Đất mới Đống Sậy

Sương sớm trên gò Đống Sậy tan mau khi ngọn gió đông nam từ mé bến Lương thổi ngược lên bãi bồi. Mặt trời đầu thu nhô lên khỏi rặng tre xa, dát một dải ánh vàng óng ả xuống ngọn cỏ mật còn đẫm hơi lạnh.

Mấy hôm trước, chỗ này chỉ là nấm đất đỏ vun vội sau ngày vớt chiếc lồng tre từ lòng vực thẳm. Đêm qua, tàn tro của manh huyết thư cùng mảnh khóa bạc cổ bay dạt về đây phủ thành lớp bột xám mịn màng trên vạt cỏ non.

Từ tờ mờ rạng, tiếng kẽo kẹt của đò/n gánh tre cùng tiếng bước chân rầm rập của trai tráng đã rộn rã mé sông. Tám tráng đinh họ Đỗ mình trần trùng trục, vai vắt khăn vuông nâu sồng, đang cùng nhau ghì ch/ặt đò/n khiêng bốn góc để đưa phiến đ/á xanh nguyên khối lên đỉnh gò. Phiến đ/á khai thác từ mỏ đ/á núi Nhồi, mặt trên đục gọt phẳng phiu hình cánh sen nở, bốn góc chạm chìm vân mây uốn lượn.

Đỗ Lương đi trước ghìm đầu đò/n gỗ lim. Hai bàn chân trần của chàng bấm sâu vào mặt đất pha cát xốp ấm. Mồ hôi rịn ra thái dương, chảy thành vệt dài trên gò má sạm gió sương, rỏ xuống ngựk áo cộc. Không ai hò hét quát tháo, chỉ có tiếng thở dốc đều đặn và tiếng đò/n tre oằn mình ken két nhịp nhàng. Khi phiến đ/á đặt êm xuống huyệt thổ đã rải sẵn cát sạch và vôi bột, đám trai tráng mới thở hắt ra nhẹ nhõm, quệt ngang trán rồi lui sang một bên nhường chỗ cho đám thợ nề trộn hồ.

Chân gò Đống Sậy, mấy chục người làng Đông Cổ quây quần gánh đất. Từng đôi sọt đan bằng cật tre già đầy ắp đất phù sa lòng sông đỏ au được người ta gánh thoăn thoắt leo dốc. Đất phù sa sông Lương qua bao mùa con nước phơi mình dưới đáy sâu, nay đem đắp mồ, sực nức mùi ngai ngái nồng ấm của bùn rơm và rễ bèo khô.

Ông trùm bến họ Đỗ cầm cái bay sắt miết từng mạch vôi hà trộn mật mía dính ch/ặt các phiến đ/á quây xung quanh. Bốn phiến thành đ/á ghép khít khịt vào nhau, vững chãi tựa thế rùa nằm. Đất đỏ được đổ đầy vào lòng quách đ/á, vun cao dần thành hình mu rùa tròn trịa, phẳng phiu.

Cụ tiên chỉ họ Lê chống gậy trúc chầm chậm bước lên gò. Phía sau cụ, hai bô lão kỳ mục cẩn trọng bưng chiếc tráp sơn son thếp vàng. Khác hẳn những buổi thị uy nơi sân đình năm cũ, vạt áo lương the đen của cụ khẽ lay trong gió sớm, chòm râu cước rung rung từng nhịp hiền hòa.

Đến bên nấm mồ đ/á mới dựng, cụ tiên chỉ dừng bước, cúi đầu nhìn phiến đ/á xanh còn đẫm hơi sương. Cụ đưa tay đón lấy nghiên đ/á đen bóng từ tráp sơn, đặt ngay ngắn trên chiếc kỷ gỗ kê cạnh nấm mồ. Người bô lão đi cùng rót chút nước mưa hứng từ bể đình làng vào lòng nghiên, dùng thỏi mực tàu mài từng vòng chậm rãi. Mùi mực tàu thanh khiết quyện cùng mùi nhang trầm tỏa lan phảng phất giữa không gian khoáng đạt.

Cụ tiên chỉ giở cuốn sổ hương hỏa bọc vải điều dày cộp của làng Đông Cổ. Những trang giấy dó ngả màu vàng ngà sột soạt lật mở theo ngọn gió bờ bãi. Cụ nhúng ngọn bút lông vào nghiên mực đen láy, đứng nghiêm trang trước tấm bia đ/á chưa khắc chữ của ngôi m/ộ. Bàn tay già nua nổi rõ những đường gân xanh khẽ run lên rồi đặt thẳng ngọn bút xuống trang giấy trắng tinh ở mục tự điền:

— Đông Cổ xã, bản thôn phụng cúng: Tiết liệt trinh phụ Thị Liên, cùng ấu nhi quy thần hiển linh. Hằng năm xuân thu nhị kỳ, xuân tế tháng Hai, thu tế rằm tháng Bảy, trích năm sào ruộng công Đống Sậy làm hoa lợi hương khói ngàn thu, lưu truyền vĩnh viễn, con cháu đời đời ghi tạc.

Từng nét chữ Nôm chân phương, rắn rỏi hiện lên đen bóng trên trang giấy dó thơm mùi vỏ cây dướng. Viết xong, cụ tiên chỉ ấn triện đồng đỏ rực của hội đồng kỳ mục xuống chân dòng chữ, rồi trang trọng gập sổ lại, khẽ nghiêng mình vái ba vái trước nấm mồ.

— N/ợ của tiền nhân hai mươi năm, nay bản thôn xin trang trải phân minh. Xin người khuất mặt ngậm cười nơi chín suối, phù hộ cho bến bãi sóng yên gió lặng, xóm làng thuận hòa.

Tiếng cụ trầm ấm trôi theo ngọn gió sớm, tan vào những vòm sậy đang rạp mình rì rào bên mé nước. Mấy bà lão trong làng đứng chắp tay khấn vái, khóe mắt rưng rưng nhưng nét mặt ai nấy đều nhẹ nhõm vô cùng. Món n/ợ oan khiên ghìm nặng lương tri làng Đông Cổ suốt hai mươi năm trời nay đã rũ sạch hoàn toàn.

Thục quỳ bên mép quách đ/á từ lúc nào. Hôm nay nàng mặc chiếc áo cánh vải tơ tằm mộc màu cánh sen nhạt mà bà con xóm bến vừa may tặng, mái tóc đen nhánh được búi gọn gàng sau gáy bằng chiếc trâm trúc giản dị. Nàng không khóc, đôi mắt trong veo phẳng lặng như mặt nước bến Lương sau ngày tan lũ.

Thục từ từ quỳ rạp xuống, hai bàn tay áp ch/ặt lên lớp đất phù sa còn ấm hơi nắng mai vừa vun trên đỉnh m/ộ. Từng thớ đất son ẩm mịn len lỏi qua kẽ ngón tay nàng. Hơi ấm nồng đượm của bùn bãi sông Lương phả vào lòng bàn tay rần rật, mang theo cảm giác chở che quen thuộc của người mẹ sau bao năm biền biệt trôi dạt. Thục nhắm mắt lại, khóe môi hé mở một nụ cười an hòa, thanh thản. Mảnh ký ức về chiếc cọc tre nẹp lồng heo rỉ m/áu và tiếng gào thét trong mưa dông đã lùi xa vào cõi mịt mùng quên lãng, chỉ còn lại sự ấm áp ruột rà ôm trọn lấy tâm can.

Lương bước lại gần, cúi xuống đặt tay lên bờ vai mảnh mai của nàng. Bàn tay thô ráp chai sạn của người thợ đò vớt x/ác khẽ siết nhẹ, truyền cho nàng sự vững chãi của bến bờ bình yên.

Bên chân gò, hai đứa trẻ xóm chài đang cẩn thận xách một bầu rễ bọc rơm khô lên. Đó là một nhánh cây đại cổ thụ được chiết từ sân chùa làng bên, thân cây to bằng bắp tay, vỏ xám mốc thếch và đã trổ sẵn những chồi non xanh biếc.

— Trồng đón nắng bờ sông, cây này rễ ăn sâu giữ đất tốt lắm. — Ông trùm bến cất tiếng, trao chiếc thuổng sắt vào tay Lương.

Lương đón lấy thuổng, cùng Thục đào một hố sâu ngay đầu hướng gió bên mé nấm mồ đ/á xanh. Đất gò xốp tơi, cuốc bổ xuống kêu phầm phập êm ái. Hai người cùng nâng bầu rễ đặt vào lòng đất sâu. Thục cúi người, hai bàn tay vốc từng nắm đất son mềm mại đắp quanh gốc cây, rồi dùng chân trần giẫm ch/ặt từng lớp đất màu mỡ.

Lương múc gầu nước trong vắt từ chiếc chum gốm mang từ bến lên, từ từ tưới đều quanh gốc cây non. Dòng nước ngấm nhanh vào thớ đất đỏ, tỏa ra mùi mát rượi xua đi mọi khô hanh của tiết trời chớm thu.

Một ngọn gió lành từ bến Lương bất chợt thổi thốc lên gò cao. Cành đại khẽ rung rinh trong nắng sớm. Mấy chiếc lá non xòe rộng đón lấy luồng gió sông thơm ngọt, và trên đầu ngọn nhánh tía, những búp hoa đại trắng nõn kẽ nứt bung ra năm cánh mềm mại, phô ra nhụy vàng óng ả. Mùi hương hoa đại thanh khiết ngạt ngào lan tỏa theo từng ngọn gió, quyện ch/ặt lấy hương cỏ mật và đất mới, phủ khắp gò Đống Sậy một vùng yên ắng, thiêng liêng.

Thục đứng dậy, ngước nhìn rặng hoa trắng rung rinh trước nắng mới, rồi ngoảnh sang nhìn Lương. Chàng nhìn dòng sông hiền hòa phía dưới bến, nơi con thuyền nan đang gối đầu bình yên trên bãi cát mịn, không còn vướng bận một tấc xích xiềng hay bóng m/a dĩ vãng nào nữa.