Ta không mang theo tiền giấy.

Chỉ mang theo một chiếc trâm hoa.

Sau khi nấu chảy bộ trang sức vàng lũy ti kia, ta chia làm hai phần, giữ lại một phần vàng, đúc thành kiểu dáng này.

Kiểu dáng hoa ngọc lan.

Nàng ấy ưng ngọc lan.

Chắc chắn cũng sẽ ưng chiếc trâm hoa này.

Ta cắm chiếc trâm xuống dưới gốc cây.

Rồi quay đầu rời đi.

Năm Bùi Cẩn b/ệnh nặng, chàng đã không còn nhận ra người nữa.

Có một ngày chàng bất chợt tỉnh táo, nắm lấy tay ta.

“Lệnh Nghi.”

Ta cúi người.

Chàng nhìn ta, đôi mắt vẩn đục khẽ động đậy.

Chàng nói, năm đó ở thanh lâu, Thanh Hòa từng cho ta xem một bài thơ.

Sau này ta thường xuyên nhớ lại.

Chàng ngâm:

“Từ nay nếu được nhàn cư nguyệt, chống gậy đêm đêm gõ cửa tìm.”

Nàng ấy nói là nàng ấy viết.

“Thanh Hòa chưa từng viết vế sau.”

“Nàng ấy viết vế trước là: Núi cùng nước tận ngờ không lối.”

Ta không trả lời chàng, vì chính ta cũng không biết.

Chàng đợi rất lâu, không đợi được ta tiếp lời.

Từ từ buông tay.

Tháng Chạp năm đó, Bùi Cẩn qu/a đ/ời.

Đám tang xong xuôi, ta sống đ/ộc thân trong chính phòng.

Chiếu Nguyệt cũng đã già, lúc bưng trà tay hơi r/un r/ẩy.

Một ngày nọ bà bất chợt nói: “Phu nhân, những tờ giấy Thanh Hòa để lại năm đó có cần giữ lại không?”

Ta nhìn ra ngoài cửa sổ.

“đ/ốt đi.”

Bà vâng lời đi làm.

Ánh lửa nhảy múa trong sân suốt một đêm.

Ta đứng trước cửa sổ, nhìn những nét chữ đó cuộn tròn trong lưỡi lửa, ch/áy đen rồi hóa thành tro bụi.

Sáng hôm sau, Chiếu Nguyệt vào hầu hạ chải đầu.

Người trong gương đầu đã điểm sương.

Ta nhìn bà.

Bà cũng nhìn ta.

Ngoài cửa sổ hoa ngọc lan đã nở.

Đây là cây trồng bổ sung sau khi Bùi Cẩn mất, năm này qua năm khác, chẳng biết đã nở bao nhiêu độ.

Chiếu Nguyệt khẽ hỏi, phu nhân, hôm nay chải kiểu tóc gì.

Ta nhìn vào gương.

Kiểu thường ngày là được.

Chiếc trâm được đưa vào tay.

Đó là một chiếc trâm vàng, mặt trơn không hoa văn, cũng là từ bộ trang sức vàng lũy ti kia nấu chảy đúc lại.

Ta nhận lấy, cắm lên mái tóc.

Được rồi.

14.

Mùa xuân năm thứ năm mươi ba trong phủ này.

Chắt chít đã vây quanh gối, có đứa gọi ta là tằng tổ mẫu, có đứa gọi là lão tổ tông.

Ta không còn ra khỏi phòng mấy nữa.

Mắt mờ, kim chỉ không làm nổi; chân tay lười biếng, vườn tược cũng chẳng dạo được.

Mỗi ngày ngồi một lát bên cửa sổ, nhìn cây ngọc lan trong sân.

Ngày hôm nay, chắt gái A Đường đến thăm ta.

Nó năm nay mười hai tuổi, đúng bằng tuổi ta bàn chuyện hôn nhân năm nào.

Nó tựa bên gối ta, ngẩng đầu hỏi, tằng tổ mẫu, khi người còn trẻ trông như thế nào ạ?

Không nhớ rõ nữa.

Nó chớp chớp mắt, sao lại không nhớ ạ.

Ngoài cửa sổ nổi gió, hoa ngọc lan rụng đầy đất.

Nó bất chợt nói, tằng tổ mẫu, sau này con không muốn gả chồng.

Ta cúi đầu nhìn nó.

Nó nói, con muốn đọc sách, muốn ra ngoài xem thử, muốn giống như huynh trưởng.

Nó nói, con có thể như vậy không ạ?

Im lặng hồi lâu, ta lên tiếng:

“Được.”

Nó mãn nguyện rời đi.

Ta vẫn ngồi bên cửa sổ.

Gió đã ngừng.

Hoa ngọc lan trải một lớp phấn hồng mỏng manh.

Ta bất chợt lại nhớ đến bộ trang sức vàng lũy ti kia.

Ngày nấu chảy thành nước vàng, thợ thủ công hỏi ta đúc kiểu dáng gì.

Ta nói tùy ý.

Hóa ra không phải tùy ý.

Chẳng qua là ta không nhớ nổi dáng vẻ nàng ấy khi đeo nó.

Thanh Hòa, nàng ấy chưa từng được đeo nó lần nào.