựa vào mặt Trương Thẩm: "Làm dâu non, làm nô tì có gì hay? Đừng dạy hư con tao!" Trương Thẩm thấy rựa sáng loáng vội chui vào nhà đóng cửa cài then. Hai người cách cửa ch/ửi nhau.

"Đúng là tốt gan lừa! Mày sốt ruột cái gì? Nhà hương thân giàu nứt đố đổ vách, Đại Nha qua đó làm thiếu nương. Tao thấy mày gh/en tị sướng khổ con người ta!"

"Cút! Đừng giả nhân giả nghĩa. Thằng nhóc đó thế nào tao không biết à? Mày đã là góa phụ rồi, thêm lần nữa cũng chẳng sao. Thèm thì mày lấy đi!"

Trận đó, Trương Thẩm bị mẹ kế đ/á/nh phục, ch/ửi phục. Từ đó gặp ta, bà chỉ nhếch mép chẳng dám nói năng gì.

Hôm đó bị mẹ kế lôi về, bà nghiêm mặt bảo: "Các con đừng như ta, nửa đời người sống thành trò cười. Ở đời lập thân, đâu cần dựa vào đàn ông hay b/án thân! Núi dựa thì núi đổ, đàn ông trông cậy thì họ bỏ chạy! Đàn bà phải tự lực cánh sinh, đừng làm nh/ục chính mình!"

Bà bảo đừng làm nh/ục bản thân, không phải đừng làm nh/ục cha ta. Xưa nay chỉ nghe "tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử", đây là lần đầu ta nghe đàn bà phải tự lập. Khác hẳn những gì từng biết. Ngẫm kỹ lại thấy như mây m/ù vén tỏ, lòng bừng sáng. Ta thoáng nghĩ, có lẽ mẹ kế là người tốt.

5.

Gió xuân lồng lộng thổi qua mái nhà dột nát. Ba chị em mặt mày tím tái vì không có manh áo dày che thân. Mẹ kế liếc nhìn: "Ba đứa ra sân bổ củi đi, vận động sẽ đỡ rét."

Bà để mắt tới mớ rau dại chúng tôi đào được. Không đi làm thuê nữa, bà ở nhà bày vẽ cả buổi. Ta thấy bà rửa sạch rau, trộn bột rồi hấp cách thủy, lại phi hành mỡ thơm phức. Bà gọi đó là "món hấp rau". Trong lúc bà chuẩn bị, chúng tôi dọn dẹp chiếc xe cũ tiệm mì. Xong xuôi, bà đẩy xe "món hấp rau" vào thành b/án. Ta và em gái tiếp tục lên núi đào rau, xong thì xuống phụ b/án.

Rau dại ai chẳng ăn, nhưng "món hấp rau" thì mới lạ. Ngày đầu b/án sạch veo. Trương Thẩm chua ngoa: "Mẹ mày đứng trước quầy, nhan sắc thế kia thì lo gì không b/án được. Buôn b/án với b/án thân có khác gì nhau, đều hèn mạt cả thôi."

Bà lại buông lời vô duyên. Lần đầu ta cãi lại: "Mẹ ta bảo tự tay ki/ếm tiền không x/ấu hổ!"

Trương Thẩm sửng người.

Hai ngày sau, ba ngày sau, việc b/án hàng đều thuận lợi. Nửa tháng sau, chúng tôi đã dành dụm được năm lạng bạc.