Trong một câu, từ nào là khách sáo, âm cuối nào là đang ép giá, chỉ cần đổi một ngôi làng là ý nghĩa có thể hoàn toàn khác biệt.

Người ở sạp hàng sẽ không dừng lại để giải thích ngữ pháp, nghe nhầm một lần, giá hàng và địa điểm giao hàng đều sẽ sai theo.

Tôi chính là nhờ từng thương vụ nhỏ nhặt đó mà ghi nhớ những âm thanh này vào tai.

Nhưng tôi đã nghe từ bên sạp hàng từ năm mười tuổi.

Người làm ăn ở biên giới không hiểu những từ này, ngay cả việc khách hàng muốn ngọt hơn hay cứng hơn một chút cũng không rõ.

Tôi từ từ ngồi thẳng người dậy.

Người đàn ông đó lại bồi thêm một câu, như thể đang cho đối phương cơ hội cuối cùng.

Tôi nghe rõ mồn một, tay nhanh hơn n/ão, giơ lên.

Hàng chục ánh mắt cùng lúc đổ dồn về phía tôi.

Lương Thu Thu sững sờ đến mức cây bút trong tay cũng quên đặt xuống.

Tôi hắng giọng, nói: “Ý ông ấy là, báo giá của các người gắt như đi cư/ớp ngoài ngã tư vậy. Nhưng giọng điệu ông ấy vẫn ổn, cho thấy sẵn lòng đàm phán tiếp.”

Không ai đáp lời ngay.

Người phụ trách phía nước ngoài quay đầu nhìn tôi, đôi mắt đang nheo lại bỗng mở to.

Ông ấy nhìn tôi suốt mấy giây, đột nhiên dùng thứ thổ ngữ vừa nãy mà hét lên: “Cô bé mít sấy? Sao cô lại ngồi ở đây?”

Lần này đến lượt tôi sững sờ.

Người đứng đối diện, không ngờ lại là Basong, vị khách quen mỗi năm đều đến biên giới nhập hàng, m/ua mít sấy mà lúc nào cũng muốn mặc cả.

3.

Basong làm ăn ở biên giới đã gần bốn năm.

Ông ấy kinh doanh một xưởng chế biến gỗ ở bên kia biên giới, mỗi năm qua lại hai lần, làm xong thủ tục xuất nhập hàng là lại đến sạp của bà nội tôi khuân vài thùng mít sấy.

Lần đầu gặp ông ấy, ông ấy dẫn theo phiên dịch.

Vị phiên dịch đó nói tiếng Thái chuẩn, nhưng lại không theo kịp thổ ngữ quê hương của Basong.

Hai người đối diện với một lô gỗ nói chuyện nửa ngày, càng nói càng gấp.

Tôi nghe ở bên cạnh thấy phiền, xen vào: “Chú, chú muốn bảo ông ấy là vận tải đường bộ tiết kiệm hơn đường thủy, đúng không?”

Basong đ/ập bàn một cái, gọi ngay tôi đến trước mặt.

Từ đó về sau, ông ấy đi đàm phán hàng hóa đều phải kéo tôi theo.

Ban đầu tôi hỏi ông ấy tính tiền phiên dịch thế nào.

Ông ấy nhét vào tay tôi một hộp mứt quả giá không hề rẻ, lý lẽ hùng h/ồn: “Cái này tính là tiền, những đường vòng cô giúp tôi tránh được còn giá trị hơn nhiều so với hộp này.”

Về sau, đơn hàng nhỏ biến thành đơn m/ua sắm, đơn m/ua sắm lại biến thành hợp đồng.

Tôi thay ông ấy đối chiếu số lượng, lộ trình và điều kiện thanh toán, cũng từng chứng kiến một câu nói nhập nhằng khiến hai bên cãi vã nửa ngày.

Những câu chữ tưởng chừng chỉn chu trên hợp đồng, khi rơi xuống biên giới, cuối cùng đều phải biến thành ai trả tiền, ai giao hàng, xảy ra chuyện thì tìm ai.

Basong tiếp tục tìm tôi, vì ông ấy coi trọng việc tôi dám hỏi rõ những chỗ không hiểu.

Ông ấy dạy tôi cách nghe hiểu những cách nói chỉ lưu truyền giữa những người làm ăn bản địa, tôi giúp ông ấy chuyển hóa các điều khoản thành ngôn ngữ mà cả hai bên đều hiểu rõ.

Tôi cứ ngỡ ông ấy chỉ là một khách hàng quen có xưởng làm ăn khá khẩm.

Cho đến khi ngồi vào khách sạn này, tôi mới biết xưởng gỗ chỉ là một mảng kinh doanh rất nhỏ trong tập đoàn của ông ấy.

Chức vụ thực sự của ông ấy là Phó chủ tịch của một tập đoàn tổng hợp tại Đông Nam Á.

Hợp đồng đặt lên bàn lần này có giá trị tám con số.

Có người hỏi tại sao ông ấy khăng khăng nói phương ngữ, ông ấy cười giải thích: “Ngôn ngữ thương mại tiêu chuẩn rườm rà quá, tôi muốn dùng tiếng quê hương để nói ra ý thật hơn.”

Hóa ra ông ấy không cố ý làm khó phiên dịch nào cả.

Thứ ông ấy cần tìm là người nghe được thực tình trong lời nói.

Mà bốn năm qua, ông ấy đã đặt niềm tin đó vào tôi.

Basong vẫy tay về phía hàng ghế đầu: “Thẩm Chi, đừng trốn ở phía sau nữa, qua đây ngồi đi.”

Tôi nhìn Lương Thu Thu một cái.

Thần sắc bà phức tạp, môi mấp máy, cuối cùng không nói gì cả.

Thẩm Nghiên cúi đầu, sắc mặt trầm xuống rất khó coi.

Tôi bước đến khu phiên dịch ngồi xuống, tay áo quá dài che khuất nửa bàn tay, đôi dép lê giấu dưới khăn trải bàn.

Basong tiếp tục trình bày phương án phân chia mới.

Tôi nghe xong liền dịch cho phía Trung Quốc: “Ông ấy nói phương án vừa rồi không được, các người lấy hết lợi ích, ông ấy không còn đường lui. Nhưng ông ấy chưa nói hết lời 💀, có thể sửa đổi tiếp.”

Các vị đại diện nhất thời không biết làm sao.

Cách diễn đạt của tôi không hoa mỹ, nhưng đã làm rõ được giá cả, thái độ và khả năng đàm phán.

Trợ lý của Basong đối chiếu từng mục xong, gật đầu với ông ấy.

Basong cười lớn hơn, dùng phương ngữ châm chọc tôi: “Hôm nay đáng tin hơn lúc cô trông sạp hàng đấy.”

Tôi đáp trả: “Lúc chú m/ua mít sấy, cũng đâu thấy chú xuống tiền dứt khoát thế.”

Ông ấy vỗ đùi cười, không khí căng thẳng trong hội trường tan biến không ít.

Những thảo luận phía sau diễn ra rất thuận lợi.

Khi tan họp, mọi người lần lượt đi ra, một người đàn ông mặc vest tối màu chắn trước mặt tôi.

Trên danh thiếp ông ta đưa có ghi Cố Thừa Trạch, người phụ trách công ty phiên dịch Tinh Kiều.

Tóc tai, cà vạt, khuy măng sét đều được chỉnh đốn không một chút sai sót.

Ông ta liếc nhìn đôi dép lê và túi áo của tôi, nụ cười rất nhạt.

“Bản lĩnh luyện được từ sạp hàng, thỉnh thoảng c/ứu nguy một lần quả thực mới mẻ.”

Tôi cầm miếng mít sấy, không đáp lời.

Ông ta nói tiếp: “Nhưng đây không phải chợ sáng, ngày mai đàm phán hợp đồng chính thức, vẫn nên để đội ngũ chuyên nghiệp phụ trách thì hơn.”

Tôi đưa miếng mít sấy vào miệng, trả lời ông ta một chữ.

“Ồ.”

4.

Buổi tối có tiệc chào mừng.

Tôi vốn định về phòng gặm mít sấy, nhưng Lương Thu Thu lại gọi tôi lại ở cửa thang máy: “Chi Chi, cùng đi đi.”

Đây là lần đầu tiên bà gọi tôi bằng tên thân mật kể từ khi đến tỉnh lỵ.

Tôi không nghĩ nhiều, đi theo vào.

Người trong sảnh tiệc đều ăn mặc trang trọng, ngay cả khi trò chuyện cũng hạ thấp âm lượng.

Tôi cầm ly nước cam đứng một bên, lấy miếng bánh mì Iót dạ.

Cố Thừa Trạch dẫn theo hai trợ lý đi tới, một người ôm máy tính bảng, một người kẹp tài liệu.

Ông ta dừng lại trước mặt tôi, vừa vặn đủ để mọi người xung quanh nghe thấy.

“Cô Thẩm, hôm nay c/ứu nguy rất đẹp, nhưng tôi có một việc muốn thỉnh giáo.”

“Anh hỏi đi.”

“Cô tốt nghiệp trường nào? Từng đạt chứng chỉ phiên dịch cấp mấy?”

Tôi nuốt miếng bánh mì.

“Tốt nghiệp cấp ba, không học đại học, sau đó cứ trông sạp hàng thôi.”

Xung quanh lập tức vang lên tiếng bàn tán nhỏ.

Cố Thừa Trạch cười càng ôn hòa hơn: “Còn chứng chỉ thì sao? CATTI cấp hai hay cấp ba?”

Tôi nghiêm túc nhớ lại một chút.

“Hình như từng thi một lần, nơi nhận chứng chỉ xa quá, tôi không đi.”

Có người không nhịn được cười thành tiếng.

Cố Thừa Trạch chuyển ly rư/ợu sang tay kia, phong thái càng thêm ung dung.

“Tôi không có ý nhắm vào cô, nhưng phiên dịch thương mại quốc tế có ngưỡng cửa của nó.”