Người là tài sản quý giá nhất, không có người thì không có ai làm việc.

Người làm trong Vương phủ cũng phải tôn trọng tá điền, không được tùy ý đá/ nh m/ắng.

Thật sự ép người ta đến đường cùng, một gói th/uốc chuột rắc vào cơm canh, thì ai cũng đừng hòng sống.

Hộ vệ và tá điền chia thành mấy đội tu sửa, nhà tranh chỗ nào cần lợp lại thì lợp, nhà nào chỉ còn người già yếu thì giúp họ đốn củi sửa nhà.

Thuộc quan đi đăng ký từng hộ xem nhà nào đ/ứt lương, nhà nào trọng b/ệnh, nhà nào có phụ nữ mang th/ai.

Người mang th/ai càng phải quan trọng hơn.

Sau khi đứa trẻ bình an chào đời, Vương phủ phát ba cân gạo trắng và hai mươi quả trứng gà, cho sản phụ nấu cháo lợi sữa. Đồ đạc không tính là nhiều, nhưng với nhà nông đã là sự bồi bổ quý giá. Thuộc quan chê tốn kém, ta liền bảo hắn tính một bài toán: Đứa trẻ lớn lên có thể làm ruộng mấy chục năm, chút gạo trứng này đáng là bao.

37.

Những biện pháp này đều là ta tự mình mày mò ra.

Trước kia ở nhà chồng, mẹ chồng nắm ch/ặt quyền quản gia, đối với ta thì khắc nghiệt, đối với người làm cũng hà khắc, người làm thậm chí còn nhổ nước bọt vào cơm canh của bà ta.

Sau này sức khỏe bà ta ngày càng kém, còn thường xuyên ho ra m/áu, ta vẫn luôn nghi ngờ có người hạ đ/ộc bà ta.

Vì bà ta từng công khai đá/ nh một người thím, khẳng định người đàn bà đó quyến rũ cha chồng, rồi ph/ạt người ta quỳ một ngày một đêm.

Không lâu sau, ta tận mắt thấy người thím đó rắc bột th/uốc vào bát canh của bà ta.

Phu quân và ta rời tâm cũng là đạo lý tương tự.

Ta biết rõ Ninh Vương và Thái tử là kẻ th/ù không đội trời chung, vẫn giấu Ninh Vương trong nhà, còn mang th/ai con của chàng.

Nếu phu quân đối đãi chân thành với ta, ta chưa chắc đã làm như vậy.

Ngay cả khi Ninh Vương lúc đầu không tạo phản thành công, phu quân cũng phải nuôi con cho người khác.

Nếu ta sinh là con trai, gia sản nhà chồng cuối cùng vẫn sẽ rơi vào tay đứa trẻ này.

Tiểu nhân thật sự muốn làm điều x/ấu, vẫn có thể lấy mạng như thường.

Cho nên ta thà tốn thêm bạc, cũng cố gắng hết sức đối đãi tử tế với cấp dưới, để trong lòng họ bớt đi một phần oán h/ận.

Đại Bảo hỏi đây có phải là m/ua chuộc lòng người không, ta nói lòng người vốn dĩ phải lấy thứ chân thật mà đổi, miệng không mà bảo người ta trung thành thì chỉ là nằm mơ.

38.

Ta làm mỗi việc, đều giải thích ngọn ngành cho Đại Bảo Nhị Bảo nghe.

Hai đứa trẻ tin ta, cũng chịu cùng trẻ con trong trang đi c/ắt cỏ chăn cừu, không lâu sau thì không còn ai sợ ngưỡng cửa Vương phủ nữa.

Mùa đông, chúng ta cách ngày đi tuần trang, phát hiện nhà nào đ/ứt lương, thiếu củi thì cho mượn trước một chút. Năm đó không ai ch** đói ch** cóng, còn thêm mấy đứa trẻ mới sinh. Mỗi đứa trẻ ngoài gạo và trứng ra, còn được thêm một bộ quần áo bông. Đại Bảo Nhị Bảo nhìn sổ đăng ký, lần đầu tiên hiểu ra, số bạc vơi đi trong sổ sách Vương phủ, sẽ biến thành một mạng người được sống sót.

Khi mùa xuân đến, những đứa trẻ mặc quần áo bông được bế đến trước cửa Vương phủ tạ ơn, tiếng khóc đứa sau to hơn đứa trước.

Ta sợ ồn, nhưng lại nghe thấy rất vui, ít nhất lần này tiếng khóc không phải vì có người ch**.

39.

Năm sau mưa thuận gió hòa, ruộng và đất núi đều có thu hoạch.

Con cừu cái nuôi năm ngoái đã sinh con, gà vịt lợn cũng càng nuôi càng nhiều.

Nuôi nhiều người thế này, áp lực lớn quá...

Còn nuôi lợn nữa... trước Tết xuất chuồng không ít, Vương phủ để lại mười con làm th!t gác bếp, số còn lại chia cho hơn một ngàn hộ tá điền.

Mỗi nhà chia được không nhiều, nhưng một nhà thường là hai ba mươi người... họ vẫn ôm th!t rơi lệ, lặp đi lặp lại nói Nguyên Vương nhân hậu.

Ta nghe mà xót xa, cũng có chút đắc ý: Ít nhất số tiền bỏ ra lần này, thực sự đổi lại được những nụ cười.

Nhị Bảo chê mỗi nhà th!t ít, ta bảo con nhìn chuồng lợn, rồi nhìn lại danh sách tá điền.

Muốn khiến mọi người được ăn no, chỉ dựa vào sự bố thí của Vương phủ là không đủ, phải để họ tự có lợn con, có gà giống, cũng có công việc ki/ếm được tiền.

40.

Năm thứ ba, Thanh Hòa dẫn tám mươi người đi Vân Nam m/ua bao sâu lạp.

Chúng ta chỉ có năm mươi mẫu cây lạp, nhưng phải m/ua cả ngàn bao, riêng khoản này đã gần như vét sạch tiền riêng.

May mà hai năm trước mọi người chăm chỉ, lại được mùa, năm đầu lỗ 300 lượng, năm thứ hai chỉ lỗ 150 lượng... nhưng trước mắt vẫn phải tiếp tục đổ vào.

Lạy trời lạy phật...

Ta thật sự muốn ngửa mặt lên trời mà khóc...

Đây chính là cuộc sống của phi tần không được sủng ái, ở trong cung thì phòng người hạ đ/ộc, ra khỏi cung rồi còn phải tính toán với sâu bọ.

41.

Thanh Hòa ngày đêm lên đường, ngoài bao sâu ra còn mang về một gia đình bị b/án đi.

Người đàn ông chủ nhà đó biết luyện dầu trẩu, vừa hay trên núi đâu đâu cũng là cây trẩu.

Chúng ta dựng xưởng dầu, mẻ dầu đầu tiên ra lò, màu sắc trong trẻo đến mức khiến người ta không nỡ chớp mắt.

Ta hỏi người thầy đó tay nghề tốt như vậy sao vẫn bị b/án, mới biết ông ta là con riêng của chủ cũ, cha vừa ch**, chủ mẫu liền đuổi cả nhà họ ra ngoài.

Cái này... có người làm ra tiền mà không dùng, ngược lại lại rẻ cho ta.

Trên đời này thực sự có người ng/u xuẩn đến mức đẩy bạc ra ngoài cửa.

42.

Vốn dĩ đều chờ bạch lạp ki/ếm tiền, không ngờ dầu trẩu lại có thu nhập trước.

Tá điền lên núi nhặt hạt trẩu, tính theo cân đổi tiền đồng; đến xưởng dầu làm việc được trả tiền công riêng. Thầy luyện dầu ngoài tiền công cố định ra còn được chia một phần lợi nhuận.

Mẻ dầu đầu tiên b/án đi, Vương phủ lãi ròng tám mươi lượng.

Số tiền không lớn, nhưng với chúng ta lúc đó đã tính là một khoản tiền khổng lồ.

Hạt trẩu trên núi nhặt không hết, chúng ta lại đưa việc trồng cây trẩu vào kế hoạch.

Bận rộn qua một mùa, bạch lạp cũng cuối cùng được chế tạo xong, b/án được ba ngàn lượng.

Theo thỏa thuận, tá điền chia bốn phần, lấy đi một ngàn hai trăm lượng; Vương phủ giữ lại một ngàn tám trăm lượng, còn phải trừ đi một ngàn hai trăm lượng m/ua bao sâu.

Cuối cùng thực sự rơi vào sổ sách chỉ có sáu trăm lượng.

Ta cầm tờ ngân phiếu lại muốn khóc, mấy trăm người bận rộn ba năm, số tiền ki/ếm được cũng chỉ đủ m/ua thêm một đợt nông cụ và giống cây.

43.

Nghèo đến mức ta muốn đ/âm đầu vào tường.

Sáu trăm lượng đó còn phải thưởng cho người làm, sửa xe bò hỏng, vá lại nồi xưởng dầu.

Tiền vừa vào tay chưa kịp ấm đã có chỗ chi tiêu.

Ta: ...

May mà ruộng có thể sản xuất lương thực, chuồng có thể ra th!t, Vương phủ tạm thời không cần ngày nào cũng phải móc tiền ra.

Đại Bảo bảy tuổi, Nhị Bảo năm tuổi, một đứa chạy khắp núi, một đứa bám sát chị.

Nhìn hai đứa trẻ mặt có da có th!t, ta lại cảm thấy số tiền này bỏ ra không tính là oan uổng.

Quần áo chúng luôn dính bùn, đế giày cũng mòn vẹt nhanh chóng, hoàn toàn khác với những hoàng tử công chúa thơm tho trong cung.

Ta lại không còn thấy xót xa cho thể diện nữa, chỉ cần chúng có thể chạy có thể ăn, thì hơn bất cứ thứ gì.

44.

Năm thứ hai, lũ trẻ theo bạn bè lên núi nhặt hạt trẩu, ta cũng đi theo. Giữa đường túi nước bị lật, mọi người khát dữ dội,