Bà mẹ chồng đang rót trà cho ta, chén đã đầy tràn mà miệng bình vẫn chưa thu lại.

Ta vội lấy khăn chặn dòng nước đang tràn ra, gọi bà một tiếng.

Bà gi/ật mình sực tỉnh, chỉ nói là mình lơ đễnh, rồi nhanh chóng lái sang chuyện khác.

7.

Đêm đó, bà mẹ chồng lấy từ đáy rương ra một chiếc hộp gỗ cũ, bảo ta lại gần.

Hộp không có châu báu, chỉ có một con thỏ bằng bạch ngọc, một xấp thi cảo đã ố vàng và một tấm bản đồ hành trình vẽ tay.

Bà đặt con thỏ ngọc vào lòng bàn tay: "Đây là Hàn Tri Xuyên khắc cho ta năm mười bảy tuổi. Hồi đó tay chàng vụng về, tai thỏ bên dài bên ngắn, ta đã cười chàng suốt cả tháng."

Ta nhìn những dãy núi trên bản đồ: "Ông ấy chính là người người quen ở thư viện Hanh Vu sao?"

Bà gật đầu: "Cha chàng dạy học ở đó. Chúng ta từng hẹn ước, đợi ta đủ mười tám tuổi, sẽ cùng nhau đến Tây Nam ngắm hoa trà."

Trên bản đồ, cứ cách vài nơi lại vẽ một bông hoa táo nhỏ xíu.

Ta hỏi: "Những bông hoa này có ý nghĩa gì?"

Đầu ngón tay bà di chuyển chậm rãi theo những nét mực: "Chàng nói, mỗi khi đến nơi nào có hoa nở, sẽ dừng lại ở đó vài ngày. Thế nhưng năm ta mười lăm tuổi, cha đã định hôn sự với phủ Hầu cho ta."

Bà xuất giá như thường lệ, trước khi cưới cũng không viết thư c/ầu x/in Hàn Tri Xuyên chờ đợi.

Ngày hôm sau khi định ngày cưới, bà chỉ nhờ người gửi trả lại một bọc sách, ngay cả con thỏ ngọc cũng không nỡ đặt vào trong.

Sau này Hàn Tri Xuyên ra ngoài làm quan, đi một mạch là hơn hai mươi năm.

Bà nói: "Ta không bị ai ép buộc đến mức không sống nổi. Cha mẹ chọn mối hôn sự tử tế nhất lúc bấy giờ, bản thân ta cũng đã gật đầu. Chỉ là sau khi gật đầu rồi mới biết, một đời dài đến nhường nào."

Ta không khuyên bà hối tiếc, đoạn tình xưa ấy đáng tiếc hay không, cũng không đến lượt ta thay bà định đoạt.

Có những con đường chưa từng đi qua, người ngoài không có tư cách thay bà khẳng định dọc đường nhất định là hoa.

Ta chỉ hỏi: "Những năm qua, hai người có thư từ qua lại không?"

Bà lắc đầu nói không. Hàn Tri Xuyên đã thành thân, vợ ông ấy đã qu/a đ/ời năm năm trước; bà cũng đã có chồng. Nhớ thì vẫn nhớ, nhưng vượt qua giới hạn, thì chẳng còn là họ của năm xưa nữa.

Ta đóng chiếc hộp gỗ lại: "Vậy bây giờ người có muốn gặp ông ấy không?"

Bà im lặng hồi lâu: "Không biết. Ta chỉ đột nhiên muốn biết, sau này chàng có đi hết tấm bản đồ này không."

Ngày hôm sau, ta sai người đến phía đông thành tìm những tập hồ sơ cũ còn sót lại của thư viện.

Chủ tiệm lật xem nửa ngày, tìm ra một cuộn bản đồ sơn xuyên rá/ch nát, nói là Hàn Tri Xuyên nhờ người vẽ lại khi đang nhậm chức.

Khi ta mang bản đồ về, bà mẹ chồng không mở ra ngay.

Bà hỏi ta: "Con không thấy ta như thế này là không giữ đạo làm vợ sao?"

Ta đáp: "Người chỉ đang xem một tấm bản đồ. Còn sau này làm gì, phải đợi đến lúc đó mới tính."

Lúc này bà mới cởi nút thắt.

Bản đồ mới rộng hơn bản đồ cũ rất nhiều, cạnh những nét mực cũ đã thêm vào các trạm dịch, bến đò và đường núi.

Mỗi nơi thích hợp để dừng chân, vẫn có một bông hoa táo cực nhỏ.

Bà mẹ chồng vuốt ve những bông hoa ấy, nước mắt rơi xuống góc giấy.

Bà nhanh chóng lau đi, thấp giọng nói: "Chỉ là... có người vẫn còn nhớ."

Ta ngồi bên cạnh bà, không thay bà trả lời sự ghi nhớ này mang ý nghĩa gì.

Ngoài cửa sổ, đồng hồ nước điểm hai tiếng, bà gấp gọn lại hai tấm bản đồ, đặt ngay ngắn trên án thư. Sáng sớm hôm sau, hai tấm bản đồ ấy vẫn đặt ở đó.

8.

Lão Hầu gia không hề hay biết chuyện chiếc hộp gỗ.

Thời gian đó ông ta mê mẩn yến tiệc, ba ngày hai bữa lại dẫn người đến biệt viện uống rư/ợu nghe hát.

Ngự y từng nói tâm mạch ông ta không vững, không được uống rư/ợu, càng không được dùng mấy loại th/uốc tráng dương m/ua ngoài làm th/uốc bổ.

Bà mẹ chồng thu lại bình th/uốc, ông ta đ/ập vỡ chén trà ngay tại chỗ, nói thân thể mình không đến lượt bà quản.

Bà nhìn đống sứ vỡ đầy đất: "Vậy xin Hầu gia hãy liệt kê riêng hóa đơn của biệt viện và yến tiệc, đừng rút từ ngân sách công nữa."

Ông ta gi/ận dữ: "Tiền của phủ Hầu, ta muốn tiêu thế nào thì tiêu."

Bà mẹ chồng mở sổ tổng ra: "Điền trang đã mất mùa hai năm liên tiếp, trong kho còn phải dự phòng tiền tu sửa đê điều và phát lương tháng. Nếu người nhất định muốn tiêu, hãy dùng tài sản riêng của mình."

Lão Hầu gia quay sang ép Bùi Hàng Chu: "Cả con cũng mặc kệ nàng ta trèo lên đầu ta sao?"

Bùi Hàng Chu đáp: "Mẹ nói là về sổ sách, không phải ai đ/è ép ai."

Ông ta lại chỉ vào ta, khẳng định là ta dạy họ ly tâm với ông ta.

Ta đẩy một trang sổ qua: "Con chỉ thay người khoanh lại số tiền ba ngàn bốn trăm lượng tiêu quá mức trong nửa năm nay. Những con số này sẽ không biết nói dối hay chia rẽ ai cả."

Lão Hầu gia phất tay bỏ đi, tối hôm đó liền dọn đến biệt viện ở.

Bà mẹ chồng không đuổi theo, chỉ phân loại và niêm phong lại sổ sách công, của hồi môn của bà và tài sản riêng của lão Hầu gia.

Mười ngày sau, người từ biệt viện giữa đêm chạy về, nói lão Hầu gia đ/au ngựk rồi ngất xỉu.

Khi chúng ta đến nơi, ông ta đã tắt thở, bình rư/ợu trên bàn đổ nghiêng, th/uốc viên vương vãi khắp nơi.

Quản sự biệt viện sợ hãi dập đầu liên tục, khăng khăng thanh minh rằng Hầu gia chỉ uống hai chén, th/uốc cũng vẫn uống như thường lệ.

Bà mẹ chồng không chạm vào đồ đạc trên bàn, chỉ sai người niêm phong viện, mời ngự y, báo quan, không ai được tự ý thu dọn.

Sau khi ngự y khám nghiệm, nói rằng ông ta vốn đã có b/ệnh tim, lại liên tục uống rư/ợu, dùng th/uốc, mấy nguyên nhân cộng lại, không hề có ngoại thương hay dấu vết bị đầu đ/ộc.

Trong tộc vẫn có người hạ thấp giọng nghi ngờ, bà mẹ chồng liền bày biên bản của quan phủ, hồ sơ cũ của ngự y và sổ sách thu m/ua của biệt viện ra phòng bên cạnh linh đường.

Bà nói: "Ai có nghi vấn, cứ hỏi trực tiếp. Nếu có bằng chứng, cứ việc đưa lên quan; nếu không có, thì đừng lấy người ch** để hắt nước bẩn lên người sống."

Không còn ai dám bàn tán mơ hồ nữa.

Tang sự được tổ chức đúng lễ nghi, nhưng không hề xa hoa.

Đêm thứ ba canh linh, Bùi Hàng Chu quỳ đến tê chân. Ta đỡ chàng đứng dậy, chàng đỏ mắt hỏi bà mẹ chồng rằng bà có từng h/ận cha mình không.

Bà mẹ chồng nhìn ngọn đèn trường minh trước linh cữu: "Từng h/ận, cũng từng oán. Nhưng hơn hai mươi năm cuộc đời, không phải một chữ h/ận là có thể nói hết."

Chàng lại hỏi bà có đ/au lòng không.

Bà nói: "đ/au lòng. Ông ấy đối với ta không tính là tốt, nhưng đoạn đời này rốt cuộc cũng đã đi đến đích rồi."

Sau khi lão Hầu gia hạ táng, Bùi Hàng Chu kế thừa tước vị.

Chàng mang ấn mới đến cho mẹ xem qua, bà mẹ chồng lại đẩy về, chỉ nói đây là gánh nặng của chàng, sổ sách bà có thể giúp chàng quản thêm nửa năm, nhưng đường đi thì chàng phải tự mình bước.

Bà không nhân cơ hội nắm lấy phủ Hầu, chỉ theo quy tắc cũ mà thu xếp hậu sự từng việc một.

Ngày từ nghĩa trang trở về, bà đứng một mình ở chính viện đã vắng lặng suốt một khắc.

Sau đó bà sai người dỡ bỏ chiếc bàn rư/ợu vốn bày ở vị trí trang trọng nhất mà không ai dám chạm vào, thay bằng một chiếc bàn dài có thể trải rộng toàn bộ sổ sách.