Nhà chúng tôi có hai cuốn sổ hộ khẩu. Một cuốn màu đỏ, bìa dập nổi huy hiệu quốc gia màu vàng. Chủ hộ là bố tôi, thành viên chỉ có anh trai tôi. Cuốn còn lại màu xanh, đã cũ lắm rồi, góc sổ quăn queo. Chủ hộ là mẹ tôi, thành viên chỉ mình tôi.

Năm tôi chào đời, đúng lúc chính sách kế hoạch hóa gia đình lên đến đỉnh điểm. Mẹ mang th/ai tôi, phải trốn tránh bảy tháng trời, cuối cùng sinh tôi tại một trạm y tế huyện bên. Bác sĩ đỡ đẻ nhăn mặt nói: "Con gái à?"

Bố ngồi xổm ngoài cửa hút hết nửa bao th/uốc, đến sáng mới vào, nói gì đó với mẹ. Về sau tôi mới biết, lời ông ấy là: "Lúc làm hộ khẩu, đừng ghi chung."

Thế là tôi theo mẹ, lập hộ khẩu riêng. Anh trai theo bố, tôi theo mẹ. Hồi đó không hiểu, cứ ngỡ nhà nào cũng thế. Mãi đến khi làm phiếu lý lịch học sinh, bạn cùng bàn nhìn sang thắc mắc: "Ơ, sao cậu lại chung sổ hộ khẩu với mẹ? Bố và anh trai cậu ở sổ khác à?"

Tôi đờ người, không biết trả lời sao. Mẹ giải thích: "Con gái thì phải gả đi, sớm muộn cũng thành người nhà khác."

Bố bồi thêm: "Thế này tốt, gọn gàng."

Gọn gàng. Bốn chữ như bức tường vô hình, đẩy tôi ra ngoài ngôi nhà của chính mình.

Năm anh trai mười tám tuổi, trang hộ khẩu màu đỏ của anh được chuyển đi. Anh thi đỗ đại học, hộ khẩu chuyển về trường. Bố cầm giấy chuyển hộ khẩu, trên bàn ăn cười đến nỗi vết chân chim đu mắt: "Con trai bố, giỏi lắm!"

Mẹ gắp cho bố miếng thịt kho tàu, lại gắp cho anh trai miếng to hơn. Tôi im lặng nuốt cơm. Trong lòng nghĩ, đợi mình thi đỗ đại học sẽ tốt thôi. Đợi đến lúc mình cũng chuyển được hộ khẩu, đến nơi thuộc về riêng mình.

Nhưng sau này tôi mới hiểu, có những bức tường đã được xây từ ngày bạn chào đời. Không thể phá vỡ.