【 Khi Doanh Chính kế vị ngôi Tần Vương, nước Tần đã thôn tính Ba Thục, Hán Trung, vượt qua Uyển Thành về phía tây nam đến Dĩnh Đô, thiết lập Nam Quận; phía bắc thu về các quận phía đông, gồm Hà Đông, Thái Nguyên, Thượng Đảng; phía đông đến Huỳnh Dương. Hơn nữa còn tiêu diệt hai nước Chu, thiết lập Tam Xuyên quận.】[1]

【 Năm thứ 11 thời Tần Vương Chính, Triệu và Yến giao chiến. Nước Triệu tấn công Yến, nước Tần nhân cơ hội xuất binh, tấn công hai mặt nước Triệu, lần lượt chiếm các ấp Triệu Át, Lao Dương, Hà Gian, An Dương. Năm thứ 13 Tần Vương Chính, nước Tần lại tấn công Triệu, chiếm đất Triệu để thiết lập Nhạn Môn quận và Vân Trung quận.】[2]

【 Nhân tiện nói thêm, lúc ấy bệ hạ nói rất hay rằng: "Chúng ta đến đây là để giúp nước Yến".】

【 Nếu là Yến Vương, ta cũng hoang mang: Sao qu/an h/ệ giữa chúng ta bỗng tốt thế này? Lý do của ngươi có phần tùy tiện quá, ai cũng thấy là giả tạo.】

【 Sự thật đúng như vậy, sau này khi Doanh Chính bắt sống Yến Vương cũng chẳng nhắc đến mối thâm tình này.】

Doanh Chính mỉm cười lạnh lùng: "Chuyện nhảm, nước Yến chỉ là cái cớ."

Dù ai cũng biết phần lớn là nhân lúc Yến-Triệu giao tranh, hậu phương trống rỗng mà thừa cơ cắn một miếng vào Triệu, nhưng tấm màn che này không thể vén lên.

Hơn nữa... hắn thực sự muốn đ/á/nh Triệu nhất.

Những ký ức thời thơ ấu khiến hắn không thể quên.

Nước Triệu...

Sớm muộn cũng phải diệt.

【 Dù thời kỳ đầu Doanh Chính nhắm vào Triệu, nhưng nước đầu tiên bị diệt không phải Triệu.】

Vô số quân vương cuối thời Chiến Quốc ngước nhìn bầu trời, trong lòng căng thẳng.

【 Người ta thường nói b/ắt n/ạt kẻ yếu, diệt nước tất nhiên cũng vậy.】

Hàn vương An vô thức thấy bất an.

Khi nghe thấy lời nhẹ nhàng từ bầu trời: 【Nước đầu tiên Tần diệt chính là Hàn】, hắn lại thấy đương nhiên.

Hàn quả nhiên yếu nhất trong bảy nước.

Dù Hàn nổi tiếng tinh xảo thủ công, vũ khí chất lượng, nhưng quân đội ít ỏi, vũ khí tốt cũng như đồ trang sức, vô dụng.

【 Năm thứ 17 Tần Vương Chính, Nội sử Đằng của Tần đ/á/nh Hàn, bắt sống Hàn vương An, lập Dĩnh Xuyên quận trên đất Hàn, Hàn diệt vo/ng.】[3]

【 Nhắc đến Hàn, không thể không cảm khái hai nhân vật.】

【 Mọi người hẳn đã đoán ra?】

【 Bảo bối của Tần Thủy Hoàng: Người thứ nhất chắc chắn là Hàn Phi!】

【 Ngân Sắc: Người thứ hai chắc chắn là Trương Lương nhà ta!】

"Ồ?" Lý Tư nhìn lên trời kinh ngạc, "Trương Lương lại là người Hàn?"

Biết nhà Hán là triều đại kế thừa nhà Tần, "Trương Lương" phò tá nhà Hán cũng bình thường.

Dễ hiểu.

Hứa hẹn lợi lộc, luôn có kẻ xu nịnh.

【 Đúng vậy, chính là Hàn Phi và Trương Lương.】

Giờ đã rõ danh tính và quê quán, không cần tìm ki/ếm nữa.

Nhưng... họ Trương?

"Chẳng lẽ là con cháu Trương Bình?"

Hàn không lớn, họ Trương nổi tiếng chỉ có dòng họ đó.

"Nếu là con cháu Trương Bình thì khó lắm."

Vương Quán không ưa Lý Tư, nhưng trước lợi ích nước Tần, hắn bỏ qua hiềm khích: "Dùng u/y hi*p hay dụ dỗ đều khó. Họ Trương giàu có, lại lưu danh sử sách, không phải kẻ dễ khuất phục."

Lý Tư chắp tay: "Tất nhiên."

【 Khi học lịch sử cuối Chiến Quốc, ta luôn thấy kỳ lạ: Hàn nhỏ nhất trên bản đồ, quân sự yếu nhất, nhưng tồn tại dai dẳng mấy chục năm.】

【 Ngoài vị trí địa lý đặc biệt làm vùng đệm, còn nhờ biến pháp thời Thân Bất Hại.】

【 Kỳ lạ ở chỗ, Tần và Hàn đều dùng Pháp gia. Tần nhờ Thương Ưởng biến pháp mà hùng mạnh. Còn Hàn? Thói quen khó bỏ, dần suy yếu.】

【 Thân Bất Hại biến pháp giúp Hàn mạnh lên tạm thời.】

【 Thân Bất Hại phò tá Hàn Chiêu Hầu - vị quân chủ hiếm hoi của Hàn. Thấy đất nước nghèo yếu, Chiêu Hầu phong Thân Bất Hại làm tướng.】

【 Thân Bất Hại là bậc thầy quyền thuật, nghiên c/ứu đế vương thuật đến mức khủng khiếp. Ông nổi tiếng với "Thuật", chịu ảnh hưởng Hoàng Lão, chủ trương quân vương phải biết tỏ ra yếu thế.】

【 Lưu Hằng và Lý Trị hẳn thấm nhuần tư tưởng này.】

Lưu Hằng: "......"

Lý Trị bối rối hỏi Võ Tắc Thiên: "A Võ, trẫm... trông có yếu đuối thế không?"

Dù biết cách tỏ ra yếu thế rồi phản công, nhưng không ngờ hậu thế đ/á/nh giá như vậy.

Võ Tắc Thiên liếc mắt: "Bệ hạ tự hiểu."

Lý Trị: "......"

【 Thân Bất Hại làm tướng Hàn 15 năm, "trong sửa chính giáo, ngoài ứng chư hầu", phổ biến pháp trị, thuật trị. Tăng cường chuyên chế quân chủ, ổn định chính trị, hạn chế đặc quyền quý tộc, dân chúng dần giàu có. Sử gọi "Thân Bất Hại cầm quyền, nước trị binh mạnh, không ai dám xâm phạm".】[4]

【 Xem kỹ biện pháp, Thân Bất Hại có chút cấp tiến, nhất là hạn chế quý tộc. Nhưng là bậc thầy quyền thuật, ông thành công áp dụng biến pháp 15 năm, sống đến già dù vua đổi. Điều này hiếm thấy trong lịch sử biến pháp.】

【 Tuy nhiên, như mọi cuộc biến pháp khác, khi xúc phạm quyền lợi quý tộc, sau khi Thân Bất Hại và Hàn Chiêu Hầu mất, quý tộc trỗi dậy. Các nước sợ Hàn mạnh lên (đặc biệt Ngụy và Tề) ra tay suy yếu. Sau trận Mã Lăng, quân đội mới của Hàn bị Ngụy đ/á/nh tan, Tề cố ý đến chậm. Từ đó Hàn không gượng dậy.】

【 So sánh, biến pháp Tần thành công hơn. Nhưng khó lặp lại ở nước khác.】

【 Thương Ưởng thành công nhờ tổng hợp nhiều yếu tố.】

【 Một là thế lực quý tộc Tần tương đối yếu. Từ Tần Hiếu Công, nhiều đời quân chủ sáng suốt không bãi bỏ biến pháp. Sau lo/ạn Kỷ Vương, tôn thất suy yếu, không thể chống biến pháp.】

【 Hai là biến pháp của Thương Ưởng toàn diện hơn, liên quan mọi mặt đời sống. Nhiều người nói Tần pháp khắc nghiệt vì quy định quá chi tiết, dễ phạm tội.】

【 Cuối cùng, quan trọng nhất là ngay cả quý tộc Tần cũng muốn ủng hộ biến pháp. Tần nghèo yếu lâu năm, bị Lục Quốc kh/inh miệt. Biến pháp tuy hại quý tộc nhưng được dân ủng hộ. Thương Ưởng dùng cái ch*t để quý tộc ng/uôi ngoai, khiến biến pháp thành công.】

Doanh Tắc thở dài.

Công Tôn Ưởng...

Ước gì được gặp mặt.

Hắn gọi Doanh Tử Sở: "Thu xếp xong cùng ta đi tế Thương Quân."

【 Người sáu nước chê Tần pháp khắc nghiệt, nhưng ta không đồng tình.】

【 Tần pháp nghiêm nhưng có căn cứ. Còn hơn bị bịa tội khi lên huyện nha.】

【 Tài nguyên đất nước như chiếc bánh, chia ba: quý tộc, dân thường, quân vương. Dưới pháp Thương Ưởng, phần quý tộc giảm, quân vương không đổi, dân thường được thêm.】

【 Vì sao Tần quân được gọi "hổ lang"? Vì họ biết chỉ có chiến tranh mới đổi đời. Họ không sợ ch*t, chỉ tiếc chiến tranh không đủ.】

【 Với lục quốc, chiến tranh là ch*t chóc. Với Tần, chiến tranh mang hy vọng.】

【 Quân công tước chế giúp Tần hùng mạnh, nhưng khi thống nhất, không chiến tranh, nó lại thành nguyên nhân sụp đổ.】

Tần Thủy Hoàng ngừng tay, nhìn lên trời.

Quả thật khi thống nhất, không còn chiến tranh, việc bãi bỏ quân công tước chế dễ gây phản ứng.

Doanh Chính nhìn trời chờ gợi ý.

Quý Trì tiếp lời:

【 Bệ hạ, hãy nhìn xa hơn. Đừng chỉ chăm chăm Lục Quốc. Thế giới rộng lớn, hãy ra khỏi châu Á!】

————————

Năm sau, Tư Mã Thiên viết Sử Ký:

"Triều ta ra khỏi châu Á, hướng ra thế giới, khởi ng/uồn từ câu nói của Tần Thủy Hoàng: 'Thế giới rộng lớn, ta muốn xem'."

[1] Tư Mã Thiên, Sử Ký - Tần Thủy Hoàng bản kỷ

[2] Sử Ký - Bạch Khởi Vương Tiễn liệt truyện

[3] Sử Ký - Tần Thủy Hoàng bản kỷ

[4] Tư Mã Thiên, Sử Ký

Cảm ơn đ/ộc giả đã ủng hộ vào 27/03/2023. Đặc biệt cảm ơn các mạnh thường quân: Hân Trạch (22), Lúc Nào Đổi Mới (10), Khả Ái Ăn Hàng (8). Tôi sẽ tiếp tục cố gắng!