Chuyến đò đầu tiên

Tiếng gà gáy từ xóm bãi rộ lên từng chặp, x/é toạc màn sương bảng lảng đang phủ mờ triền đê phù sa. Trên mặt sông Lương, gió heo may thổi nhè nhẹ, cuốn theo vị ngai ngái của bùn non quyện với hương hoa đại thoang thoảng từ đỉnh gò Đống Sậy đưa sang.

Đỗ Lương thức dậy từ lúc canh tư. Chàng dùng gáo dừa múc nước sông rửa mặt, vốc từng ngụm nước trong vắt táp lên đôi má rám nắng. Nước sông sớm nay không còn cái buốt nhức thấu tận xươ/ng tủy của những đêm lặn ngụp mò x/ác năm nào, chỉ thấy man mát, lành dịu ngấm qua da th!t.

Con đò mộc neo bên cọc tre đã rửa sạch bong. Dưới lớp ráng mai đo đỏ vừa hắt lên chân trời phía đông, những phiến ván xoan đào ghép khít vào nhau ánh lên màu nâu đỏ bóng bẩy của dầu trẩu. Mùi dầu mới ngai ngái ấm sực bốc lên trong gió sớm, át đi hoàn toàn dấu tích tanh rười rượi của bùn mục lưu cữu. Lương cúi người, bàn tay thô ráp miết dọc mép be thuyền nhẵn thín. Mái chèo gác ngang sạp đò, thớ gỗ dẻ dẻo dai được gọt giũa vuông vức, sạch sẽ, không còn vệt m/áu hay vết cứa khấn vái của những chuyến đò âm ty.

Bên chái chòi tranh thơm nức rạ nếp, khói bếp rơm bắt đầu len lỏi bay qua mái lá. Thục cặm cụi nhóm lửa nấu nồi nước chè xanh cắm mấy cọng gừng già. Nàng mặc chiếc áo tứ thân màu nâu non may bằng vải mộc đã giặt sạch, chiếc yếm hoa đào cài khuy kín đáo nơi cổ. Thấy Lương ngước nhìn, Thục mỉm cười, đôi mắt lá dong lấp lánh phản chiếu ánh than hồng bập bùng. Nàng bưng ra một chiếc thau đồng nhỏ đựng nắm lá sả phơi khô, nhẹ nhàng rải xuống lòng thuyền để xua tan hơi sương đọng trên mặt ván.

Từ phía rặng tre đầu ngõ xóm bỗng vọng lại tiếng kẽo kẹt của quang gánh, kèm theo tiếng bước chân lẹp kẹp giẫm lên lớp đất cát ẩm ướt.

— Đò ơi! Có chuyến đò sớm sang chợ Chùa không đấy bác Lương ơi?

Tiếng gọi sang sảng cất lên xua tan sự tịch mịch của bờ bãi. Đó là giọng thím Tám b/án rau muống xóm Chùa, người bao năm nay mỗi bận sang sông đi chợ phiên đều phải cắn răng đi vòng ngót chục dặm qua cầu gỗ phía thượng nguồn, bởi nỗi khiếp đảm với khúc Vực Q/uỷ chưa từng nguôi ngoai.

Theo sau thím Tám là mấy người đàn bà gánh rổ cá mòi, sọt cà bát, cùng vài bác thợ mộc mang c/ưa đục đi làm thuê bên phủ. Họ dừng bước bên mép dốc đất dẫn xuống bến, mắt ngập ngừng nhìn chằm chằm vào bờ sông phẳng lặng, rồi dừng lại trên dáng người cao ráo của Đỗ Lương đang đứng đón đò.

Hai mươi năm ròng, cái tên Đỗ Lương và mảnh thuyền nan của dòng họ Đỗ vốn gắn ch/ặt với tiếng mõ canh ba gõ vạc tìm thây, với bát gạo cắm hương cắm gừng và những lời thì thào gh/ê r/ợn nơi bến q/uỷ. Người làng đi qua bến đều cắm đầu rảo bước, sợ vướng phải oán khí trôi dạt mép bờ.

Nhưng sáng nay, đứng trước mắt họ không phải gã vớt x/ác lầm lũi với manh chiếu cói đẫm m/áu. Lương đứng thẳng, chiếc áo nâu vá vai gọn gàng, khuôn mặt sáng rỡ đón ráng bình minh. Chàng bước chân trần xuống mép phù sa, giữ ch/ặt dây lòi tói, đưa tay đỡ lấy đò/n gánh của thím Tám.

— Mời thím với các bác xuống đò. Nước êm lắm, vừa kịp phiên chợ sớm bên phủ đấy ạ.

Thím Tám ngập ngừng một nhịp, đôi mắt kèm nhèm nhìn xuống khoang đò bóng loáng thơm mùi gỗ xoan đào. Chân thím khẽ chạm vào mặt ván gỗ vững chãi; chiếc thuyền chỉ khẽ chòng chành rồi đứng yên như một khối đ/á đẽo. Thím thở hắt ra một hơi nhẹ nhõm, nụ cười móm mém nở trên khóe miệng nhăn nheo:

— G/ớm, thuyền mới đóng khéo quá chú Lương ạ! Ván khít rịt, đứng vững như bàn thạch thế này thì dẫu gặp sóng cả cũng chẳng lo chòng chành.

— Thợ cả làng mộc Đan Loan x/ẻ ván phụ đóng đấy thím. — Lương cười đáp, hai tay thoăn thoắt đỡ từng sọt cà, từng thúng cá mòi xếp gọn ghẽ dọc hai bên mạn sườn thuyền nhằm giữ thăng bằng.

Mấy bác thợ xách giỏ đục cũng lục tục bước xuống, tiếng guốc mộc gõ lốc cốc trên ván thuyền vang lên giòn tan. Thục đứng trên doi cát, hai tay bưng liễn nước chè xanh bốc khói nghi ngút, rót vào từng chiếc bát sành da lươn đưa cho khách sang sông nhấp giọng ấm bụng trước khi rời bến. Một bác thợ mộc ngửa cổ uống cạn bát nước chè, đưa ống tay áo chùi râu mép, tấm tắc khen:

— Nước chè đượm vị gừng cay, ấm thấu tận ruột gan. Khéo tay lắm cô Thục à!

Thục chắp hai tay trước ngựk, khẽ cúi đầu, nụ cười rạng rỡ làm sáng bừng cả góc bến phù sa.

Khi trên đò đã đủ chục người cùng quang gánh gọn gàng, Lương tháo nút dây buộc vào cọc tre, bước lùi ra mép nước. Chàng chống cây sào tre cật xuống đáy bùn, dùng sức đẩy mạnh. Mũi thuyền rẽ lớp bèo tấm trôi dạt, từ từ trượt êm ra giữa dòng sông lấp lánh ánh ban mai.

Gió lộng thổi bay vạt áo nâu. Đỗ Lương đứng nơi đuôi thuyền, đôi cánh tay săn chắc nắm ch/ặt cán chèo bằng gỗ dẻ dẻo dai. Chàng khẽ xoay cổ tay, mái chèo vục xuống nước buông từng nhịp khoát đều đặn: *Oạp… oạp… xoạt…*

Con đò mộc lướt đi nhẹ tênh, rẽ đôi làn nước phù sa đỏ quạch màu mỡ. Đáy sông phẳng lặng trải dài dưới lòng thuyền, từng đàn cá mòi óng ánh quẫy đuôi vút qua trong bóng nước trong ngần.

Khi con thuyền tiến dần vào khúc Vực Q/uỷ, tiếng trò chuyện râm ran trên đò bỗng chùng xuống một nhịp. Mọi người nín thở, mắt dán ch/ặt vào mặt nước từng là nỗi k/inh h/oàng cư/ớp đi bao nhiêu sinh mạng, nơi từng nổi tiếng với những cọc tre nhọn hoắt và xoáy ngầm cuốn thây xuống vực thẳm.

Thế nhưng, chẳng có bóng đen tóc dài trôi ngược dòng. Chẳng còn mùi bùn tanh tưởi hay tiếng nẹp tre kẽo kẹt rỉ m/áu năm nào.

Chỉ có những gợn sóng lăn tăn xô vào mạn thuyền tạo nên tiếng vỗ êm đềm như điệu hát ru. Dưới ánh mặt trời vừa nhô lên khỏi rặng tre, mặt nước Vực Q/uỷ ánh lên sắc vàng rực rỡ như một tấm lụa là trải dài mênh mông. Phía xa xa trên gò Đống Sậy, rặng cây đại hoa trắng bung nở ngát hương, từng cánh hoa trắng muốt rụng xuống dòng nước trôi lững lờ bên mạn đò, thanh khiết và chở che.

Thím Tám nhìn cánh hoa đại trôi ngang mái chèo, chắp tay lầm rầm niệm Phật một câu, rồi quay sang vỗ nhẹ vào vai cô gái gánh cà bên cạnh:

— Thôi, đất trời mở lối rồi các bà ạ! Oan h/ồn đã được siêu sinh, bến nước xưa nay lại ấm áp rồi!

Một bác thợ mộc cất tiếng cười khà khà:

— Thế mà hai chục năm qua, làng ta cứ tự giam chân trong nỗi sợ hãi. Nay có đò của chú Lương, phiên chợ nào tôi cũng đi qua đây, vừa nhanh vừa khỏe cái chân!

Tiếng cười nói, tiếng bàn tán râm ran lại bùng lên trong khoang thuyền. Người ta kể cho nhau nghe chuyện mùa màng năm nay được hạt, chuyện chợ phiên bên huyện rộn rịp cau trầu, chuyện dựng lại cây cầu đ/á ở ngã ba sông. Đỗ Lương lặng lẽ lắng nghe, khóe môi chàng khẽ nhếch lên một nụ cười hiền hậu. Từng nhịp chèo vung lên vững chãi, đẩy con thuyền lướt thẳng về phía bờ nam.

Chưa đầy tàn một tuần hương, mũi đò xoan đào đã cọ nhẹ vào bờ cát mịn bên bến chợ Chùa. Tiếng xôn xao từ khu chợ sớm đã tràn xuống mép nước, tiếng người mặc cả, tiếng gà vịt quang quác gọi nhau inh ỏi.

Bà con trên đò lục tục đứng dậy ghé vai vào đò/n gánh. Thím Tám lần dải yếm lôi ra hai đồng tiền kẽm sứt mép chìa về phía Lương, nhưng Lương xua tay:

— Hôm nay là chuyến đò đầu tiên khai bến, cháu không lấy tiền đò của ai đâu thím.

Thím Tám trừng mắt, nhưng trong ánh nhìn chan chứa tình làng nghĩa xóm:

— Ấy, lệ bến sông từ xưa không thể đi đò không công! Chú không lấy tiền thì cầm lấy mớ rau muống non với nắm ớt chỉ thiên này về cho cô Thục xào nấu. Cấm có từ chối!

Nói rồi, thím nhét vội mớ rau xanh mướt vào góc sạp thuyền, thoăn thoắt bước thoăn thoắt lên bờ cát. Mấy bác thợ mộc cũng cười rộ lên, người đặt lại củ khoai nướng thơm lừng, kẻ dúi vào tay Lương ba đồng trinh sáng loáng làm tiền mừng mở bến thuận buồm xuôi gió.

Đỗ Lương đứng nơi mũi thuyền, nhìn theo những bóng lưng gánh gồng thoăn thoắt hòa vào dòng người đông đúc của chợ phiên. Phía bên kia sông, Thục vẫn đứng dưới gốc đa cổ thụ bên miếu Thủy thần, bóng dáng mảnh mai vẫy chiếc nón mê đón chàng quay lại.

Lương gạt mồ hôi trên trán, cắm sào đẩy mũi thuyền quay đầu. Tiếng còi rúc từ chiếc thuyền buôn xuôi dòng vọng lại giòn tan, hòa cùng tiếng nước vỗ bì bõm dưới mái chèo, xua tan vĩnh viễn những bóng m/a u uất của bến Lương.