Nước mắt tôi trào ra ngay lập tức. Cô giáo nhìn thấy, vội vàng chạy lại.

"Nhan Nhan, lại đây, cô vẫn còn cơm, con qua ăn đi." Cô nói.

Tôi lắc đầu: "Thưa cô, con không đói ạ."

"Nhan Nhan ngoan, qua ăn một chút đi." Cô kéo tôi lại, "Cô nấu nhiều quá, ăn không hết, con giúp cô ăn đi có được không?"

Tôi biết cô giáo đang chăm sóc mình.

Tôi rất cảm kích, nhưng cũng rất khó chịu.

Tôi không muốn người khác thương hại mình.

Ngày hôm đó tan học, tôi đi trên đường về nhà, khóc rất lâu.

Tôi nhớ mẹ.

Tuy mẹ đã gửi tôi đi, nhưng tôi vẫn nhớ mẹ.

Tôi cũng nhớ cha.

Tuy cha đã qu/a đ/ời, nhưng tôi vẫn nhớ dáng vẻ cha ôm tôi.

Tại sao những đứa trẻ khác đều có cha có mẹ, còn tôi thì không?

Tại sao tôi lại đáng thương đến thế?

Về đến nhà, ông ngoại đang phơi lưới ngoài sân.

Thấy tôi, ông cười nói: "Nhan Nhan về rồi à? Có đói không? Ông hấp khoai lang cho con này."

Tôi nhìn ông ngoại, nước mắt lại rơi xuống.

"Nhan Nhan sao lại khóc?" Ông vội vã đặt việc đang làm xuống, "Có phải có ai b/ắt n/ạt con không?"

Tôi lắc đầu, lao vào lòng ông ngoại, khóc nức nở.

Ông ôm lấy tôi, nhẹ nhàng vỗ về: "Nhan Nhan đừng khóc, nói ông nghe, có chuyện gì vậy?"

Tôi khóc rất lâu, mới ngắt quãng nói: "Ông ngoại... tại sao... tại sao con không có cha mẹ..."

Cơ thể ông ngoại cứng đờ lại.

Một lúc lâu sau, ông mới thở dài: "Nhan Nhan, không phải con không có cha mẹ, mà là họ... họ có nỗi khổ riêng."

"Họ không cần con nữa..." Tôi vừa khóc vừa nói.

"Không phải không cần con, mà là..." Giọng ông ngoại nghẹn ngào, "Là ông không có bản lĩnh, để Nhan Nhan phải chịu khổ cùng ông."

"Ông ngoại, con không khổ." Tôi ngẩng đầu lên, "Con có ông ngoại, con không khổ."

Ông ngoại nhìn tôi, nước mắt rơi xuống.

Đêm đó, ông ngoại làm một bữa tối "thịnh soạn" — cơm trắng, canh cá nhỏ, rau xanh xào, và một đĩa đậu phụ nhỏ.

"Nhan Nhan, ăn nhiều một chút." Ông nói, "Đừng so sánh với người khác, chúng ta không so được. Nhưng ông sẽ cố gắng hết sức để Nhan Nhan được ăn no mặc ấm."

Tôi ăn rất chậm, từng miếng đều nhai kỹ.

Tôi biết, đây đã là tất cả những gì tốt nhất ông có thể cho tôi.

Tôi không thể đòi hỏi gì thêm.

Tôi chỉ có thể hiểu chuyện hơn, nỗ lực hơn, để sau này báo đáp ông ngoại.

6

Ngày tháng trôi qua từng ngày.

Tôi nỗ lực ở trường, thành tích luôn đứng đầu lớp.

Cô giáo rất quý tôi, nói tôi thông minh hiểu chuyện.

Nhưng tôi biết, tôi chỉ là nỗ lực hơn người khác mà thôi.

Vì tôi không có đường lui.

Ông ngoại đặt hết hy vọng lên người tôi, tôi không thể để ông thất vọng.

Tôi phải đỗ đại học, phải bước ra khỏi ngôi làng nhỏ này, phải có cuộc sống tốt đẹp.

Như vậy sự vất vả của ông ngoại mới xứng đáng.

Khi mùa đông đến, thời tiết rất lạnh.

Những đứa trẻ khác đều mặc áo bông dày, đeo găng tay quàng khăn.

Tôi chỉ có một chiếc áo bông ông ngoại kh//âu cho, là sửa lại từ quần áo cũ, tay áo ngắn hơn một đoạn, để lộ ra cổ tay.

Cũng không có găng tay, tay và tai đều bị lạnh đến đỏ ửng.

Ông ngoại nhìn thấy, xót xa không thôi.

Ngày hôm sau, ông đưa cho tôi đôi găng tay duy nhất của mình.

"Nhan Nhan, đeo vào đi, đừng để lạnh cóng tay." Ông nói.

"Ông ngoại, thế còn ông thì sao?" Tôi hỏi.

"Ông không lạnh." Ông nói, giấu tay ra sau lưng.

Nhưng tôi thấy, tay ông đầy vết cước, nứt nẻ mấy đường, m/áu đã rỉ ra.

Tôi muốn trả lại găng tay cho ông, ông không chịu nhận.

"Nhan Nhan phải viết chữ, tay mà cóng thì không được." Ông nói, "Ông là người làm việc thô, không sợ lạnh."

Tôi nhìn đôi găng tay đó, trong lòng rất khó chịu.

Cuối cùng tôi nghĩ ra một cách — chúng tôi mỗi người đeo một chiếc, tay còn lại đút vào túi áo.

Ông ngoại đồng ý.

Từ đó về sau, tôi và ông ngoại mỗi người đeo một chiếc găng tay.

Đi trên đường, người trong làng nhìn thấy đều cười chê chúng tôi.

"Lão Lâm, các người làm gì thế này? Mỗi người một chiếc găng tay, không lạnh à?"

Ông ngoại cũng không gi/ận, cười khà khà nói: "Vẫn tốt mà."

Tôi nắm tay ông ngoại, cảm thấy rất ấm áp.

Tuy chúng tôi chỉ có một đôi găng tay, tuy chúng tôi rất nghèo, tuy người khác cười chê chúng tôi.

Nhưng tôi có ông ngoại, ông ngoại có tôi.

Thế là đủ rồi.

7

Năm tôi tám tuổi, ông ngoại đổ b/ệnh.

Ngày đó đi học về, tôi phát hiện ông ngoại nằm trên giường, sắc mặt tái nhợt.

"Ông ngoại!" Tôi h/oảng s/ợ.

"Nhan Nhan..." Ông ngoại cố gắng mở mắt, "Con về rồi à..."

"Ông ngoại, ông làm sao vậy?" Tôi vừa khóc vừa hỏi.

"Không sao, chỉ là hơi sốt thôi." Ông nói, "Con đói rồi phải không? Ông dậy nấu cơm đây."

Ông định ngồi dậy, nhưng vừa ngồi lên lại ngã xuống.

Tôi cuống cuồ/ng không biết phải làm sao.

Nhân viên y tế trong làng đến xem, nói phải ra thị trấn tiêm, nhưng ông ngoại xua tay nói không cần.

"Không cần tốn tiền đó, vài ngày nữa là khỏi thôi." Ông nói.

Tôi biết ông ngoại xót tiền.

Tôi nhớ ra, ông có một cái hũ sắt, bên trong cất ít tiền lẻ, là chuẩn bị để đóng học phí cho tôi vào học kỳ sau.

Tôi lén lấy năm đồng, chạy đến nhà nhân viên y tế m/ua th/uốc.

"Nhan Nhan... đó là tiền học phí của con..." Ông nghẹn ngào nói.

"Ông ngoại, b/ệnh của ông quan trọng hơn." Tôi nói, "Học phí tính sau, ông ngoại phải nhanh khỏe lại."

Ông ngoại nhìn tôi, nước mắt chảy không ngừng.

"Nhan Nhan lớn rồi..." Ông nói, "Biết chuyện rồi..."

Những ngày đó, mỗi ngày tan học tôi đều chạy thật nhanh về nhà, cho ông uống th/uốc, nấu cơm cho ông.

Tuy nấu không ngon, cơm bị khê, rau cũng xào mặn, nhưng ông ngoại ăn rất ngon miệng.

"Cơm Nhan Nhan nấu là ngon nhất."

Một tuần sau, ông ngoại hạ sốt.

Nhưng người ông g/ầy đi hẳn một vòng, không còn sức lực như trước nữa.

Từ đó về sau, số lần ông ngoại đi biển ngày càng ít đi.

Sức khỏe ông ngày càng tệ, thường xuyên ho, mỗi lần ho là nửa ngày.

Có đôi khi, tôi tỉnh dậy giữa đêm, nghe thấy ông ho, ho rất dữ dội, như muốn ho cả phổi ra ngoài.

Tôi rất sợ.

Tôi sợ ông ngoại cũng sẽ giống như cha, đột nhiên biến mất.

Tôi không thể không có ông ngoại.

8

Năm tôi mười tuổi, mẹ đến thăm tôi.

Ngày đó tôi đang học ở trường, có người gọi tôi, nói có người tìm.

Tôi chạy ra nhìn, là mẹ.

Bà lái một chiếc xe hơi nhỏ màu trắng, mặc quần áo đẹp, trang điểm tinh tế.

Tôi sững người tại chỗ, nhất thời không biết nói gì.

"Nhan Nhan!" Mẹ dang rộng vòng tay về phía tôi, "Mẹ đến thăm con đây!"

Tôi theo bản năng lùi lại một bước.

Nụ cười của mẹ cứng đờ.

"Nhan Nhan..." Mắt mẹ đỏ hoe, "Con không nhận ra mẹ nữa sao?"

Tôi cúi đầu, không nói gì.

Tôi đã năm năm không gặp bà rồi.

Năm năm thời gian, đủ để một đứa trẻ quên đi rất nhiều thứ.

Bao gồm dáng vẻ của mẹ, giọng nói của mẹ, vòng tay của mẹ.

Mẹ ngồi xổm xuống, muốn nắm tay tôi, tôi lại lùi thêm một bước.

"Nhan Nhan, mẹ xin lỗi con..." Bà bật khóc, "Mẹ không nên để con ở lại đây một mình..."

Tôi vẫn không nói gì.

Cô giáo đi tới, nói với mẹ: "Phụ huynh của Nhan Nhan, chúng ta ra văn phòng nói chuyện trước nhé."

Chiều hôm đó, mẹ đưa tôi về nhà ông ngoại.

Nhìn thấy ngôi nhà vách đất cũ nát của chúng tôi, mẹ sững sờ.

"Cha, sao cha vẫn ở cái nơi rá/ch nát thế này?" Giọng bà r/un r/ẩy.

Ông ngoại đang thu dọn lưới ngoài sân, nhìn thấy mẹ, sững lại một chút: "Con về rồi à."

"Cha..." Mẹ đi tới, nhìn dáng vẻ già nua của ông, nước mắt lại rơi, "Sao cha lại già thế này..."

"Người già rồi, đều thế thôi." Ông ngoại thản nhiên nói.

"Nhan Nhan, xin lỗi, mẹ xin lỗi con..." Bà muốn ôm tôi.

Tôi tránh đi.

Tôi không cần vòng tay của bà.

Tôi chỉ cần ông ngoại.

Trưa hôm đó, mẹ nói muốn đưa chúng tôi ra nhà hàng ở thị trấn ăn cơm.

Ông ngoại không chịu đi, nói lãng phí tiền.

Mẹ kiên quyết, cuối cùng ông ngoại vẫn đi theo.

Đó là lần đầu tiên tôi đi nhà hàng.

Mẹ gọi một bàn đầy thức ăn — cá kho, sườn xào chua ngọt, tôm nõn xào, canh trứng...

Thức ăn mang lên, tôi nhìn những món chưa từng thấy bao giờ, không biết ăn thế nào.

Mẹ gắp thức ăn cho tôi: "Nhan Nhan, ăn nhiều vào, nhìn con g/ầy quá."

Tôi cẩn thận ăn một miếng sườn, vị rất ngon, nhưng tôi ăn rất chậm.

Ông ngoại ngồi bên cạnh, không đụng vào miếng thức ăn nào, chỉ ăn cơm trắng.

"Cha, cha cũng ăn đi." Mẹ nói.

"Cha không đói, các con ăn đi." Ông nói.

Tôi biết ông ngoại không phải không đói, ông là không quen, cũng không nỡ.

Ăn cơm xong, mẹ lấy ra một xấp tiền đặt lên bàn.

"Cha, đây là một vạn đồng, cha cầm lấy mà dùng. M/ua cho Nhan Nhan chút đồ ăn ngon, m/ua quần áo mới."

Ông ngoại nhìn xấp tiền đó, không đưa tay ra.

"Không cần, tự ông có thể nuôi Nhan Nhan." Ông nói.

"Cha..." Mẹ khóc, "Là con không tốt, là con có lỗi với hai người. Năm đó con không nên ném Nhan Nhan cho cha... Giờ con ly hôn rồi, con muốn đón Nhan Nhan đi, chăm sóc con bé cho tử tế..."

"Nhan Nhan ở đây rất tốt." Ông ngoại ngắt lời bà, "Con bé quen rồi."

"Nhưng cha, cha lớn tuổi rồi, sức khỏe lại không tốt..."

"Cha vẫn còn làm việc được." Ông ngoại nói, "Nhan Nhan ở với cha, cha yên tâm."

Mẹ còn muốn nói gì đó, ông ngoại đứng dậy: "Chúng ta nên về thôi, chiều Nhan Nhan còn phải làm bài tập."

Trên đường về, ông ngoại không nói một lời.

Tôi nắm tay ông, cũng không nói gì.

Tôi biết trong lòng ông rất khó chịu, nhưng ông không muốn để tôi nhìn ra.

Về đến nhà, xấp tiền một vạn đó được ông để trên bàn.

Ông nhìn chằm chằm rất lâu, cuối cùng cẩn thận cất tiền đi, bỏ vào hũ sắt.

"Nhan Nhan, đây là tiền mẹ con cho, ông cất cho con." Ông nói, "Đợi con lớn lên rồi dùng."

"Ông ngoại, chúng ta có thể dùng số tiền này, ông sẽ không phải vất vả thế nữa." Tôi nói.

"Không được." Ông ngoại lắc đầu, "Đây là tiền của con, ông không thể động vào. Ông vẫn còn làm việc được, vẫn còn nuôi được con."

Đêm đó, ông ngoại ngồi ở cửa, hút th/uốc rất lâu.

Tôi ngồi bên cạnh ông, tựa vào vai ông.

"Nhan Nhan, con có muốn đi theo mẹ con không?" Ông đột nhiên hỏi.

Tôi sững người, rồi lắc đầu kịch liệt: "Không muốn, con muốn ở cùng ông ngoại."

Nước mắt ông ngoại rơi xuống.

"Đứa ngốc..." Ông nói, "Đi theo mẹ con, con có thể có cuộc sống tốt đẹp."

"Con không cần cuộc sống tốt đẹp gì cả." Tôi nói, "Con chỉ cần ông ngoại thôi."

Ông ngoại ôm tôi vào lòng, khóc như một đứa trẻ.

"Nhan Nhan, ông không nỡ xa con..." Ông nói, "Nhưng ông cũng không muốn làm lỡ dở con..."

"Ông ngoại, ông không làm lỡ dở con, ông đang nuôi con mà." Tôi nói, "Đợi con lớn lên, con nuôi ông."

"Đứa ngốc, ông không cần con nuôi." Ông nói, "Ông chỉ muốn nhìn con sống tốt, tốt hơn ông, tốt hơn tất cả mọi người."

9

Năm mười một tuổi, trường tiểu học trong làng chỉ dạy đến lớp ba, muốn học tiếp phải ra thị trấn.

Trường ở thị trấn cách làng hơn mười cây số, đi về mỗi ngày là không thực tế.

Ông ngoại thuê một căn phòng ở thị trấn — là căn phòng chứa đồ của nhà người khác, một tháng năm mươi đồng.

Phòng rất nhỏ, chỉ kê vừa một cái giường.

"Nhan Nhan ngủ trên giường, ông ngủ dưới đất là được." Ông ngoại nói.

"Ông ngoại, chúng ta cùng ngủ trên giường đi." Tôi nói.

Ông ngoại lắc đầu: "Nhan Nhan đang tuổi lớn, phải ngủ cho ngon. Ông ngủ dưới đất quen rồi."

Tôi biết không cãi lại được ông.

Để tiết kiệm tiền, ông ngoại không thể đi biển nữa.

Ông tìm được một công việc ở thị trấn — giúp người ta bốc dỡ hàng ở chợ rau, ba giờ sáng đã phải dậy, làm đến trưa, một ngày mười đồng.

Buổi chiều ông còn phải ra bến cảng bốc cá, bốc đến tối mịt, lại ki/ếm được mười đồng.

Tối về, ông mệt đến mức không thẳng lưng lên được, nhưng vẫn phải nấu cơm cho tôi.

Tôi nhìn mà xót xa: "Ông ngoại, con tự làm được, ông nghỉ ngơi đi."

"Không được, Nhan Nhan đang tuổi lớn, phải ăn đồ tốt." Ông lê cơ thể mệt mỏi vào bếp.

Cái gọi là "ăn đồ tốt", cũng chỉ là cháo trắng ăn kèm củ cải muối, thỉnh thoảng có thêm miếng đậu phụ nhỏ.

Nhưng ông ngoại luôn gắp đậu phụ cho tôi, còn mình thì chỉ húp cháo.

Có một lần tôi tỉnh dậy giữa đêm đi vệ sinh, thấy ông ngoại nằm dưới đất, cơ thể co quắp, một tay ấn vào thắt lưng, khẽ rên rỉ.

Tôi đứng ở cửa, nước mắt lặng lẽ rơi.

Tôi biết thắt lưng ông đ/au dữ dội, nhưng ban ngày ông không bao giờ nói.

Sáng hôm sau, ông vẫn như thường lệ dậy từ ba giờ sáng, đi chợ rau làm việc.

Tôi kéo ông lại: "Ông ngoại, ông đừng đi nữa, thắt lưng của ông..."

"Không sao, chỉ là nằm ngủ không thoải mái thôi." Ông cười nói, "Ông đi ki/ếm tiền, Nhan Nhan lo học hành cho tốt."

Tôi nhìn bóng lưng c/òng của ông biến mất trong màn sương sớm, trong lòng đ/au như c/ắt.

10

Thời gian đó, tôi học cực kỳ chăm chỉ.

Vì tôi biết, mỗi một điểm số của tôi đều là mồ hôi của ông ngoại đổi lấy.

Tôi không thể phụ lòng ông.

Thành tích của tôi rất tốt, cô giáo rất quý tôi, nói tôi là một mầm non triển vọng.

Thi cuối kỳ lớp bốn, tôi đạt hạng nhất toàn khối.

Ngày nhận phiếu điểm, tôi chạy như bay về nhà, muốn báo cho ông ngoại đầu tiên.

Đẩy cửa ra, tôi thấy ông ngoại nằm trên giường, sắc mặt tái nhợt.

"Ông ngoại!" Tôi vứt cặp sách chạy tới.

"Nhan Nhan về rồi à..." Ông cố mở mắt, "Thi thế nào?"

"Ông ngoại, con thi hạng nhất!" Tôi giơ phiếu điểm lên.

Đôi mắt ông ngoại sáng bừng lên, ông cố gắng ngồi dậy, nhận lấy phiếu điểm.

Ông không biết chữ, nhưng nhìn những con số đó, trên mặt ông lộ ra nụ cười.

"Nhan Nhan giỏi quá..." Ông nói, "Giỏi quá..."

Rồi ông bắt đầu ho, ho rất dữ dội, lấy tay che miệng, cơ thể cong lại như con tôm.

Tôi vỗ lưng ông, cuống cuồ/ng: "Ông ngoại, ông sao vậy?"

Ông ngoại bỏ tay ra, tôi thấy trong lòng bàn tay ông toàn là m/áu.

Tôi h/oảng s/ợ: "Ông ngoại, ông thổ huyết rồi!"

"Không sao..." Ông lau tay vào áo, "Chỉ là ho dữ quá thôi, không sao đâu."

"Ông ngoại, chúng ta đi b/ệnh viện!" Tôi vừa khóc vừa nói.

"Không đi, khám b/ệnh đắt lắm." Ông xua tay, "Ông nghỉ ngơi chút là khỏi."

"Ông ngoại..."

"Nhan Nhan, nghe lời." Ông nói, "Chúng ta không thể tiêu số tiền oan uổng đó. Tiền đó phải để dành, đóng học phí cho Nhan Nhan."

Tôi nhìn ông ngoại, nước mắt không ngừng rơi.

Tôi biết sức khỏe ông ngoại ngày càng tệ.

Nhưng tôi không còn cách nào khác.

Tôi còn quá nhỏ, tôi không ki/ếm được tiền, tôi không c/ứu được ông ngoại.

Việc duy nhất tôi có thể làm, là học thật tốt, thi được điểm cao, để ông ngoại vui lòng.

11

Năm tôi mười hai tuổi, giáo viên chủ nhiệm gọi ông ngoại đến nói chuyện.

Cô nói thành tích của tôi rất tốt, đề nghị đưa tôi lên trường trung học trọng điểm của huyện.

Đêm đó, ông ngoại ngồi một mình ở cửa, hút th/uốc rất lâu.

Tôi ngồi trong nhà làm bài tập, thực ra một chữ cũng không vào đầu, lòng rối bời.

Tôi biết trường ở huyện rất tốt, nhưng chi phí cũng cao.

Hơn nữa xa như vậy, chắc chắn tôi phải ở nội trú.

Vậy ông ngoại ở thị trấn một mình, sức khỏe lại không tốt, ai chăm sóc ông đây?

Một lúc lâu sau, ông ngoại gọi tôi: "Nhan Nhan, qua đây."

Tôi bước ra, ngồi bên cạnh ông.

"Cô giáo hôm nay nói với ông, muốn con lên huyện học." Ông nói, "Con có muốn đi không?"