Bùi Hàng Chu bưng trà bước vào, hốc mắt quả nhiên đỏ hoe trước.

Chàng quỳ xuống dâng trà: "Mẹ, con tiễn người ra cửa."

Bà mẹ chồng nhận lấy chén trà, không bảo chàng không được khóc, chỉ dùng lòng bàn tay nhẹ nhàng vỗ vỗ lên đỉnh đầu chàng.

Bà nói: "Hàng Chu, mẹ không phải từ bỏ cái nhà này. Sau này đến dịp lễ tết, mẹ vẫn về làm phiền con như cũ."

Bùi Hàng Chu nghẹn ngào: "Nếu người không về, con sẽ dẫn Quy Nhạn đến tận cửa ăn cho nhà họ Hàn nghèo đi mới thôi."

Hàn Tri Xuyên ngoài cửa nghe thấy, cười nói từ hôm nay ông phải tích trữ thêm mấy bao gạo.

Mọi người đều cười, nỗi buồn ly biệt trong phòng mới tan đi đôi chút.

Trước cửa thư viện mới chỉ đỗ một chiếc xe ngựa màn xanh, lược bỏ nghi trượng, rèm che cũng mở rộng cho thoáng gió.

Hàn Tri Xuyên bước đến dưới bậc thềm, đưa tay ra nhưng không giục bà.

Ông hỏi: "Cần ta đỡ nàng không?"

Bà mẹ chồng cúi đầu nhìn vạt váy: "Cần. bậc thềm này hơi cao."

Ông liền đỡ lấy cánh tay bà thật vững, đợi bà đứng vững mới buông ra.

Trên tiệc, Hàn Tri Xuyên không tuyên bố sẽ bù đắp cho bà những năm tháng đã mất.

Bà mẹ chồng cũng không coi ông là vị c/ứu tinh đến muộn hơn hai mươi năm.

Họ chỉ ký tên vào bản thỏa thuận ghi đầy đủ các điều khoản thực tế trước mặt thân bằng hữu.

Mẹ ta là Tô Tĩnh Hành nhìn mà ngưỡng m/ộ, thì thầm với cha: "Người xem, người ta đến tuổi này rồi mà vẫn có thể chọn lại một lần nữa."

Cha là Vương Trấn Xuyên nắm lấy tay mẹ: "Nếu nàng ngày nào đó cũng muốn đổi đường, hãy bảo ta trước, ta sẽ học theo."

Mẹ m/ắng yêu ông một câu, nhưng nước mắt đã rơi xuống.

Khi tiệc rư/ợu tan, bà mẹ chồng quay lại ôm lấy ta.

Bà nói bên tai ta: "Quy Nhạn, cảm ơn con đã không thay ta đưa ra quyết định."

Ta đáp: "Đường là do người tự mình bước ra. Ta chẳng qua chỉ là người đưa dây cương cho người vài lần mà thôi."

Xe ngựa lăn bánh khỏi đầu ngõ, bà vẫn ngồi bên rèm, không quay đầu lại khóc.

Bánh xe nghiến qua phiến đ/á xanh hơi ẩm sương sớm, tiếng động không hề lớn. Cánh cửa viện cũ của bà vẫn mở như thường lệ, chén trà hay dùng vẫn để trong tủ. Cuộc xuất giá này không c/ắt đ/ứt tình mẫu tử hay mẹ chồng nàng dâu, mà chỉ cho bà thêm một nơi để quay về.

14.

Một tháng sau khi thành thân, bà mẹ chồng gửi về lá thư đầu tiên từ vùng ngoại ô phía Tây.

Bà phàn nàn Hàn Tri Xuyên làm bia b/ắn cho bà quá xa, ngày đầu tiên mười mũi tên chỉ trúng ba.

Cuối thư lại thêm một câu, rằng đến ngày thứ tư đã trúng bảy mũi, Hàn Tri Xuyên không dám tự ý di chuyển bia nữa.

Bùi Hàng Chu xem xong cười mãi, nói Hàn tiên sinh có lẽ vẫn chưa học được rằng, chuyện mẹ đã quyết thì không ai có thể thay bà sửa đổi.

Ta nói không học được cũng không sao, thư viện vẫn còn thiếu một người sửa hàng rào.

Mùa xuân năm thứ hai, thư viện mới chính thức mở thêm lớp vỡ lòng.

Những phụ nữ b/án rau, làm kim chỉ ở chợ gần đó có thể đưa con gái đến đọc sách nửa ngày, nửa ngày còn lại vẫn giúp gia đình làm việc.

Một cô bé thắt bím tóc sừng dê lần đầu chạm vào cung, dây vừa buông, mũi tên đã rơi ngay dưới chân.

Cô bé sốt sắng muốn khóc: "Thầy ơi, có phải con quá ngốc không?"

Bà mẹ chồng chỉnh lại miếng bảo vệ ngón tay cho cô bé: "Lần đầu ta học lại b/ắn cung, tên cũng chỉ bay được ba bước. Ngốc hay không, không nhìn ở mũi tên đầu tiên."

Cô bé sụt sịt mũi: "Vậy nhìn mũi thứ mấy ạ?"

Bà mẹ chồng cười nói: "Nhìn xem con có chịu b/ắn mũi tiếp theo hay không."

Đứa trẻ ấy quả nhiên lại giương cung lên.

Hàn Tri Xuyên thường vẽ bản đồ cho thư viện, cũng dạy học trò nhận biết sản vật các nơi.

Hai người vẫn cãi nhau vì chuyện bài vở như cũ, cãi xong mỗi người ăn cơm của mình, ngày hôm sau lại lấy phương án mới ra bàn bạc.

Sau khi vào hè, bà mẹ chồng và Hàn Tri Xuyên chuẩn bị đi dọc theo bản đồ cũ đến Tây Nam.

Trước khi đi, bà về phủ Hầu ở ba ngày, kiểm tra răng của con ngựa màu hạt dẻ, rồi giao lại sổ sách nửa năm của thư viện cho ta.

Bùi Hàng Chu nhét hai bao đường vào túi hành lý của bà, dặn bà trên đường đừng cho ngựa ăn hết, bản thân cũng nên ăn một viên.

Bà mẹ chồng đẩy trả lại một bao, khẳng định răng mình tốt lắm, không cần chàng dỗ dành.

Chàng cười truy hỏi sao bao kia lại giữ lại.

Bà đ/è bao đường xuống dưới lớp áo, đường hoàng nói là cho ngựa.

Khi xe ra khỏi thành, ta và Bùi Hàng Chu tiễn đến cửa thành.

Hàn Tri Xuyên dắt ngựa phía trước, bà mẹ chồng vẫn mặc bộ y phục cưỡi ngựa màu đỏ thạch lựu ấy, bên hông treo con thỏ ngọc cũ, trên cổ tay là đôi bảo vệ mới do chính bà chọn.

Bà ghìm ngựa quay lại, vẫy vẫy tay với chúng ta: "Cuối năm nếu chưa đến nơi hoa trà nở, mẹ sẽ về ăn tết trước."

Ta lớn tiếng hỏi: "Nếu kịp thì sao ạ?"

Bà cười nói: "Vậy sẽ gửi hoa về cho các con."

Bùi Hàng Chu còn muốn dặn dò, bà đã thúc ngựa đuổi theo Hàn Tri Xuyên.

Ngoài cửa thành, gió thu trong trẻo, bầu trời cao đến vô tận.

Ta nhìn bóng lưng màu đỏ ấy đi càng lúc càng xa, bỗng nhiên nhớ lại ngày thứ ba sau khi bà tặng ta đôi đùi bọc.

Khi đó bà chỉ dám kh//âu nỗi lòng không thể nói ra vào trong lớp da cừu, nay lại có thể tự mình chọn ngựa, chọn đường, chọn một người bằng lòng bàn bạc quãng đời còn lại với bà.

Bùi Hàng Chu khẽ hỏi ta, liệu mẹ có đi quá xa không.

Ta khoác lấy tay chàng. Đi xa cũng tốt, nửa đời trước bà luôn đứng tại chỗ đợi người khác, nay đã đến lúc để người khác đợi bà rồi.

Bà mẹ chồng phía trước không hề ngoái đầu.

Bà chỉ đón gió, vượt qua tán lá táo đỏ rực bên đường quan, đi tiếp trên con đường mà chính mình đã chọn.