Trước khi ly hôn, tôi mở một cửa hàng trái cây ở Bắc Kinh và thường mang quần áo đến tiệm giặt khô. Vì sắp đến Tết và đang đợi để về quê, tôi bảo chủ tiệm: "Chị có thể giặt nhanh giúp em được không? Em có thể trả thêm tiền."

Bà chủ đáp: "Mấy hôm nay thời tiết x/ấu, không có nắng, không nhanh được đâu."

Tôi rất thắc mắc, không phải là giặt khô sao? Thì liên quan gì đến nắng chứ?

Cho đến khi ly hôn và phải đi làm thuê cho một tiệm giặt khô, tôi mới hiểu ý nghĩa câu nói đó của bà chủ.

Thế giới này thực chất chỉ là một sân khấu tạm bợ.

1

Quần áo bạn gửi tiệm rốt cuộc là giặt khô hay giặt ướt?

Là một người đã làm việc ở tiệm giặt khô vài năm, tôi có thể chịu trách nhiệm khẳng định với bạn rằng: 99% là giặt ướt.

Lần đầu đi làm, tôi đã hoàn toàn choáng váng.

2

Trước khi đi làm ở tiệm giặt khô, tôi cũng thường mang quần áo đến đó để chăm sóc và mặc nhiên cho rằng tiệm giặt khô thì phải giặt khô. Tôi từng kh/inh thường những lời đồn đại kiểu "tiệm giặt khô toàn giặt ướt".

Cho đến khi chính thức bước chân vào tiệm, tôi mới biết những lời đồn đó chẳng hề là đồn đại.

Khi đi xin việc, tôi hoàn toàn vì gánh nặng mưu sinh. Tôi chưa bao giờ làm nghề giặt khô, nhưng vì ly hôn và ra đi với hai bàn tay trắng, tôi gần như không còn tiền ăn ba bữa.

Trên cửa tiệm giặt khô có dán thông báo tuyển dụng: Tuyển nhân viên giặt là, không phân biệt nam nữ, dưới 40 tuổi, ưu tiên người có kinh nghiệm.

Ưu tiên người có kinh nghiệm?

Vậy nghĩa là không có kinh nghiệm cũng được?

Tôi cứ đi tới đi lui trước cửa tiệm.

Tiệm rất lớn, nhìn từ cửa vào, bên trong đặt mấy chiếc máy trông có vẻ rất hiện đại, khiến tôi cảm thấy áp lực và không dám đường đột bước vào xin việc.

Nhưng tôi đã không còn đường lui. Số tiền còn lại sau khi giải quyết chuyện nhà cửa chẳng còn bao nhiêu. Nếu không tìm được việc nhanh, tôi sẽ sớm phải "uống gió tây bắc" mất.

Tôi lấy hết can đảm bước vào, nói với bà chủ: "Tôi chưa có kinh nghiệm giặt khô, nhưng tôi từng làm giúp việc, tôi có thể giúp chị dọn dẹp vệ sinh."

Tôi gặp may. Vừa qua Tết không lâu, đây là mùa cao điểm của tiệm. Tiệm bận đến mức rối tung cả lên.

Bà chủ như thấy vị c/ứu tinh, vội vàng mời tôi vào: "Có kinh nghiệm giúp việc là hoàn toàn ổn rồi."

Để tôi tự tin ở lại, bà chủ dẫn tôi vào phòng làm việc phía sau. Một người chị trông có vẻ lớn tuổi hơn tôi đang dùng bàn chải chà một chiếc áo phao màu đen bên bồn rửa. Bên cạnh là những chồng áo phao đủ màu cao như núi.

Thấy tôi có vẻ ngạc nhiên, bà chủ vội nói: "Thực ra tiệm giặt khô không cao siêu như em nghĩ đâu, cũng giống như em tự giặt quần áo ở nhà thôi."

"Nhưng, không phải nên giặt khô sao ạ?"

"Không, áo phao không được giặt khô."

"Tại sao ạ?"

"Em mới đến nên chưa hiểu rõ đâu. Nói đơn giản, áo phao làm từ chất liệu đặc biệt để chắn gió và chống thoát lông. Nếu giặt khô sẽ phá hủy lớp phủ bề mặt."

"Quan trọng nhất là phần lõi bên trong là lông vịt hoặc lông ngỗng, giặt khô sẽ làm mất đi lớp dầu tự nhiên và protein trên bề mặt lông, khiến lông trở nên giòn và vụn nát."

"Không tin em cứ nhìn mác giặt đi, trên mỗi chiếc áo đều ghi 'Không được giặt khô'."

Tôi kiểm tra vài chiếc áo, quả nhiên trên mác đều ghi rõ "Không giặt khô. Giặt nước".

Sao trước đây tôi chưa từng để ý nhỉ? Vậy số tiền giặt khô tôi bỏ ra bao năm nay là sao?

3

Tôi đã ở lại. Tôi rất vui.

Phải nói rằng đây đúng là một công việc tốt. Chưa nói đến chuyện ki/ếm tiền, trước hết là học được một cái nghề, ít nhất sau này không phải đến tiệm giặt khô để mất tiền oan nữa.

Nhưng tôi không ngờ bài học đầu tiên tôi nhận được là bài học về sự bảo mật.

4

Ngày làm việc chính thức thứ hai, chị Thụy - bà chủ - nhìn tôi nghiêm túc: "Biết tại sao chị giữ em lại không?"

Tôi lắc đầu.

"Vì em là người nơi khác đến."

Cái gì cơ?

Người nơi khác thì liên quan gì đến tiệm giặt khô?

"Vì người nơi khác ở đây không quen ai, sẽ không tiết lộ bí mật cốt lõi của tiệm. Ít nhất là sẽ không đi rêu rao khắp nơi rằng quần áo ở đây đều là giặt ướt."

Tôi gi/ật mình: "Không phải nói áo phao không được giặt khô sao? Chẳng lẽ quần áo khác cũng giặt ướt hết ạ?"

"99% đều là giặt ướt."

Tôi choáng váng: "Cả áo khoác dạ cashmere cũng vậy ạ?"

"Ừ."

"Cả đồ lông thú?"

"Chỉ cần kỹ thuật cứng, vạn vật đều có thể giặt ướt! Trừ áo lông chồn."

"Thế cái máy giặt khô ngoài kia...?"

"Cơ bản là không dùng, chỉ để trưng cho khách xem thôi."

Thật là hoang đường.

Vậy nếu là giặt ướt, tôi hoàn toàn làm được!

5

Tôi bắt đầu sự nghiệp "chà chà". Nhưng mới làm được hai ngày, tôi đã gây họa lớn. Tôi làm hỏng một chiếc áo.

Bước đầu tiên khi giặt áo phao là chà. Đây là bài học cơ bản. Cái gọi là chà chính là xử lý vết bẩn cục bộ. Những chỗ bẩn như cổ tay, cổ áo hoặc vết dầu mỡ trên ngựk đều phải dùng dung dịch tẩy dầu chấm vào, để yên vài phút rồi mới dùng bàn chải chà.

Phải xử lý xong mới cho vào máy giặt được, chứ cho trực tiếp vào là không sạch đâu. Đây là kh//âu mệt nhất. Lúc mới làm, hai cánh tay tôi đ/au nhức, đêm ngủ tỉnh dậy không nhấc nổi tay. Nhưng đây là kh//âu không thể tránh khỏi ở mọi tiệm giặt khô.

Tôi đã vấp ngã ở chính kh//âu này. Đó là một chiếc áo phao màu trắng, cổ và cổ tay rất bẩn. Tôi đã dùng quá nhiều dung dịch tẩy. Vấn đề không nằm ở đó, mà là phần mũ và viền áo có lớp phủ bạc lấp lánh. Dung dịch tẩy vô tình dính vào làm lớp phủ bong tróc, hỏng mất rồi.

Tôi sợ ch*t khiếp. Chưa ki/ếm được đồng nào đã phải đền tiền? Trong túi tôi chẳng còn mấy đồng. Lần này chắc là tán gia bại sản mất.

Tôi sắp khóc đến nơi. Chị Thụy thấy tôi đứng thẫn thờ liền hỏi: "Phù Dung, sao thế?"

"Chị ơi, em gây họa rồi..."

Tôi đưa chiếc mũ bị hỏng cho chị xem.

"Ồ, dung dịch tẩy dính vào rồi hả?"

"Vâng, phải làm sao đây ạ? Áo này chắc đắt lắm?"

Tôi đã khóc. Tôi định bàn với chị Thụy xem có thể trừ vào lương không, nhưng nghĩ lại, mới làm được mấy ngày đã gây chuyện, người ta còn nhận mình không?

"Không sao, khóc cái gì! Loại áo này là vậy đấy, giặt nhẹ cũng bong lớp phủ, mà không giặt, mặc lâu ngày nó cũng bong thôi."

"Những loại áo có lớp phủ hoặc chất liệu không cần giặt này, tiệm thường từ chối nhận. Khi nhận, chúng ta đã nói trước rủi ro cho khách rồi, chỉ là cái này bong hơi nhiều chút, nhưng không sao, chị sửa được."

"Sửa được ạ?"

"Đúng, có thể sửa. Lát nữa chị lên mạng m/ua lọ sơn móng tay cùng màu tô lại là xong."

"Sơn móng tay?"

Tôi cứ ngỡ như đang nghe chuyện lạ.

"Đúng thế, vì nó là loại lấp lánh, chỉ có sơn móng tay mới có hiệu ứng đó thôi. Chị từng sửa mấy lần rồi, khách không nhận ra đâu."

Đã sửa mấy lần rồi?

Tôi hơi ngẩn người. Hai ngày sau, sơn móng tay đến, chị Thụy tô trực tiếp lên chỗ bị bong. Lập tức trở nên hoàn hảo không tì vết.

Tôi thở phào: "Chị ơi, chị giỏi quá! Đúng là thần y!"

Chị Thụy cười đắc ý: "Đừng coi mọi chuyện quá cao siêu. Thế giới này chính là một sân khấu tạm bợ, cũng đừng lúc nào cũng lo lắng. Có những chuyện em tưởng chừng như trời sập, cuối cùng lại có thể giải quyết theo cách không ngờ tới. Trong cái rủi có cái may, hiểu không?"

"Chị ơi, chị thực sự giống một triết gia quá."

Chị Thụy cười lớn: "Triết gia gì chứ, đều là bị ép cả thôi. Làm nghề này, em phải có bản lĩnh của Tôn Ngộ Không, bảy mươi hai phép biến hóa còn chưa đủ đâu. Dần dần em sẽ biết. Nhưng có một điều em phải biết trước, đó là đừng có b/ệnh cầu toàn. Có những vết bẩn trên quần áo là không thể giặt sạch, đừng cố quá, không sạch thì cùng lắm là không lấy tiền, nhưng làm hỏng là phải đền."

"Hơn nữa, có nhiều quần áo khách đã tự mày mò ở nhà, từ nước rửa bát đến chất tẩy mạnh, làm đủ kiểu không sạch mới mang đến đây. Vốn dĩ chúng ta có thể giặt sạch, nhưng họ làm thế rồi thì chịu. Cho nên, thấy cái nào có dấu vết đã giặt qua là từ chối hết!"

Chị Thụy đang dạy bảo tôi thì có khách đến. Người này cầm một chiếc áo phao màu đen: "Áo tôi đắt tiền lắm, làm ơn giặt khô giúp tôi."

"Chắc chắn rồi! Tất cả quần áo ở đây đều là giặt khô!"

Chị Thụy đáp không chút do dự.

"Tôi đang cần mặc, có thể nhanh được không?"

"Được thì được, nhưng phải tính phí giặt nhanh."

"Bao nhiêu?"

"Gấp đôi."

"Được, vậy làm nhanh giúp tôi nhé!"

"OK! Chiều mai giờ này quay lại lấy."

6

Đợi khách đi rồi, tôi ngẩn người: "Chị, áo này giặt khô thật ạ?"

"Khô cái gì mà khô! Lúc nhận chị đã xem rồi, áo này không bẩn, vì giá đắt nên khách mặc rất giữ, chỉ hơi bẩn ở cổ tay, cổ áo và miệng túi thôi. Lát nữa em mang ra sau dùng bàn chải xử lý những chỗ đó, rồi dùng máy ủi hơi nước ủi phẳng là được."

"Thế là không giặt luôn ạ?"

"NO! Cái này gọi là lau sạch, hay còn gọi là giặt khô giả!"

"Giặt khô giả?"

"Đúng, khi nhận đồ, việc đầu tiên là đá/nh giá xem áo có bẩn không, có đạt tiêu chuẩn giặt khô giả không. Nếu đạt thì để sang một bên, xử lý đơn giản là xong."

"Ngoài ra còn một số thương hiệu cao cấp, cũng không giặt được, giặt khô hay giặt ướt đều không được. Thông thường áo mười mấy vạn đều là giặt khô giả, vì lúc thiết kế họ đâu có cân nhắc đến chuyện giặt giũ. Họ nói thẳng luôn: Người mặc loại áo này còn phải giặt quần áo sao?"

"Thế chẳng phải chúng ta đang lừa người ạ?"

"Cưng ơi, kinh doanh bản thân nó đã là một trò lừa rồi. Bản chất của thương mại là thổi phồng và lừa gạt."

"Á?"

"Ví dụ như lúc em b/án trái cây, chẳng phải thường nói câu: 'Dì ơi, cháu không lấy lãi của dì đâu, cháu nhập vào đã 3 đồng một cân rồi, b/án cho dì 3 đồng 2, thực sự không lãi'."

"Thực ra em nhập chưa đến 2 đồng, nhưng nếu nói thật, khách chẳng đá/nh em à?"

Tôi cứng họng. Hình như đúng là vậy thật!

Nhưng tại sao trước đây tôi không cảm thấy mình đang lừa người nhỉ?

Hóa ra khi sự lừa dối trở thành thói quen, nó lại trở nên đường hoàng. Đường hoàng gán cho sự lừa dối một cái tên: Kinh doanh. Nói rộng ra là thương mại.

Nói như vậy, bản chất của ki/ếm tiền là l/ừa đ/ảo? Bản chất của kinh doanh là nói dối?

Chị Thụy nháy mắt với tôi: "Mở rộng tư duy ra, thế giới này là một sân khấu tạm bợ. Hơn nữa, giặt khô giả không phải là lừa khách, mà là vừa giặt sạch vừa bảo vệ quần áo cho họ."

"Bảo vệ quần áo?"

"Đúng thế! Dù là giặt ướt hay giặt khô, đối với quần áo đều là một sự tổn thương. Chúng ta chỉ xử lý cục bộ, sau đó dùng bàn ủi hơi nước ủi phẳng rồi khử trùng toàn bộ. Kết quả cũng như giặt toàn bộ mà còn giúp áo tránh khỏi bị vò nát. Đây không phải lừa dối, mà là lời nói dối thiện chí. Thương mại, chính là một lịch sử nói dối của nhân loại."

Tôi nghiêm túc nghi ngờ chị Thụy là triết gia từ trường đại học nào đó cử đến để trải nghiệm cuộc sống. Mỗi câu nói của chị đều khiến tôi như được khai sáng. Thế là, dưới sự dạy bảo tận tình của chị, tôi mở rộng tư duy và bắt đầu sự nghiệp giặt khô đầy những lời nói dối của mình.

7

Máy giặt ướt và máy giặt khô đều đặt ở sảnh. Đôi khi khách đến gửi đồ, máy giặt ướt đang chạy. Khách có thể nhìn rõ quần áo đang quay trong máy.

"Ơ, các người không phải giặt ướt à?"

Tôi không đổi sắc mặt, nói dối không chớp mắt: "Không, chúng tôi là giặt khô."

"Nhưng cái trong máy chẳng phải là nước sao?"

"Không, đó là dung môi giặt khô gốc dầu, nó cũng là chất lỏng nên nhìn giống nước thôi."

"Thế chẳng phải hóa chất à? Có hại cho cơ thể không?"

"Không đâu, giặt xong chúng tôi sẽ khử dầu, dung môi sẽ bay hơi hết."

Một mặt nói dối trơn tru, một mặt trong lòng thầm nghĩ: "Sợ giặt ướt lại sợ giặt khô, rốt cuộc là muốn giặt kiểu gì đây?"

8

Vừa mới mở rộng được tư duy, tôi lại gặp một khó khăn khác.

Khách mang đến một chiếc áo Moncler giá hơn vạn tệ. Tôi cầm chiếc áo như cầm củ khoai nóng bỏng tay, hỏi chị Thụy: "Chị, cái này cũng giặt ướt ạ?"

"Đương nhiên, áo phao đều giặt ướt hết. Nhưng áo này không được cho vào máy lớn, vải của Moncler quá mỏng manh, phải giặt tinh."

"Giặt tinh là giặt thế nào ạ?"

Chị Thụy chỉ vào phòng nước phía sau: "Máy giặt b/án tự động."

9

Máy giặt b/án tự động là một thứ tốt.

Áo phao bình thường chúng tôi vứt mười mấy chiếc vào máy lớn. Còn khi những chiếc áo cao cấp cần giặt tinh, máy giặt b/án tự động sẽ xuất trận.

Quy trình giặt phức tạp hơn máy lớn, phải xả khí trước.

Đó là hòa tan dung dịch giặt chuyên dụng vào nước ấm, sau đó nhấn áo xuống nước, ấn liên tục cho đến khi hết sạch không khí bên trong áo, ngâm nửa tiếng rồi mới cho vào máy b/án tự động.

Giặt từng chiếc một. Như vậy mới tránh được đầu khóa kéo cọ xát vào vải gây hư hỏng không đáng có. Nhất định phải xả khí, nếu không lúc vắt khô có thể xảy ra n/ổ.