Bà mẹ chồng lật xem sổ sách thu hoạch ba năm, xem xong từng trang mới nói: "Hai năm nay liên tiếp giảm sản lượng, lúc này mà truy thu, mùa xuân tới họ đến hạt giống cũng không còn mà gieo. Miễn hai phần tô, trong trang trước mắt cho v/ay hạt giống, thời hạn hoàn trả phải viết cho rõ ràng, không được phép thêm một đồng tiền lãi nào."

Trang đầu còn muốn tranh cãi.

Bà mẹ chồng khép sổ lại, ngước mắt nhìn ông ta: "Đất nhà ngươi cũng ở vùng đó. Năm nay thu hoạch rốt cuộc thế nào, ta muốn tra cũng chẳng khó gì."

Trang đầu lập tức im bặt.

Ta ngồi bên cạnh, càng nhìn càng thêm khâm phục.

Thế nhưng một người sáng suốt, thấu tình đạt lý như vậy, lại có một chuyện khiến ta mãi không thông suốt.

Lão Hầu gia Bùi Cảnh Nham nạp thiếp, cũng là một tay bà đứng ra lo liệu.

Hôm đó lão Hầu gia dẫn về một người đàn bà trẻ tuổi, mở miệng là đòi ở Tây viện, còn chê đồ đạc cũ không đủ thể diện, bắt bà mẹ chồng đổi bộ mới.

Bà mẹ chồng không lập tức sắp xếp chỗ ở.

Bà hỏi trước khế ước thân phận của người phụ nữ ấy trong tay ai, trong nhà còn người thân nào không, vào phủ là tự nguyện hay bị người khác b/án lại.

Lão Hầu gia cau mày thúc giục: "Hỏi những chuyện đó làm gì? Cấp cho nàng ta một tòa viện là xong."

Bà mẹ chồng vẫn hỏi rõ từng mục.

X/ác nhận người phụ nữ đã trưởng thành, xuất thân lương gia, đúng là tự nguyện vào phủ, bà mới sai người sắp xếp viện lạc.

Vải vóc, tiền tiêu vặt hàng tháng và người hầu hạ, bà cũng liệt kê từng khoản, không hề bớt xén.

Đến lượt nói về bản thân, bà lại nhàn nhạt đáp: "Đàn ông tam thê tứ thiếp, vốn dĩ là chuyện thường tình."

Đầu bút của bà dừng lại trên sổ sách, mực chậm rãi thấm thành một vệt đen nhỏ.

Bà như thể không nhìn thấy.

Ta cũng không hề coi lời nói đó là thật.

Buổi tối, ta ngồi trước bàn trang điểm tháo trâm, tiện miệng hỏi Bùi Hàng Chu: "Trong lòng mẹ thật sự không chút khó chịu sao?"

Hàng Chu đang giúp ta gỡ sợi dây mảnh quấn trong tóc, động tác trên tay khựng lại.

Hàng Chu nói: "Khó chịu chứ. Phụ thân trước đây mỗi khi đưa một người về, mẹ đều thức trắng đêm xem sổ sách. Ngày hôm sau mắt đỏ hoe, còn phải nói là do khói đèn hun."

Ta quay mặt lại: "Chàng không khuyên mẹ sao?"

Bùi Hàng Chu gỡ sợi dây cho thẳng, nhẹ nhàng đặt lên bàn trang điểm: "Khuyên rồi. Nhưng mẹ nói con cái không nên bàn luận về cha mình. Ta mà nói thêm vài câu, mẹ lại sợ ta mang tiếng bất hiếu."

Hàng Chu im lặng một lát, lại nói: "Mẹ không phải sinh ra đã như thế. Chỉ là cùng một lời nói tự dối mình suốt mấy chục năm, đến lúc này muốn không tin cũng khó."

Hôm sau đến thỉnh an, bà mẹ chồng đang xem những món kim chỉ do các cô nương trong phủ dâng lên.

Bà lật xem chiếc túi thơm ta mới thêu, nói mũi kim hơi lỏng, đựng hương liệu dễ bị rơi ra ngoài.

Ta nhận lỗi, định bụng về phòng sẽ viền lại một vòng.

Bà nhìn thấy miếng bảo vệ cổ tay bằng da lộ ra dưới tay áo ta, chần chừ hỏi: "Quy Nhạn, con đã thành thân rồi, sau này ra ngoài cưỡi ngựa, có phải nên bớt lại không?"

Ta ngẩng đầu hỏi: "Tại sao phải bớt?"

Bà cân nhắc một lát: "Con dù sao cũng là Thế tử phu nhân, luôn có người dõi theo."

Ta cười cười: "Con không cưỡi ngựa, họ vẫn cứ dõi theo chỗ khác. Hơn nữa con chỉ chạy trong trường đua, lại không đ/âm vào ai."

Bà nhất thời bị ta chặn họng, một lúc sau mới nói: "Con gái nhà lành ở bên ngoài, dù sao cũng dễ chịu thiệt hơn."

Ta không vội tranh cãi với bà.

Khi bà thu dọn túi thơm, tay áo kéo lên một chút.

Ta nhìn thấy mặt trong hổ khẩu của bà phủ một lớp kén mỏng, không giống do kim mài, cũng không giống do cầm bút lâu năm mà có.

Ta hỏi: "Mẹ thời trẻ cũng từng cưỡi ngựa sao?"

Bà hạ mắt, lật chiếc túi thơm sang mặt kia: "Hồi nhỏ nghịch ngợm vài lần thôi."

Nói xong, bà liền lái sang chuyện khác.

Ta lại ghi nhớ lớp kén đó.

3.

Ta phát hiện bộ yên cương cũ của bà mẹ chồng trong kho.

Hôm đó bà muốn tìm một đôi bình hoa bằng sứ xanh, ta theo bà vú vào trong giúp một tay.

Nơi cao nhất của kệ gỗ đặt một chiếc hộp dài, bốn góc đã mòn trắng, nhưng khóa đồng lại được lau sáng bóng.

Ta nhìn thêm hai cái, bà vú hạ thấp giọng nói: "Đây là đồ phu nhân mang theo khi xuất giá."

Bà vú xin phép bà mẹ chồng trước, rồi mới hạ chiếc hộp xuống, mở ra trước mặt ta.

Trong hộp có yên ngựa cũ, cung nhẹ, còn có một bộ y phục cưỡi ngựa tay bó màu đỏ thạch lựu.

Áo chiết eo gọn gàng, cổ áo lại thêu hai đóa hoa mai vẹo vọ.

Ta không nhịn được cười: "Hóa ra mẹ cũng có lúc làm kim chỉ không khéo."

Bà vú nhìn bộ y phục, hốc mắt dần đỏ lên: "Phu nhân hồi nhỏ không ngồi yên được, cứ cầm kim là thấy bí bách. Mẹ lén thêu hai mũi rồi chạy mất, cuối cùng vẫn là Thái phu nhân đuổi theo sau cằn nhằn, tự tay thu mép cho bà."

Ta ôm bộ y phục đi tìm bà mẹ chồng.

Bà đang chọn rư/ợu cho tiệc mừng thọ lão Hầu gia, ngẩng đầu thấy ta bưng bộ y phục, cả người lặng đi một lúc.

Bà nói: "Bộ này đã sớm không mặc được nữa rồi."

Ta ướm bộ y phục lên người bà: "Không mặc được, thì cứ theo kiểu này may lại một bộ mới."

Ta nhìn vệt đỏ cũ kỹ kia, lại hỏi: "Mẹ ngày trước rất thích màu đỏ thạch lựu sao?"

Ánh mắt bà dừng lại trên hai đóa hoa mai vẹo vọ: "Ngày trước thì thích."

Ta truy vấn: "Thế còn bây giờ?"

Ngón tay bà dừng lại trên cổ áo cũ một lúc, hồi lâu không lên tiếng.

Ta lại đặt cây cung nhẹ vào tay bà, nói trong trang trại mới nuôi một con ngựa cái màu hạt dẻ, tính tình ôn hòa, muốn mời bà đi xem giúp ta.

Bà lập tức lắc đầu: "Việc trong phủ nhiều, ta không rời đi được."

Ta đếm từng việc cho bà: "Tiền tháng đã phát hôm qua rồi, tô trang trại mười ngày nữa mới gửi đến, thực đơn tiệc thọ cũng đã định xong. Nếu mẹ vẫn chưa yên tâm, thì cứ mang sổ sách theo, qua ngọ về, không lỡ việc gì cả."

Bà mẹ chồng nhìn ta một cái: "Con đều tính toán trước cả rồi sao?"

Ta đường hoàng đáp: "Sổ sách vẫn là mẹ dạy con xem mà."

Bà cười một tiếng, nhưng vẫn không gật đầu.

Ta cũng không ép bà.

Cách hai ngày, ta lại kể cho bà nghe một chuyện thú vị trong trang trại.

Khi thì nói ngựa màu hạt dẻ ham dưa hấu, ngửi thấy mùi từ xa đã vươn cổ đi tìm.

Khi thì nói con ngựa cái mới tới sợ ngỗng, ngỗng chỉ kêu một tiếng, nó đã trốn sau lưng ta.

Lại nói hoa cúc bên bờ ruộng đang nở rộ, hai màu vàng trắng chen chúc thành một mảng, c/ắt về cắm bình thì vừa đẹp.

Ban đầu bà chỉ nghe, sau này hỏi ngày càng kỹ.

Một lần ta vừa nhắc đến con ngựa đó đi đứng vững vàng, bà buột miệng hỏi: "Nó bao nhiêu tuổi rồi? Hai chân sau đứng có vững không?"

Ta nâng chén trà che khóe môi.

Cánh cửa ấy, cuối cùng cũng đã hé mở.

Chuyện thật sự khiến bà đổi ý, là một câu nói của lão Hầu gia.

Trước tiệc thọ, lão Hầu gia xem qua danh sách khách khứa, chê bàn tiệc nữ quyến mở quá nhiều.