“Thư giãn đi, sẽ vui lắm đấy.” Lớp trưởng vừa bê đồ vừa nói với tôi.

“Tôi giúp cậu hoàn thành hoạt động tình nguyện, cậu trả tôi tiền ăn ba ngày.” Tôi bước lại nhận lấy đồ.

“Được thôi, nhưng cậu phải chia ra vài nhà, đến mấy hộ cuối phía nam kia, đường khó đi, cẩn thận đấy.”

Tôi gật đầu, xách đồ bước về hướng hắn chỉ.

Nơi này tồi tàn hơn tôi tưởng, nhà đều bằng đất, hôm qua mưa xong mặt đất lởm chởm, quần áo lũ trẻ lem nhem bùn.

Trên đường, tôi thấy nhiều bé gái đeo gùi lớn đi đốn củi.

Nhíu mày, tôi bước vào nhà đầu tiên.

“Ồ, người mới à? Vào đây vào đây!”

Một phụ nữ đang bẻ ngô vội đón tôi, hối một bé gái đi đun nước.

Tôi ngượng ngùng ngồi xuống, đưa bà ta túi đồ - toàn quần áo và sách vở.

Sự nhiệt tình của bà khiến tôi bối rối. Bà trạc tuổi mẹ tôi.

Lần đầu được chăm sóc kiểu này, dù ngại nhưng lòng ấm áp lạ.

Đột nhiên, bà ta kéo bé gái khỏi bếp, ném sách tôi mang tới vào lửa.

Tôi nhíu mày: “Sách... không đọc ạ?”

“À?” Bà cười: “Đếch biết chữ, đ/ốt lửa cho mạnh, tiện lắm!”

Tôi vẫy bé gái đang rụt rè lại gần. Em tóc tết hai bên, da ngăm, má ửng hồng, đôi mắt sáng long lanh.

“Đi học chưa?”

Em lưỡng lự gật rồi lắc đầu, ánh mắt hoang mang.

Đáng lẽ tuổi này phải học cấp hai rồi. Sao em không biết đi học là gì?

Tôi hỏi dò: “Dì ơi, cháu đi học chưa ạ?”

“Học hành chi? Nhà này ba đời chưa ai cắp sách, ở nhà giữ ruộng là đủ sống.”

“Mấy đứa thành phố các cháu khá giả lắm, tụi này đếch theo kịp. Con, lấy bát mời khách đi.”

Bé gái liếc nhìn tôi, lặng lẽ vào nhà.

Lồng ng/ực tôi đột nhiên nghẹn lại.

Người ở đây bị nh/ốt trong chiếc lồng vô hình, an phận trong thế giới bé nhỏ của mình.

Họ mặc nhiên chấp nhận số phận, không muốn thay đổi.

Y hệt... mẹ tôi.

Tiếng trẻ khóc vang lên. Âm thanh ấy khớp với ký ức về em trai tôi.

Tôi ngẩng đầu. Người phụ nữ vội đưa ấm nước cho con gái, chạy vào dỗ đứa bé.

“Mẹ coi em, con tiếp khách nhé.”

Tôi nhìn bé gái vật lộn xách ấm nước to tướng. Em cẩn trọng rót nước sôi vào bát.

Tôi đứng phắt dậy, giúp em rót nước rồi nói lớn: “Cháu đi đây!”, xách nốt đồ sang nhà khác, đầu óc hiện về cảnh xưa.

Trong khoảnh khắc ấy, lòng c/ăm gh/ét mẹ tôi lại trào dâng. Nếu gặp bà ta lúc này, tôi sẽ chỉ thấy kinh t/ởm.

Tôi bước từng bước trên con đường lầy lội, cố tập trung vào đôi giày nhuốm bùn.

Nhưng không được.

Tôi đang gh/ét cái gì đây?

Gh/ét những gì mẹ làm với tôi ư?

Gh/ét chính con người bà ư?

Bà đã sai ở đâu?

Là vì không đối xử tử tế với con gái ruột, hay gh/en tị với chính đứa con mình đẻ ra?

Hay vì áp đặt những đ/au khổ bà từng chịu lên người tôi?

Trong mắt tôi, bà sai tất cả.

Nhưng trong mắt bà thì sao?

Có lẽ bà chỉ vô cảm làm những điều bà cho là hiển nhiên.

Việc con gái không được coi trọng, hay phải hy sinh cho con trai - với bà đều bình thường như cơm bữa.

Tôi không kìm được việc nhớ lại ngày thi đại học, bà nh/ốt tôi trong xe.

Nỗi tuyệt vọng lúc ấy có giống khi xưa bà bị cấm đi học không?

Chắc là khác.

Bà đã quen với điều đó rồi.

Tôi dừng bước, tựa lưng vào tường, ngước nhìn mặt trời.

Khi cơn gi/ận tan, chỉ còn lại sự bất lực.

Tôi gh/ét con người, hay gh/ét thứ tư tưởng đ/ộc á/c được xem là hiển nhiên này?

Thực ra, từ nãy tôi đã để ý: Ở đây toàn phụ nữ, con trai rất ít.

Tôi hỏi mấy nhà xem con trai họ đâu.

Họ đáp: “Chúng nó đi học rồi! Con trai mà không học thì làm nên trò trống gì?”

Tôi sững người.

Ở đây không thiếu trường học. Chỉ thiếu trường cho con gái.

“Con trai không học thì làm nên trò trống gì?”

Câu nói ấy không nên có chủ ngữ hạn định như vậy.

Nhưng họ không hiểu. Họ chưa từng thấy cảnh con gái cũng xứng đáng được xinh đẹp, được theo đuổi ước mơ, được dũng cảm vượt qua mọi thử thách.

Con gái...

Cũng đáng được ngắm nhìn thế giới tươi đẹp, được sống cuộc đời của riêng mình.

Chứ không phải bị giam trong lồng, sống mờ nhạt vì người khác.

Không phải làm con rối bị trói buộc bởi định kiến.

Tôi thở dài, nhìn lũ trẻ đang chơi trong sân.

Bỗng nhận ra: Tôi không còn gh/ét mẹ nữa.

Lòng thương cảm thuở nhỏ đã trở lại.

Giờ đây, tôi thương bà.

Thương cho những gì bà từ bỏ, thương cho kiếp sống vô h/ồn hiện tại.

...

Tôi thu lại sách định phát, ngồi dưới gốc cây đầu làng, gọi mấy bé gái lại kể chuyện trong sách, cố diễn tả thật sinh động từng phân cảnh.

Lũ trẻ vây quanh tôi ngày một đông.