Mỗi năm khi về quê, bố tôi đều chuẩn bị một phần quà Tết khá hậu hĩnh cho họ hàng.

Ông còn phải gửi cho bác cả hai vạn tệ, bảo đó là tiền sinh hoạt phí hàng ngày của bà nội.

Thế mà bác cả vẫn thỉnh thoảng gửi hóa đơn th/uốc men bắt chúng tôi thanh toán.

Năm nay, bác ấy lại còn mở miệng đòi hỏi quá đáng.

Con trai út của bác kết hôn, bác mở lời v/ay bố tôi năm mươi vạn tệ làm tiền sính lễ.

Tôi bảo bố rằng số tiền này sẽ không đòi lại được đâu, nhưng ông không tin.

Tôi đảo mắt một vòng: "Hay là năm nay về, bố cũng tung tin là bị công ty sa thải, nhân tiện v/ay tiền thử xem sao?"

1

Nửa tháng trước Tết, bác cả lại gọi điện cho bố tôi như thường lệ.

"Chú à, khi nào thì các chú về?"

"Bác với thím đã dọn dẹp nhà cửa, thay chăn mới, còn m/ua mấy con cừu đợi các chú về ăn rồi đây."

Bác cả nhiệt tình như vậy, bố tôi đương nhiên rất vui.

Ông liên tục bảo không cần, rồi quay sang bàn với mẹ tôi: "Anh cả cũng không dễ dàng gì, hay là tiền m/ua cừu chúng ta trả đi!"

Mẹ tôi vừa định từ chối, nhưng nhìn ánh mắt đầy mong đợi của bố nên đành nhịn lại.

Bà thở dài, gật đầu.

Bố tôi năm nay năm mươi lăm tuổi, tháng trước vừa làm xong thủ tục nghỉ hưu.

Nhưng ngay lập tức đã được công ty mời làm lại, thậm chí còn được tăng lương.

Mỗi lần về quê, bác cả luôn hỏi bố tôi: "Công việc vất vả lắm phải không? Nếu bị công ty sa thải thì cứ về đây, anh nuôi chú."

Chính vì câu nói này, năm nào bố tôi cũng tặng quà Tết rất hậu hĩnh.

Chỉ cần bố tôi về nhà, mọi chi phí đều do ông chi trả.

Bác cả nói, năm xưa chính bác đã từ bỏ cơ hội đi học để nhường cho bố tôi được đến trường.

Bà nội cũng bảo bố tôi nên đối xử tốt với bác cả.

Nếu không phải tôi vô tình nghe được một giáo viên già trong làng nói rằng bác cả vốn chẳng phải là cái loại chịu khó học hành, thì suýt chút nữa tôi đã tin cái chuyện "bác từ bỏ cơ hội để bố đi học" rồi.

Tôi đem chuyện này nói với bố, ông chỉ xua tay:

"Bác cả cũng vì thiếu học thức nên mới khổ, hơn nữa đều là anh em ruột th!t, không cần phải tính toán chi li như vậy."

Bố tôi hăm hở bắt đầu chuẩn bị quà cáp về quê.

Chân bà nội không tốt, bố đã nhờ người m/ua nhung hươu và nhân sâm Trường Bạch.

Th/uốc lá và rư/ợu cho các cô các bác thì không thể thiếu, còn có đủ loại hải sâm và đồ bổ dưỡng.

Bác cả bảo mùa đông năm nay lạnh, bố tôi còn m/ua cho mỗi người một chiếc áo khoác lông vũ hàng hiệu.

Một chuyến về quê, chưa tính đến tiền mừng tuổi cho con cháu, chúng tôi ít nhất cũng tốn hết mười vạn tệ.

Thế mà bà nội vẫn thường than vãn trong điện thoại, bắt bố phải giúp đỡ anh em họ hàng nhiều hơn.

Nhưng còn giúp thế nào nữa đây?

Những năm qua, bố tôi gần như đã trở thành "cái ví tiền" của cả gia tộc.

Con trai bác cả đi học, xây nhà, kết hôn; con bác hai tìm việc làm; toàn bộ nội thất nhà cô út, máy tính cho con cô học trực tuyến...

Tất cả đều là tiền của bố tôi.

Đúng là ông có thu nhập triệu tệ mỗi năm, nhưng tiền rải ra chỉ đổi lại được những khuôn mặt không biết thế nào là đủ.

Đặc biệt là bác cả, những năm qua với lý do bà nội ốm đ/au, con cái đi học, xây nhà, đã lấy đi của bố tôi mấy chục vạn.

Bây giờ, con trai út của bác kết hôn, bác lại đến "v/ay" mười vạn tiền sính lễ.

Tôi bảo bố rằng số tiền này sẽ không đòi lại được đâu, nhưng ông không tin.

Nhìn bộ dạng cố chấp của bố, tôi không khỏi tức gi/ận.

Rõ ràng là những người gọi là họ hàng này đang bám lấy ông để hút m/áu, sao ông lại không nhìn ra chứ?

Ngẫu nhiên xem được một video nói về cách "giả nghèo để nhận diện họ hàng".

Lòng tôi động đậy, cầm điện thoại lại gần bố, xúi giục:

"Hay là năm nay về, bố cũng tung tin bị sa thải, nhân tiện v/ay tiền thử xem sao?"

2

Bố tôi không vui: "Vớ vẩn! Nhà mình đâu có thiếu tiền, con làm vậy chẳng phải khiến họ khó xử sao? Nếu bị vạch trần thì mặt mũi bố để đâu?"

Tôi lập tức khích tướng ông: "Chẳng lẽ bố... sợ không v/ay được thật nên sợ mất mặt?"

"Thế này, nếu bố thắng, con sẽ không lấy tiền mừng tuổi nữa, còn thuyết phục mẹ bổ sung thêm một phần quà lớn!"

Bố tôi ngạc nhiên nhìn tôi, do dự.

Mỗi lần bố m/ua sắm quà cáp cho họ hàng, tuy mẹ tôi không ngăn cản nhưng thực tâm cũng chẳng vui vẻ gì.

Tôi khoác vai bố, ghé vào tai ông thì thầm: "Hơn nữa, chuyện bố lén hút th/uốc, con cũng sẽ giúp bố giấu kín."

"Mấy cô bác của bố cũng không dư dả gì, con đã cho tiền bao nhiêu năm rồi, bố làm vậy chẳng khác nào chúng ta đi đòi n/ợ."

Bố tôi ôn tồn giải thích: "Anh em họ hàng đang yên đang lành, đừng vì mấy chuyện nhỏ này mà xa cách."

Tôi nghe thấy cũng có lý, đang tiếc vì ý tưởng hay không thể thực hiện thì bố tôi đổi giọng:

"V/ay tiền thì không cần, nhưng giả nghèo thì có thể."

Tôi nghe xong mừng rỡ, vội vàng gật đầu.

"Nhưng đừng quên lời con hứa đấy nhé, sau này mẹ con có không vui thì con phải giúp bố dỗ dành, không được phép lật tẩy bố nữa đấy," bố tôi dặn dò thêm.

Tôi lập tức đồng ý.

Đã giả nghèo thì những món quà cao cấp kia không thể mang theo được nữa.

Tôi chuẩn bị cho mỗi nhà một thùng sữa.

Để bố tôi yên tâm hơn, tôi còn nhét vào mỗi thùng sữa một vạn tệ tiền mặt.

Thấy tôi chu đáo, chút miễn cưỡng cuối cùng của ông cũng tan biến.

Ông vui vẻ đi đóng gói lại những món quà quý giá đã chuẩn bị ban đầu, đợi khi nào về rồi gửi cho họ sau.

Nhìn bóng lưng của bố, tôi không khỏi lộ ra ánh mắt đồng cảm.

Những năm qua, họ hàng bên phía bố đã bị ông nuông chiều đến hư người rồi.

Lần này chỉ mang một thùng sữa đến cửa, không đuổi chúng tôi ra ngoài đã là may lắm rồi.

Sau khi mẹ tôi biết kế hoạch này, bà còn tích cực hưởng ứng hơn.

Từ túi xách đến quần áo đều đổi thành đồ cũ từ hai năm trước, trang sức cũng đổi hết thành đồ bạc đơn giản.

Chúng tôi nhìn nhau cười, thậm chí còn không trang điểm.

Ban đầu dự định lái chiếc xe cũ của nhà về.

Nhưng bố tôi nghe xong liền gạt đi: "Lái cái xe nát đó á? Lỡ dọc đường hỏng hóc thì sao? Không được!"

Chìa khóa xe nằm trong tay ông, tôi không cãi lại được.

Tuy nhiên, xe vừa chạy vào huyện nhà thì "rất tình cờ" xảy ra chút hỏng hóc.

Tôi quay sang thuê một chiếc xe tải nhỏ cũ kỹ, trầy xước khắp nơi.

Khi chúng tôi lái nó vào sân nhà cũ, bác cả đang đứng ở cửa.

Bác liếc nhìn chiếc xe, gi/ật gi/ật khóe miệng: "Ôi, đây là... đổi xe rồi à?"

"Đổi rồi, nhưng trên đường gặp chút trục trặc nên chúng con thuê tạm chiếc khác," bố tôi thành thật trả lời.

Ánh mắt bác cả không chút gợn sóng quan sát chúng tôi một lượt, thấy chúng tôi ăn mặc không còn bóng bẩy như thường lệ, ánh mắt lóe lên rồi mới mở lời mời chúng tôi vào nhà.

"Năm nay sao về sớm thế?"

Bố tôi vừa định nói thì tôi chen ngang: "Chẳng là bố con tuổi cao, năm nay bị sa thải rồi..."

Những lời còn lại tôi không nói, nhưng bác cả dường như đã hiểu.

Bác nhìn lớp bụi bặm trên mặt chúng tôi và những món quà tẻ nhạt để trong xe, bĩu môi, nụ cười trên mặt nhạt đi rất nhiều.

"Tuổi cao thì đúng là vậy, thế sau này các chú về đây ở đi, nhà bác rộng, đủ chỗ."

Bố tôi nháy mắt với tôi, ý bảo thấy chưa, anh cả mới không phải là người coi tiền hơn tình nghĩa.

Tôi đáp lại bằng ánh mắt "đừng vội".

3

Quả nhiên, món ăn trên bàn không còn tinh tế như trước.

Cơm chưa ăn xong, thím cả đã thăm dò: "Chú ba, hai vợ chồng chú làm việc bao nhiêu năm nay, chắc cũng tích góp được không ít của cải nhỉ?"

Mẹ tôi buông bát, vẻ mặt khó xử: "Thím à, nhà con chỉ có một người làm ra tiền..."

"Chẳng phải còn có Tiểu An sao?" Thím cả lập tức c/ắt ngang.

"Nó mới tốt nghiệp, công việc khó tìm," mẹ tôi thở dài, "không bắt chúng tôi bù lỗ cho nó là may lắm rồi."

Thím cả suýt nữa cười thành tiếng ngay trên bàn ăn, nhưng rồi nghĩ đến gì đó, sắc mặt lập tức trầm xuống.

Bác cả vẫn chưa từ bỏ ý định, nói thẳng: "Các chú bên đó không phải có nhà sao, b/án đi là đủ dưỡng già rồi nhỉ?"

"Thế sao được, Tiểu An sau này kết hôn còn phải ở chứ?"

Bố tôi chưa kịp nói gì thì mẹ tôi đã ngắt lời.

"Ở thành phố mỗi tháng tiền điện nước, phí quản lý đều tốn kém, chúng tôi còn tính sau này về quê dưỡng già, giảm bớt gánh nặng cho con cái."

Nụ cười trên mặt bác cả biến mất ngay lập tức.

Sau khi dò hỏi biết được việc bị sa thải không có tiền bồi thường, bác cả hắng giọng: "Chú ở bên ngoài bao nhiêu năm cũng không dễ dàng gì, lần này về quê thì phải hiếu thuận với mẹ cho tốt, chúng tôi đã nuôi bà mấy chục năm rồi, tiếp theo phải nhờ vào chú đấy."

"Nếu các chú ở nhà bác thì nể tình anh em, bác lấy phí ở trọ rẻ thôi."

"Một tháng ba ngàn tệ là được, anh em ruột th!t cũng phải rõ ràng, bác cũng sợ các chú ở không yên tâm."

Bố tôi nghe đoạn đầu còn cười, đến đoạn sau thì ngẩn người.

Ông há miệng, như thể không nhận ra người anh cả trước mắt.

Khi xây ngôi nhà này, bác cả đã nói "anh em không chia nhà, cùng xây, các chú về còn có nơi để về".

Bố tôi không nói hai lời, rút ra phần lớn số tiền, còn bao trọn toàn bộ chi phí trang trí.

Ông nghĩ đây là xây một cái tổ cho quê hương, cho tình thân.

Ai ngờ giờ lại trở thành nhà của bác ấy.

"Anh cả, không phải anh nói ngôi nhà này có một nửa là của chúng em sao?"

Bố tôi tại chỗ không nhịn được nữa, hỏi thẳng.

"Anh nói bao giờ?" Bác cả không thừa nhận.

"Anh là anh cả trong nhà, việc xây nhà này đều là một tay anh vất vả chạy vạy mấy tháng mới xong, chú còn mặt mũi mà mở miệng à."

Thím cả phụ họa theo: "Cho các chú về ở hai ngày mà ngôi nhà thành của các chú rồi à, còn biết x/ấu hổ không?"

4

Bố tôi làm người lịch sự bao nhiêu năm nay, thực sự không thể thốt ra những lời khó nghe.

Đúng lúc then chốt, bà nội đứng ra: "Chí An à, con đừng nói Chí Cương như thế, các con đều là anh em ruột th!t, để em nó ở nhờ thì đã sao."

"Mẹ..."

Bố tôi cảm động đến rơi nước mắt, lập tức đón bà nội về nhà nghỉ ở thị trấn.

Nhưng lại không thấy, bà nội quay đầu trao cho bác cả đứng phía sau một ánh mắt ngầm hiểu.

Nhà nghỉ tốt nhất thị trấn một ngày cũng chỉ tám mươi tệ, cơ sở vật chất đương nhiên không thể so với thành phố lớn.

Bố tôi bảo ngày mai sẽ đưa bà về cùng chúng tôi.

Bà không chịu.

Khăng khăng muốn ở lại quê làm lễ cúng tổ tiên, phát tiền mừng tuổi cho các cháu.

Bố tôi bất lực, đành phải ở lại nhà nghỉ trước.

Buổi tối, bà nội lén chúng tôi, nhỏ giọng hỏi bố: "Trong tay thực sự không còn tiền rồi à?"

"Mẹ nhớ công việc đó của con tốt lắm mà, không dễ dàng gì mà họ lại sa thải con thế được?"

Bố tôi nhớ lời tôi dặn, gật đầu: "Là bị sa thải thật, nhưng mà—"

Bố tôi chưa nói hết câu đã bị bà nội sốt sắng c/ắt ngang:

"Con đã làm cho họ bao nhiêu năm như vậy, không cho chút bồi thường nào sao? Có phải con ngại không, để mẹ đi đòi cho."

Thấy bố sắp lộ tẩy, anh trai tôi nhanh tay lẹ mắt kéo bà nội lại.

"Bà ơi, bố con hơn năm mươi tuổi rồi, thất nghiệp là chuyện bình thường, làm không nổi nữa thì người ta chẳng đuổi chứ sao."

"Chúng ta không được đi gây chuyện đâu, làm thế là bị bắt vào tù đấy."

Bà nội bị anh tôi - một sinh viên ưu tú - dọa cho sợ, liền bỏ ý định đó.

Nhưng bà vẫn không cam tâm, kéo đầu bố tôi xuống thấp hơn một chút: "Thế con không tiết kiệm được chút tiền nào sao?"

Bố tôi vừa định gật đầu thì bị anh tôi gi/ật mạnh một cái.

Thấy tôi và mẹ đều trừng mắt nhìn mình, bố chột dạ sờ mũi:

"Mẹ cũng biết đấy, con phải nuôi cả gia đình nên chi tiêu lớn, thực sự không có tiền tiết kiệm."

"Nhưng con trai mẹ vẫn còn sức khỏe, sau này sẽ tìm công việc khác."

Bố tôi sợ bà lo lắng, vội vàng bổ sung.

Bà nội nghe vậy, liếc nhìn bố tôi đầy thất vọng.

"Đã bảo con đi học là vô ích mà! Nếu ngày xưa để số tiền đó ở nhà làm ăn, thì chúng ta đã giàu từ lâu rồi!"

Đúng vậy, năm đó bố tôi muốn đi học, gia đình không cho một xu.

Ông phải nghiến răng làm việc khổ sai với một người tốt bụng suốt hai tháng mới đủ tiền học phí.

Bà nội ép bố lấy tiền đó đưa cho gia đình, bố không chịu, thề thốt sau này sẽ trả gấp mười lần.

Cộng thêm giáo viên đến khuyên nhủ, nói rằng "Chí An học xong sẽ giúp đỡ được anh em", bà mới miễn cưỡng đồng ý.

Nhưng cái giá phải trả là: c/ắt đ/ứt sinh hoạt phí, kèm theo một cuốn sổ n/ợ do chính tay bà ghi chép.

Bà ghi lại từng xu bố tôi tiêu, kể cả quả trứng bà ăn khi mang th/ai ông, bắt bố phải trả.

Bố tôi đã cầm "tờ giấy n/ợ" đó để đi học.

Ông rất quyết tâm, luôn đứng đầu lớp, vừa học vừa làm, sau khi tốt nghiệp bị tờ giấy n/ợ đó ép buộc, ông đã trả đủ gấp mười lần.

Tiền trả xong, tình nghĩa dường như cũng trả xong.

Nhiều năm sau đó, ông ít khi về nhà.

Sự băng giá trong mối qu/an h/ệ được phá vỡ khi ông nội lâm b/ệnh nặng.

Bố tôi tận hiếu bên giường b/ệnh, một mình gánh vác mọi chi phí.

Trước khi qu/a đ/ời, ông nội nắm tay ông nói: "Chăm sóc mẹ cho tốt."

Bố tôi đã làm đúng lời hứa này.

Bà nội dường như cũng đã hối cải, trước mặt ông tỏ ra vô cùng thân thiết.

Nhanh chóng dỗ dành được bố tôi.

Ông cứ tưởng bà thực sự hối h/ận.

Những năm qua, dù bận đến đâu ông cũng về, đưa tiền, tặng quà, dốc hết tâm can.

Nhưng sự thân thiết của bà nội với chúng tôi chỉ là bề nổi, chỉ có bố tôi là không nhìn ra.

Đây, bà nội lại bắt đầu than vãn, nói răng giả không thoải mái, người trong làng ai cũng trồng răng giả cả rồi.

"Chỉ là đắt quá, phải hơn chục vạn..."

Nói rồi, giọng bà nghẹn ngào, "Người ta đều nói mẹ nuôi được đứa con trai thành đạt, nếu mẹ nói chắc chắn con sẽ làm cho, nhưng mẹ làm sao dám mở miệng chứ!"

Bà khóc, vừa lấy tay lau nước mắt vừa lén nhìn biểu cảm của bố tôi qua kẽ tay.