「Chúc mừng em, đã được tối ưu rồi nhé.」

Khi chị Li từ phòng nhân sự cười nói câu đó, tôi còn đang nghĩ trưa nay ăn gì.

Tôi sững lại ba giây.

「Tối ưu?」

「Ừ, N+1, cuối tháng này nghỉ.」

Tôi đã làm ở công ty này 5 năm.

5 năm, 1825 ngày, biết bao đêm tăng ca.

Từ mức lương 6 nghìn lên 8 nghìn.

Tôi tưởng mình sẽ cứ ở đây mãi.

Cho đến khi tôi bước ra khỏi phòng họp, theo thói quen mở app tuyển dụng lên.

Tin được đề xuất đầu tiên trên trang chủ:

「Quản lý vận hành cấp cao, mức lương 20000-25000.」

Tên công ty rất quen thuộc.

Chính là công ty tôi đã gắn bó 5 năm.

Yêu cầu công việc, giống hệt những gì tôi đang làm.

1.

Máy lạnh trong phòng họp bật rất lạnh.

Lưng tôi lại đang đổ mồ hôi.

「Chị Li, em hỏi lý do được không?」

Giọng tôi bình tĩnh hơn tôi tưởng.

Chị Li cười rất chuyên nghiệp.

「Công ty điều chỉnh chiến lược, tối ưu một số vị trí. Không liên quan đến năng lực cá nhân em, em rất xuất sắc.」

Rất xuất sắc.

Ba chữ này tôi đã nghe suốt 5 năm.

Mỗi lần đề xuất tăng lương, sếp lại nói: 「Em rất xuất sắc, nhưng năm nay ngân sách công ty đang eo hẹp.」

Mỗi lần muốn thăng chức, sếp lại nói: 「Em rất xuất sắc, nhưng năm nay không có chỗ.」

Bây giờ, cuối cùng tôi cũng hiểu 「rất xuất sắc」 nghĩa là gì rồi.

Nghĩa là: Em giỏi lắm, nhưng anh sẽ không cho em bất cứ thứ gì thiết thực cả.

「Vậy phương án đền bù?」

「N+1, tính theo mức lương hiện tại của em.」 Chị Li mở hồ sơ ra, 「Lương hiện tại của em là 8000, làm việc 5 năm, đền bù là 48000.」

48000.

5 năm thanh xuân, đổi lấy 48000.

Tôi không nói gì.

「Em cân nhắc đi, trước thứ Sáu cho chị câu trả lời. Hợp đồng đây, em có thể mang về xem.」

Tôi nhận mấy tờ giấy đó.

Khi bước ra khỏi phòng họp, tôi ngoái đầu nhìn lại.

Chị Li đã gọi điện thoại rồi.

Vẻ mặt rất nhẹ nhõm.

Với chị ấy, tôi chỉ là đối tượng 「tối ưu」 thứ ba cần xử lý trong ngày hôm nay.

Tôi quay về chỗ ngồi.

Các đồng nghiệp đều đang bận, không ai để ý đến tôi.

Tôi ngồi xuống, nhìn màn hình máy tính đờ ra.

Trên màn hình vẫn đang mở cái phương án chưa làm xong từ tối qua.

Một kế hoạch quảng bá ngày lễ đ/ộc thân.

Tôi đã làm suốt hai tuần.

Sáng nay, tôi còn đang nghĩ cách tối ưu chiến lược đầu tư quảng cáo.

Bây giờ, tất cả những thứ đó, chẳng liên quan gì đến tôi nữa rồi.

Tôi cầm điện thoại lên, theo thói quen mở app tuyển dụng.

Muốn xem tình hình bên ngoài.

Tin đề xuất đầu tiên trên trang chủ, tôi nhìn rất lâu.

「Quản lý vận hành cấp cao, 20000-25000 đồngtháng.」

Tên công ty: Công ty TNHH Công nghệ Tinh Vân Giải Trí.

Chính là công ty tôi đang làm việc.

Tôi bấm vào xem yêu cầu công việc.

Phụ trách chiến lược tăng trưởng người dùng, tối ưu tỷ lệ giữ chân và chuyển đổi thanh toán của người dùng.

Đây chẳng phải là việc tôi đang làm sao?

Không, phải nói đúng hơn, đây chính là công việc tôi đã làm suốt 5 năm.

Tôi kéo xuống xem tiếp.

Yêu cầu: 3-5 năm kinh nghiệm vận hành internet, ưu tiên có case study thành công.

Tôi có.

Tôi không chỉ có, tôi còn có rất nhiều.

Dịp lễ đ/ộc thân năm ngoái, dự án tôi phụ trách, lượng người dùng tăng 300%.

Giữa năm, tối ưu chuyển đổi thanh toán, tôi đã nâng tỷ lệ chuyển đổi từ 2.3% lên 4.1%.

Những số liệu này, đều có trong báo cáo tuần của tôi, đều có trong báo cáo tổng kết công việc của tôi.

Sếp cũng khen tôi.

「Tiểu Châu, làm tốt lắm, tiếp tục phát huy.」

「Tiểu Châu, dự án này em vất vả rồi.」

Vất vả rồi.

Rồi sao nữa?

Rồi tôi cầm mức lương 8000, làm việc của 25000.

Bây giờ, họ muốn dùng 25000 để tuyển người mới thay thế tôi.

Tôi bỗng muốn cười.

5 năm rồi.

Tôi chưa bao giờ nghĩ đến chuyện nhảy việc.

Tôi thấy công ty này không khí tốt, đồng nghiệp thân thiện, sếp cũng tạm được.

Tôi tưởng chỉ cần mình cố gắng, công ty sẽ không đối xử tệ với mình.

Tôi sai rồi.

Công ty chưa bao giờ đối xử tệ với bất kỳ ai.

Họ chỉ đang m/ua lòng trung thành của bạn với mức giá rẻ nhất mà thôi.

Tôi cất điện thoại đi.

Cái phương án làm suốt hai tuần trên máy tính, tôi nhấn lưu.

Rồi đóng lại.

Không còn là việc của tôi nữa rồi.

Tôi mở WeChat, nhắn cho mẹ một tin: 「Mẹ ơi, tối nay con về ăn cơm.」

Mẹ tôi trả lời ngay: 「Được! Con muốn ăn gì?」

Tôi gõ mấy chữ, rồi xóa đi.

「Tùy mẹ.」

Tôi không nói với mẹ là mình bị sa thải.

Không biết mở lời thế nào.

Lúc tan làm, tôi vẫn quẹt thẻ chấm công như thường.

Đồng nghiệp Tiểu Lâm đi ngang qua bên cạnh tôi.

「Chị Châu, cái phương án đó làm xong chưa? Ngày mai họp cần dùng đấy.」

Tôi sững lại một chút.

「Xong rồi, trong ổ chia sẻ đó.」

「Vâng, vất vả vất vả.」

Tiểu Lâm đi rồi.

Cô ấy không biết tôi bị sa thải.

Cái phương án này, lẽ ra phải do tôi trình bày.

Bây giờ thì không phải nữa rồi.

Tôi bước ra khỏi cổng công ty.

Trời đã tối rồi.

Tăng ca đến 7 giờ, đó là chuyện thường ngày suốt 5 năm của tôi.

Trên tàu điện ngầm, tôi lại mở tin tuyển dụng đó ra xem lần nữa.

25000.

Gấp ba lần tôi.

Tôi nhớ lại chuyện đề xuất tăng lương năm ngoái.

Đó là lần thứ ba tôi đề xuất tăng lương.

Hai lần trước đều bị từ chối.

Lần đầu, Trương tổng nói công ty vừa chuyển đổi, khó khăn.

Lần thứ hai, Trương tổng nói môi trường chung không tốt, mọi người cùng gánh chịu.

Lần thứ ba, tôi chuẩn bị một bản báo cáo tổng kết công việc chi tiết.

Liệt kê tất cả các dự án, tất cả số liệu, tất cả thành quả tôi đã làm trong ba năm qua.

Tôi tưởng lần này chắc chắn sẽ thành công.

Trương tổng xem xong, gật đầu.

「Tiểu Châu, những gì em làm anh đều thấy, quả thực không tệ.」

Tôi chờ chữ 「nhưng」 của ảnh.

Quả nhiên đến.

「Nhưng, công ty có hệ thống lương của công ty. Mức lương hiện tại của em, trong cùng cấp bậc đã không thấp rồi.」

「Nhưng anh Trương, công việc em đang làm đã vượt quá vị trí của em từ lâu rồi.」

「Anh biết, nên anh vẫn đang xin phía trên thăng chức cho em. Nhưng em cũng biết, thăng chức phải xem có chỗ hay không.」

Chỗ.

Từ này tôi đã nghe không biết bao nhiêu lần.

Mỗi lần muốn thăng chức, đều là 「chưa có chỗ」.

Mỗi lần muốn tăng lương, đều là 「đợi đã」.

Đợi ba năm, từ 6 nghìn đợi đến 8 nghìn.

Tăng 2 nghìn, tỷ lệ tăng 33%.

Trung bình mỗi năm tăng hơn 600 đồng.

Thậm chí không theo kịp lạm phát.

「Vậy khi nào thì có chỗ?」

Trương tổng cười.

「Sắp rồi sắp rồi, em cứ làm tốt đi, anh nắm rõ trong lòng.」

Sắp rồi.

Tôi đợi một năm.

Đợi được câu 「Chúc mừng em, đã được tối ưu rồi nhé」.

Tàu điện ngầm đến trạm.

Tôi xuống tàu, đi qua cầu vượt, bước vào khu chung cư.

Bà chủ tiệm hoa quả dưới nhà chào tôi.

「Tiểu Châu tan làm rồi à? Dâu tây hôm nay tươi lắm, lấy một hộp không?」

「Không cần đâu, cảm ơn cô.」

Tôi gượng cười.

Khi bước vào thang máy, tôi nhìn mình trong gương.

28 tuổi.

Ở công ty này 5 năm rồi.

Từ thực tập sinh lên quản lý vận hành cấp cao.

Chức danh đổi, lương chẳng đổi bao nhiêu.

Tôi tưởng mình là 「người cũ」 của công ty, là 「trụ cột」.

Kết quả trong mắt công ty, tôi chỉ là một khoản 「chi phí」 không đủ hiệu quả.

Tôi mở cửa nhà.

Mẹ tôi đã nấu cơm xong rồi.

Sườn xào chua ngọt, món tôi thích nhất.

「Vào ăn đi, đói chưa?」

Tôi đặt túi xách xuống, rửa tay, ngồi vào bàn.

「Mẹ, con nói với mẹ chuyện này.」

「Chuyện gì?」

Mẹ gắp một miếng sườn bỏ vào bát tôi.

「Con bị sa thải rồi.」

Đôi đũa dừng lơ lửng trên không.

「Cái gì?」

「Công ty c/ắt giảm nhân sự, sa thải con.」

Vẻ mặt mẹ tôi từ kinh ngạc chuyển sang lo lắng.

「Sao có thể chứ? Con không làm tốt mà?」

「Do công ty điều chỉnh chiến lược thôi.」

Tôi không nói thêm.

Không nói về tin tuyển dụng 25000 đó.

Không nói về những ấm ức trong 5 năm qua.

Nói ra thì có ích gì?

Mẹ tôi giúp được gì đâu.

Bà chỉ càng thêm lo lắng.

「Vậy đền bù bao nhiêu? Bồi thường bao nhiêu?」

「Bốn vạn tám.」

「Bốn vạn tám?」 Mẹ nhíu mày, 「Mới có bốn vạn tám thôi á? Con làm ở đó năm năm cơ mà.」

「Vậy đó, N+1.」

Mẹ tôi im lặng.

Một lát sau, bà nói: 「Hay là nghỉ ngơi vài ngày đã, điều chỉnh tâm trạng.」

「Vâng.」

Tôi cúi đầu ăn cơm.

Sườn rất ngon.

Nhưng tôi ăn không ra vị gì.

Đêm hôm đó, tôi mất ngủ.

Nằm trên giường, nhìn lên trần nhà.

Trong đầu toàn là tin tuyển dụng đó.

25000.

Gấp ba.

Tôi nhớ lại lúc mới vào công ty.

Hồi đó lương tôi 4500.

Giá của một thực tập sinh.

Trương tổng nói: 「Em làm tốt đi, sau khi chính thức lương sẽ tăng.」

Tôi đã làm tốt.

Sau khi chính thức, tăng lên 6 nghìn.

Tôi tiếp tục làm tốt.

Ba năm sau tăng lên 8 nghìn.

Tôi tưởng chỉ cần mình đủ nỗ lực, đủ trung thành, công ty sẽ thấy được giá trị của mình.

Tôi quá ngây thơ.

Công ty chỉ thấy một chuyện.

「Người này dễ sai, lại rẻ thế này, sao phải tăng lương cho cô ta?」

Tôi trở mình.

Ngoài cửa sổ có xe chạy qua, ánh đèn lướt qua trần nhà.

Tôi bỗng nhớ ra một chuyện.

Năm ngoái, công ty tuyển một nhân viên mới.

Tên là Lưu Dương, tốt nghiệp trường 985, thạc sĩ.

Ngày đầu nhận việc, Trương tổng đặc biệt dẫn anh ta đến giới thiệu.

「Tiểu Châu, đây là Lưu Dương, sau này em dẫn dắt cậu ta nhiều hơn.」

Tôi đã dẫn dắt.

Dạy anh ta làm quen với công việc, dạy dùng công cụ, dạy viết phương án.

Tận tay chỉ bảo ba tháng.

Có một lần, tôi vô tình thấy phiếu lương của anh ta.

12000.

Tôi 8000.

Anh ta cao hơn tôi 4000, nhưng anh ta chẳng biết gì cả.

Tôi đã hỏi Trương tổng.

「Sao lương Lưu Dương lại cao hơn em?」

Trương tổng nói: 「Cậu ta là tuyển sinh viên tốt nghiệp, giá cả thị trường hiện tại là vậy. Em không thể so sánh như thế.」

「Vậy em có thể tăng lương không?」

「Đợi đi, đến lúc điều chỉnh lương cuối năm anh sẽ nói giúp em.」

Điều chỉnh lương cuối năm.

Tôi tăng 500.

Lưu Dương cũng tăng 500.

Khoảng cách vẫn là 4000.

Tôi không hiểu.

Tôi dẫn dắt anh ta, tôi dạy anh ta, tôi làm gấp mười lần anh ta.

Sao anh ta lại cao hơn tôi?

Chỉ vì anh ta đến sau vài năm?

Chỉ vì anh ta sinh đúng thời điểm tốt?

Bây giờ tôi cuối cùng cũng hiểu rồi.

Logic của công ty rất đơn giản.

Nhân viên cũ, độ trung thành cao, không chạy đi.

Vì không chạy đi, nên không cần cho lương cao.

Nhân viên mới, không cho lương cao thì không đến.

Cho nên nhân viên mới luôn đắt hơn nhân viên cũ.

Đó chính là hiện tượng 「lương đảo ngược」 trong giới công sở.

Còn tôi, ng/u ngốc 5 năm mới hiểu ra.

Tôi ngồi dậy.

Mở máy tính.

Đăng nhập vào hệ thống HR của công ty.

Tài khoản của tôi chưa bị vô hiệu hóa.

Tôi muốn xem, công ty thực sự đối xử với nhân viên cũ thế nào.

2.

Tôi bấm vào bảng cơ cấu lương của phòng ban.

Là quản lý vận hành cấp cao, tôi có quyền xem cái này.

Tuy không thấy được số liệu cụ thể, nhưng có thể thấy được bậc lương.

Phòng ban chúng tôi tổng cộng 12 người.

Người vào lâu nhất là tôi, 5 năm.

Người vào mới nhất là thực tập sinh Tiểu Hứa đến năm ngoái, vừa chính thức được 3 tháng.

Tôi kéo xuống xem.

Bảng bậc lương hiển thị:

Tôi, cấp độ C2.

Lưu Dương, cấp độ C2.

Tiểu Hứa, cấp độ C1.

Cùng cấp độ.

Nhưng tôi biết, lương Lưu Dương cao hơn tôi 4000.

Còn Tiểu Hứa thì sao?

Tôi nhớ tháng trước, Tiểu Hứa chính thức, tôi giúp cô ấy làm thủ tục.

Vô tình liếc thấy một cái.

9500.

Thực tập sinh vừa chính thức, 9500.

Ít hơn tôi 500.

Làm thêm hai tháng nữa, đến lúc điều chỉnh lương, có thể cô ấy sẽ vượt qua tôi.

Tôi nhìn chằm chằm vào màn hình, ngón tay lạnh ngắt.

5 năm.

Tôi chỉ hơn một thực tập sinh vừa chính thức có 500 đồng.

Mà cô ấy chỉ cần cố gắng thêm hai tháng nữa.

5 năm của tôi, trong mắt công ty, chỉ đáng 500 đồng.

Tôi tắt hệ thống.

Mở email.

Tìm thông báo điều chỉnh lương năm ngoái.

「Sau khi công ty nghiên c/ứu quyết định, mức lương của bạn được điều chỉnh từ 7500 đồng lên 8000 đồng, tỷ lệ điều chỉnh 6.7%.」

6.7%.

Nhìn có vẻ cũng được.

Nhưng năm ngoái CPI tăng bao nhiêu?

Tôi tra một cái.

2.4%.

Trừ đi lạm phát, tôi thực tế tăng lương 4.3%.

Một năm, 4.3%.

Cộng dồn 5 năm thì sao?

Tôi tính một cái.

Từ 6000 lên 8000, tăng 33%.

Trung bình mỗi năm 6.6%.

Trừ đi lạm phát, tỷ lệ tăng thực tế khoảng 4%.

Bốn năm, tăng chưa đến 20%.

Mà công ty tuyển một nhân viên mới, mở miệng đã là 25000.

Cao hơn tôi 200%.

Tôi bỗng thấy rất buồn cười.

5 năm cẩn trọng từng bước, tăng ca thức đêm, dự án nối tiếp dự án.

Công ty cứ nói 「ngân sách eo hẹp」, 「môi trường không tốt」, 「đợi đã」.

Kết quả thì sao?

Lúc tuyển người mới, 25000, không hề nhíu mày.

Không phải không có tiền.

Mà là không muốn cho tôi.

Tôi gập máy tính lại.

Nằm lại lên giường.

Mở mắt, cho đến sáng.

Hôm sau, tôi vẫn đi làm như thường.

Chuyện sa thải, công ty chưa công bố.

Chỉ có tôi biết.

Và mấy người khác cũng bị 「tối ưu」 giống tôi.

Tôi vẫn họp như thường, vẫn làm phương án như thường, vẫn trả lời tin nhắn như thường.

Như thể không có chuyện gì xảy ra.

10 giờ sáng, Trương tổng gọi tôi vào văn phòng.

「Tiểu Châu, ngồi đi.」

Tôi ngồi xuống.

Vẻ mặt Trương tổng rất 「hiền hòa」.

Cái kiểu hiền hòa mang tính chuyên nghiệp.

「HR đã nói chuyện với em rồi đúng không?」

「Nói rồi ạ.」

「Chuyện này, anh cũng bó tay.」 Trương tổng thở dài, 「Ý phía trên, phải tối ưu chi phí. Em cũng biết, môi trường chung không tốt.」

Môi trường chung không tốt.

Câu này tôi đã nghe không biết bao nhiêu lần.

Mỗi lần từ chối tăng lương, đều là câu này.

「Em hiểu ạ.」 Tôi nói.

Trương tổng có vẻ thở phào.

「Em là nhân viên cũ, anh cũng không vòng vo với em. Phương án công ty đưa ra là N+1, đây là mức bình thường.」

「Vâng.」

「Những gì em làm 5 năm qua, anh đều thấy hết. Em là người có năng lực, ra ngoài chắc chắn tìm được chỗ tốt hơn.」

Tốt hơn.

Anh còn thấy tôi có thể tìm được chỗ tốt hơn.

Vậy sao không cho tôi 「tốt hơn」?

Sao phải đợi tôi bị sa thải rồi mới nói câu này?

Tôi không đáp lời.

Trương tổng tiếp tục nói: 「Chuyện bàn giao, em đối chiếu với Tiểu Lâm. Cố gắng hoàn thành trong tuần này, trước cuối tháng đi qua thủ tục là được.」

「Vâng ạ.」

「Vậy thế thôi?」 Trương tổng đứng dậy, 「Tiểu Châu, sau này có gì cần giúp, cứ nói.」

Tôi cũng đứng dậy.

「Cảm ơn anh Trương.」

Tôi quay người đi ra ngoài.

Đến cửa, tôi bỗng dừng lại.

「Anh Trương.」

「Sao?」

「Em muốn hỏi một câu.」

「Em nói đi.」

「Tin tuyển dụng đó, quản lý vận hành cấp cao, 25000.」 Tôi quay người lại, nhìn anh ta, 「Là tuyển để thay em sao?」

Vẻ mặt Trương tổng cứng lại một chút.

Chỉ một giây.

Rồi anh ta cười.

「Tiểu Châu, chuyện này em không cần bận tâm. Tuyển dụng là việc của phòng nhân sự.」

「Em chỉ muốn biết, vị trí của em, đáng giá bao nhiêu.」

Trương tổng không nói gì.

「5 năm, em tưởng em đáng giá 8000.」 Tôi nói, 「Bây giờ em biết rồi, em đáng giá 25000. Chỉ là công ty không muốn cho em thôi.」

Nụ cười của Trương tổng có chút không giữ nổi.

「Tiểu Châu, em nói vậy thì hơi...」

「Không có gì.」 Tôi c/ắt ngang, 「Em chỉ muốn hiểu ra mấy chuyện. Cảm ơn anh Trương đã chiếu cố em suốt 5 năm.」

Tôi quay người đi.

Không ngoái đầu.

Về đến chỗ ngồi, tôi mở máy tính ra.

Bắt đầu sắp xếp tài liệu bàn giao.

Đồng nghiệp Tiểu Lâm chạy lại gần.

「Chị Châu, nghe nói chị sắp được điều chuyển sang vị trí khác phải không?」

Điều chuyển sang vị trí khác.

Thì ra công ty nói với bên ngoài là vậy đấy.

「Ừ, cũng coi như vậy.」

「Điều sang phòng ban nào?」

Tôi cười.

「Điều đến một nơi rất xa công ty.」

Tiểu Lâm không hiểu.

「Hả? Ý là sao ạ?」

「Không có gì. Phương án này em tiếp nhận đi, chị nói cho em nghe.」

Tôi bắt đầu bàn giao cho cô ấy.

Vừa nói, vừa nghĩ.

Cái phương án này, tôi đã làm hai tuần.

Tăng ca không biết bao nhiêu đêm.

Bản cuối cùng tôi sửa đến 2 giờ sáng.

Hôm đó Trương tổng nói: 「Tiểu Châu vất vả rồi, phương án này rất quan trọng, làm tốt vào.」

Tôi nói: 「Anh Trương yên tâm, em nhất định làm tốt.」

Bây giờ phương án đã xong.

Tôi bị sa thải rồi.

Người mới sẽ cầm phương án của tôi, đi trình bày, đi nhận công.

Còn tôi thì ngay cả một câu 「cảm ơn」 cũng không có.

Bàn giao được nửa chừng, chị Li phòng HR lại đến tìm tôi.

「Tiểu Châu, tiện qua một chút được không?」

「Chuyện gì vậy ạ?」

「Có một số chi tiết cần x/ác nhận lại.」

Tôi đi theo chị ấy vào phòng họp.

Chị ấy lấy ra một văn bản.

「Đây là thỏa thuận nghỉ việc, em xem qua, không có vấn đề thì ký tên.」

Tôi nhận lấy, xem từng trang một.

Chị Li có chút thiếu kiên nhẫn.

「Đều là điều khoản tiêu chuẩn, không có gì đặc biệt.」

「Em xem qua đã.」

Tôi xem thong thả.

Thấy một điều khoản.

「Trong vòng 6 tháng sau khi nghỉ việc, không được gia nhập doanh nghiệp có qu/an h/ệ cạnh tranh với công ty.」

Thỏa thuận cạnh tranh.

Tôi ngẩng đầu nhìn chị ấy.

「Điều này em không ký.」

「Cái gì?」

「Thỏa thuận cạnh tranh, em không ký.」

Chị Li sững lại một chút.

「Đây là điều khoản tiêu chuẩn của công ty.」

「Lúc em vào công ty không có ký thỏa thuận cạnh tranh.」 Tôi nói, 「Bây giờ nghỉ việc lại bắt em ký, không có căn cứ pháp lý.」

Vẻ mặt chị Li hơi cứng lại.

「Em chắc chắn không ký?」

「Em chắc chắn.」

Chị ấy im lặng vài giây.

「Chị đi hỏi pháp chế một chút.」

「Chị cứ hỏi. Em chờ.」

Chị Li cầm văn bản đi rồi.

Tôi một mình ngồi trong phòng họp.

Ánh nắng ngoài cửa sổ rất đẹp.

Tôi bỗng thấy, mình dường như chưa bao giờ tỉnh táo đến thế.

5 năm qua, tôi là một 「nhân viên tốt」.

Sếp bảo tăng ca, tôi liền tăng ca.

Sếp nói cái này khẩn cấp, tôi liền đặt việc đang làm xuống để làm.

Sếp nói 「đợi đã」, tôi liền đợi.

Tôi tưởng chỉ cần mình đủ nỗ lực, đủ ngoan ngoãn, đủ trung thành, công ty sẽ đối xử tốt với mình.

Tôi đã quên một chuyện.

Công ty là một tổ chức thương mại.

Mục đích của nó là ki/ếm tiền, không phải đối xử tốt với bạn.

Nó đối xử 「tốt」 với bạn, chỉ vì bạn rẻ.

Một khi bạn không đủ rẻ nữa, hoặc nó tìm được người thay thế rẻ hơn.

Bạn sẽ chẳng còn giá trị gì.

Đó chính là sự thật của giới công sở.

Chị Li quay lại rồi.

「Pháp chế nói, thỏa thuận cạnh tranh có thể không ký. Nhưng em phải viết một bản cam kết, cam kết không mang theo bí mật thương mại của công ty.」

「Bí mật thương mại?」 Tôi cười, 「Tôi làm toàn là phương án vận hành, có bí mật thương mại gì đâu?」

Vẻ mặt chị Li hơi khó coi.

「Đây là quy trình.」

「Vậy tôi ký cam kết. Thỏa thuận cạnh tranh thì không ký.」

Chị Li không nói gì thêm.

Sửa lại thỏa thuận một chút, bỏ điều khoản cạnh tranh.

Tôi ký tên.

N+1, 48000.

5 năm thanh xuân, chỉ đáng bấy nhiêu.

Ký xong, tôi hỏi chị ấy: 「Ngày cuối cùng của tôi là khi nào?」

「Thứ Sáu tuần này.」

「Vâng.」

Tôi đứng dậy, chuẩn bị đi.

「Tiểu Châu.」 Chị Li gọi với theo.

「Sao ạ?」

「Em là người thông minh.」 Chị ấy nói, 「Sau này sẽ tốt hơn.」

Tôi nhìn chị ấy.

Vẻ mặt chị ấy rất chân thành.

Nhưng tôi biết, đó chỉ là lời khách sáo.

「Cảm ơn chị.」

Tôi đẩy cửa, bước ra ngoài.

3.

Về đến chỗ ngồi, tôi tiếp tục sắp xếp tài liệu bàn giao.

Vừa sắp xếp, vừa nhìn lại những thứ mình đã làm trong 5 năm qua.

Trong thư mục, có hơn trăm tài liệu.

Phương án, báo cáo, tổng kết, phân tích dữ liệu.

Mỗi cái đều là tôi tăng ca làm ra.

Có cái làm đến rạng sáng, có cái sửa mười mấy bản.

Tôi tiện tay bấm mở một cái.

《Chiến lược tăng trưởng người dùng Q3/2022》.

Đây là phương án tôi làm năm thăng chức.

Dự án đó, lượng người dùng tăng 300%.

Trương tổng khen tôi trong cuộc họp tháng.

Nói 「dự án này Tiểu Châu làm rất tốt, là tiêu chuẩn mẫu của phòng ban chúng ta」.

Rồi sao nữa?

Rồi tôi tăng 1000 đồng.

Tăng trưởng 300%, đổi 1000 đồng.

Tôi lại bấm mở một cái nữa.

《Phương án tối ưu chuyển đổi thanh toán 2023》.

Dự án này còn gh/ê g/ớm hơn.

Tỷ lệ chuyển đổi từ 2.3% nâng lên 4.1%.

Trực tiếp giúp công ty ki/ếm thêm mấy triệu.

Trương tổng nói 「Tiểu Châu, thưởng quý này, em yên tâm」.

Thưởng bao nhiêu?

8000 đồng.

Một quý tăng ca và cống hiến, 8000 đồng.

Mấy trăm vạn công ty ki/ếm thêm, thì liên quan gì đến tôi?

Tôi dựa lưng vào ghế.

Nhìn lên trần nhà.

Bỗng muốn cười.

Tôi giống như một con lừa kéo cối đ/á.

Tưởng rằng chỉ cần mình chạy đủ nhanh, chủ sẽ cho thêm cỏ.

Kết quả chạy 5 năm, cỏ vẫn chỉ có chừng đó.

Bây giờ chủ thấy tôi chạy không nổi nữa, trực tiếp b/án tôi đi.

Còn định đổi một con lừa trẻ hơn, rẻ hơn.

Không đúng.

Không phải rẻ hơn.

Mà là đắt hơn.

25000, gấp ba giá.

Có buồn cười không?

Công ty thà chi 3 lần giá m/ua một con lừa mới, cũng không chịu cho con lừa cũ thêm chút cỏ.

Bởi vì con lừa mới không biết mình bị lừa.

Con lừa cũ biết.

Con lừa cũ sẽ phàn nàn, sẽ đòi hỏi, sẽ bất mãn.

Con lừa mới thì không.

Con lừa mới chỉ biết ơn trời đất, thấy mình cầm 25000 là được lời rồi.

Đợi con lừa mới biến thành con lừa cũ, lại đổi một con nữa là xong.

Đó chính là logic của công ty.

Luôn luôn 「c/ắt cỏ tận gốc」.

Buổi chiều, tôi vào phòng nước lấy nước.

Gặp anh Trương phòng tài chính.

Anh Trương là 「người cũ」 của công ty, vào trước tôi 3 năm.

「Tiểu Châu, nghe nói em bị tối ưu rồi?」

Tôi gật đầu.

「Anh nghe tin nhanh nhỉ.」

「Than ôi.」 Anh Trương thở dài, 「Đợt tối ưu này, phòng anh cũng đi hai người. Đều là nhân viên cũ.」

「Còn người mới?」

「Người mới không động đến.」 Anh Trương cười khổ, 「Người mới mới đến, sa thải phải bồi thường N+1, không có lời.」

Không có lời.

Ba chữ này, thật sự là mỉa mai.

「Anh Trương, anh ở đây mấy năm rồi?」

「8 năm.」

「Tăng bao nhiêu?」

Anh Trương im lặng một chút.

「Từ 4000 lên 9500.」

8 năm, tăng 5500.

Trung bình mỗi năm chưa đến 700.

「Còn bên ngoài?」

「Bên ngoài?」 Anh Trương cười, 「Vị trí của anh, bên ngoài thoải mái 1 vạn 5. Nhưng anh không đi được, 35 rồi, không ai nhận.」

35 tuổi.

Ngưỡng phân chia của giới công sở.

Qua 35 tuổi, là 「nhân viên cũ」, là 「hiệu quả trên giá thành thấp」.

「Anh Trương, anh không tức gi/ận sao?」

「Tức gi/ận thì giải quyết được gì?」 Anh Trương lắc đầu, 「Trên anh có già, dưới có nhỏ, n/ợ nhà chưa trả xong. Tức gi/ận thì giải quyết được vấn đề gì?」

Tôi nhìn anh ấy.

Tóc anh ấy đã bạc một ít rồi.

8 năm, từ 4000 lên 9500.

Đó chính là kết cục của 「nhân viên cũ」.

「Em tức gi/ận.」 Tôi nói.

Anh Trương nhìn tôi.

「Tức gi/ận, rồi sao?」

「Rồi em không làm nữa.」

「Không làm thì đi đâu?」

「Không biết.」 Tôi nói, 「Nhưng em không muốn trở thành anh phiên bản tiếp theo.」

Anh Trương sững lại một chút.

Rồi anh ấy cười.

「Tiểu Châu, em khác anh. Em còn trẻ, còn cơ hội. Anh thì không còn nữa rồi.」