Sách “Kháo” viết rất rõ: “Ở nhà nương tựa cha mẹ, ra ngoài nhờ cậy bạn bè - đó là chữ ‘Kháo’; ‘Ba mươi năm trước xem cha kính con, ba mươi năm sau xem con kính cha’ - cũng là chữ ‘Kháo’.”

Lưu Thụy hệ thống vốn là phiên bản máy cá nhân của hệ điều hành nội địa. Đã là hàng nội địa thì đương nhiên phải tham khảo các website trong nước, có tường lửa và lỗi phần mềm cũng là chuyện thường.

Hơn nữa, sự hạn chế trong nghiên c/ứu khảo cổ về Đế quốc Ba Tư thứ nhất còn do ảnh hưởng của tín ngưởng đa thần La Mã và tình hình phức tạp ở Trung Đông cận đại. Điều này dẫn đến thất lạc tài liệu và hư hỏng cổ vật trên diện rộng.

Ngay cả việc La Mã gây khó dễ cho Parthia cũng phải bắt ng/uồn từ cái ch*t của Alexandros Đại đế. Cái ch*t đột ngột của vị hoàng đế trẻ tuổi khiến đế chế rộng lớn vừa hình thành đã rơi vào cảnh rắn mất đầu. Nhìn qua bộ phim tốn kém “Alexander” của đạo diễn Oliver Stone, ai cũng thấm thía quy luật “anh hùng mệnh bạc” - Alexandros cha không thương, mẹ tà/n nh/ẫn, các em cùng cha khác mẹ và huynh đệ luôn rắp tâm h/ãm h/ại nhau.

Tần Thủy Hoàng nghe xong chắc cũng gật đầu: “Chuyện này nghe quen quá!”. Nếu đổi mấy người em cùng cha khác mẹ kia thành mẹ kế và cậu ruột thì y hệt tình cảnh trước khi ta chấp chính.

Giống như Tần Thủy Hoàng từng suýt bị Triệu Cao hại đến nỗi diệt cả nhà, sau khi Alexandros qu/a đ/ời, các tướng lĩnh như hổ đói khó kiềm chế, còn người vợ ng/u xuẩn Roxana - bản sao sống động của Olympias (mẹ Alexandros) - đã thể hiện đúng nghĩa “đồng đội hại nhau”. Thay vì liên kết đồng minh ổn định tình thế, nàng nhân cơ hội trừ khử các thê thiếp khác của chồng, suýt chút nữa gi*t ch*t nhiếp chính Perdiccas - người thừa kế thứ tư của Alexandros.

Đây quả là bi kịch sử thi về đồng đội! Nàng không hiểu sao các “tình địch” kia đồng thời là con tin của Ba Tư ư? Con tin mà!

Hai công chúa chính thống của Achaemenes vừa ch*t, kẻ hưởng lợi nhất chính là các sĩ quan cao cấp tham gia hôn lễ tập thể - vì vợ họ đều là thân thích vương tộc. Thống lĩnh cao cấp Antigonus (anh rể của dì ghẻ Alexandros) nhân cơ hội chia c/ắt đế quốc, gi*t mẹ và con riêng của Alexandros, khiến vị hoàng đế cả đời chinh chiến không những tuyệt tự mà ngay Macedonia cũng theo về phe địch.

Ông trời có mắt, kẻ nào gieo gió ắt gặp bão. Seleucid - thuộc hạ cũ của Alexandros tham gia chia c/ắt đế quốc, nhưng triều đại của hắn chưa đầy trăm năm đã gặp phải một viên tổng đốc đầy tham vọng - Andragoras.

Andragoras nghĩ: Seleucid có thể cư/ớp ngôi từ tay chủ cũ, ta là tổng đốc Parthia sao không thể làm vua? Thế là hắn cùng viên tổng đốc Bactria nổi lo/ạn là Diodotus I xưng vương đ/ộc lập.

Andragoras mừng rỡ đúc tiền in mặt mình khắp nơi. Nhưng chưa kịp hưởng thụ, không chỉ Seleucid phản công mà thủ lĩnh người Parni là Arsaces I đã tràn vào Parthia, lấy danh nghĩa hậu duệ Achaemenes lập nên Đế quốc Parthia.

Đúng lúc người Parni chiếm được quê hương Ba Tư, lập chính quyền Ba Tư hóa thì phía Tây, Cộng hòa La Mã sau bốn lần chiến tranh đã hạ gục Macedonia, đưa Alexandros lên thần đàn.

Người Hy Lạp và Ba Tư cổ đại: “......”

Mối h/ận trăm năm giờ đây không còn là tranh giành lãnh thổ mà là cuộc đối đầu văn hóa giữa tinh thần Hy Lạp hóa của La Mã và ý thức Ba Tư của người Parthia.

Thậm chí so với Parthia, Đại Nguyệt Thị ở phía Đông còn gần với Đại Hán hơn...

Lưu Thụy thở dài. Trung Quốc quả thật thành cũng nhờ địa thế, bại cũng vì địa thế.

Khi Trái Đất online nâng cấp phiên bản 2.0, địa thế hiểm yếu nào cũng vô nghĩa. Ngay cả tộc Độc Long còn xài 5G huống chi Đại Thanh bế quan tỏa cảng.

“... Ngài vì sao thở dài?” Chàng trai Do Thái từ Parthia được người Lâu Lan dẫn đến trước mặt Lưu Thụy - Hanakam nghi ngờ hỏi. Đôi mắt mật đường lấp lánh chút xin lỗi: “Có phải tại hạ làm phiền ngài?”

“Không phải.” Lưu Thụy thu liền tưởng tượng, giải thích qua loa: “Trẫm chỉ cảm khái trời cao đất rộng. Một người giữa trời đất nhà Hán này quả là ếch ngồi đáy giếng, tầm mắt hạn hẹp.”

Lời này qua phiên dịch tuy mất đi chút ý tứ nhưng vẫn khiến Hanakam cảm nhận được chiều sâu: “Sự khiêm tốn trong nhận thức thế giới của ngài là phẩm chất ưu tú mà tại hạ cần học hỏi.”

Hanakam ngợi khen xong chợt nhớ vị thế đặc biệt của Parthia, lòng dâng lên lo lắng - ngoài con đường tơ lụa, “Đại Tần” này còn có Thân Độc Đạo thông ra ngoài.

Thân Độc quả là nơi thú vị. Biệt danh Tiểu Chiến Quốc Nam Á, Tiểu Hy Lạp Nam Á. Sau khi vua Asoka qu/a đ/ời, người kế tục không giữ được lãnh thổ rộng lớn, đế chế bị các con chia năm x/ẻ bảy như Đại Chu, Macedonia. Đến năm 73 TCN thì bị người Sātavāhana từ Nam Ấn chiếm mất vùng đất phát tích.

“Thân Độc” mà Đại Hán nhắc đến hẳn là vương triều Sātavāhana do tướng cũ của Asoka là Simuka lập nên. Về chính trị, Sātavāhana hùng mạnh hơn Maurya đang suy yếu, có đủ sức kết nối các vùng.

Quan trọng nhất, tín ngưỡng Phật giáo Trung Nguyên khởi ng/uồn từ cuộc chinh phục Đại Hạ của Đại Nguyệt Thị. Là cái nôi Phật giáo nhưng Thân Độc trên danh nghĩa đã khôi phục Ấn Độ giáo. Sātavāhana tuy tôn sùng Phật giáo như Asoka nhưng vẫn dung nạp thần giáo Ba Tư, Hy Lạp và Đạo giáo Đại Hán.

Nhắc đến Đạo giáo...

“Trong nước Sātavāhana có người Hán?” Lưu Thụy kinh ngạc ngồi thẳng dậy: “Trẫm không ngờ dân ta lại chạy tới Thân Độc.”

“Không chỉ người Hán, trong nước họ còn có người Hy Lạp và Ba Tư.” Hanakam vừa mừng vì thu hút được chú ý của hoàng đế, vừa lo cho tương lai Parthia: “Từ thời Alexandros đã có sứ thần Hy Lạp ghi chép tại Maurya. Khi Maurya suy yếu, sứ thần La Mã và Seleucid đều chuyển sang Sātavāhana hùng mạnh hơn...”

Chưa nói hết câu, Lưu Thụy đã sốt sắng ngắt lời: “Đã có sứ thần đóng ở Thân Độc, sao không sang Đại Hán? Cả La Mã, Seleucid và Parthia nữa!”

Lưu Thụy háo hức muốn tiếp cận thư viện Hy Lạp và Ai Cập, chất vấn Hanakam: “Các người buôn b/án qua Đại Nguyệt Thị và Tây Vực hẳn hiểu rõ quốc lực Đại Hán. Vậy tại sao những người uyên bác như khanh không sang làm sứ thần? Để đáp lễ, trẫm sẽ phái người tài sang Parthia và Thân Độc, giao thiệp với quân chủ hai nước.”

Hanakam: “......” Đúng là gì sợ đến nấy.

Nhưng nhìn sắc mặt nghiêm túc của phiên dịch Lâu Lan, chàng thầm thở phào. Có lời vàng ngọc của hoàng đế Đại Hán, chàng rốt cuộc thoát kiếp nô lệ, được về đoàn tụ với song thân.