Đêm hoa đăng sông Lương

Đêm tháng Bảy, gió sông thổi ngược từ mạn hạ lưu lên mang theo hơi nước mát rượi và mùi thơm ngan ngát của cỏ mật ven bãi bồi. Trên triền cát chạy dài từ gốc đa cổ thụ xuống mép bến Lương, bóng tối không còn vẻ đặc quánh, gh/ê r/ợn như những mùa ngâu trước. Những đống lửa nhỏ nhen bằng vỏ dừa khô và củi thông ch/áy âm ỉ tỏa khói thơm dìu dịu, xua đi lũ muỗi mắt vo ve bên rặng sậy.

Từ chập tối, bến sông đã đông nghịt người. Dân làng Đông Cổ mang ra cơ man nào là thau chậu, rổ sảo đựng những bẹ chuối hột vừa ch/ặt từ vườn sau. Mấy bà lão tóc bạc phơ ngồi xếp bằng trên manh chiếu rá/ch, tay thoăn thoắt gọt từng khúc bẹ chuối dài chừng một gang tay, gọt vát hai đầu cho thành hình một chiếc thuyền con lòng nông. Lũ trẻ con xúm xít chung quanh, hai má ửng hồng dưới ánh lửa bập bùng, ríu rít chuyền tay nhau những bông hoa vạn thọ vàng ươm hái sớm từ bờ rào. Cứ mỗi bẹ chuối lại được cắm ch/ặt một bông vạn thọ rực rỡ, chính giữa đặt một chiếc chén gốm con bằng ngón chân cái đựng sáp ong rừng ngả màu mật mía, cắm sâu một sợi bấc bông bện ch/ặt tẩm dầu lạc.

Thục ngồi ở mép chiếu gần giàn rạp đàn tràng, vạt áo nhuộm củ nâu gọn gàng buộc ngang lưng. Đôi bàn tay thon thả của nàng thoăn thoắt châm từng que đóm từ lò than nung, cẩn thận chấm lửa vào sợi bấc của chiếc thuyền bẹ chuối đầu tiên. Ngọn lửa nhỏ xíu màu vàng cam vừa bùng lên, mùi sáp ong ngòn ngọt quyện với mùi hăng nồng của cánh hoa cúc vạn thọ lập tức tỏa lan trong gió đêm. Nàng ngẩng lên nhìn Đỗ Lương, khóe mắt cong lại thành một nụ cười hiền hậu, trong trẻo. Nỗi u uất đ/è nặng suốt hai mươi năm dường như đã theo tàn tro mảnh huyết thư trôi đi sạch sẽ, chỉ còn lại đôi mắt lấp lánh phản chiếu ánh than hồng.

Đỗ Lương cúi người đón lấy chiếc thuyền hoa từ tay Thục. Chàng mặc chiếc áo vải thô màu nâu đất đã vá sạch những chỗ sờn rá/ch, bờ vai rộng vững chãi đứng che chắn luồng gió rười rượi từ mặt sông thổi thốc vào. Bên cạnh chàng, sư thầy trụ trì chùa làng Đông Cổ trong chiếc áo cà sa màu vàng đất đang khẽ lần chuỗi hạt bằng gỗ dâu tằm, miệng niệm trầm trầm từng câu chú vãng sinh.

— A Di Đà Phật... — Sư thầy khẽ nghiêng đầu bảo Lương. — Con nước đêm nay lành lắm rồi, Lương à. Tâm người yên thì nước sông cũng thuận. Đưa bần tăng ra giữa Vực Q/uỷ, để ngọn đèn đầu tiên khai mở lối về cho muôn linh.

Lương gật đầu, cẩn thận đặt chiếc thuyền hoa vào lòng con thuyền nan mộc. Chàng đỡ tay sư thầy bước xuống mũi thuyền. Đáy thuyền nan khẽ chòng chành trên mặt nước gợn sóng lăn tăn, nhưng không còn cái cảm giác nặng trịch, rờn rợn của những đêm chàng đi rà x/ác năm xưa. Mái chèo gỗ lim khua nhẹ xuống dòng nước biếc phát ra tiếng bì bõm quen thuộc, từng vệt bọt nước b/ắn lên mát lạnh mu bàn chân.

Con thuyền nan lướt êm ả rời khỏi bãi cát. Đứng trên bờ, cụ tiên chỉ họ Lê cùng ông trùm bến họ Đỗ và hàng trăm người dân làng Đông Cổ lẳng lặng dõi theo. Không một tiếng cãi vã, không một lời xì xào nghi ngại. Những chiếc khăn sô trắng của người họ Trịnh quỳ phía sau bậc đ/á sám hối đã được cởi bỏ, thay vào đó là những bàn tay kính cẩn chắp trước ngựk hướng ra lòng sông.

Khi mũi thuyền nan chạm vào đúng vùng rốn nước năm xưa từng là Vực Q/uỷ — nơi từng nuốt chửng mẹ con nàng Liên cùng bao nhiêu bạn chài x/ấu số — Đỗ Lương khẽ hãm mái chèo. Chàng ngước mắt nhìn quanh. Mặt nước nơi đây phẳng lặng như một tấm gương đồng lớn, chỉ có luồng chảy ngầm êm đềm đẩy nhẹ mạn thuyền xoay một vòng khoan th/ai. Không còn những cột xoáy gầm rú, không còn mùi bùn tanh tưởi sủi bọt ngầu đỏ, đáy sông giờ đây chỉ còn lớp cát mịn róc rá/ch đón nhận dòng phù sa mới.

Sư thầy quỳ xuống sàn gỗ, hai tay nâng chiếc thuyền bẹ chuối cắm nến sáp ong và hoa vạn thọ ngang trán. Tiếng chuông nhỏ bằng đồng cầm tay của thầy ngân lên một tiếng trong veo:

“Keng...”

Âm thanh thanh thoát xuyên qua màn sương mỏng, chạm vào mặt nước rồi lan xa tít tắp. Sư thầy hạ tay, nhẹ nhàng đặt chiếc thuyền hoa đăng xuống dòng nước.

Bẹ chuối chạm vào mặt sông, khẽ bập bềnh rồi đứng vững vàng. Ngọn nến sáp ong rung rinh trước ngọn gió đầu thu nhưng không hề lụi tắt. Dòng nước ôm lấy chiếc thuyền con, từ tốn đưa nó xoay tròn một vòng quanh mũi thuyền nan của Lương rồi lững lờ trôi xuôi về hướng bãi bồi hạ lưu, để lại một vệt sáng vàng óng ánh kéo dài trên mặt nước biếc.

Bên bờ bến Lương, thấy ngọn đèn đầu tiên đã thuận dòng trôi đi, cụ tiên chỉ họ Lê khẽ cất giọng run run:

— Thả đèn đi bà con! Đưa sáng cho người dưới nước, mở lòng cho kẻ trên bờ!

Tiếng hô vừa dứt, hàng trăm con người ùa xuống mép nước. Tiếng cười ríu rít của con trẻ hòa trong tiếng rì rầm khấn nguyện của những người mẹ, người vợ. Thục quỳ bên doi cát, nhẹ nhàng đón từng bẹ chuối từ tay lũ trẻ trong xóm, châm lửa rồi thả nhẹ xuống ven bờ. Mấy chàng trai họ Đỗ cùng thợ chài cởi trần lội nước bì bõm ngang mắt cá chân, dùng cành tre non gạt nhẹ để những chiếc thuyền hoa không bị mắc vào đám rễ cây mục hay bờ sậy.

Một chiếc, mười chiếc, rồi hàng trăm chiếc hoa đăng đồng loạt trôi ra lòng sông.

Từ trên thuyền nan giữa dòng, Đỗ Lương sững sờ ngắm nhìn. Cả khúc sông Lương dài hàng dặm bỗng chốc bừng sáng. Ánh lửa bấc dầu lạc hòa cùng ngọn nến sáp ong lung linh, nhuộm vàng rực từng lớp sóng gợn lăn tăn. Hàng ngàn chiếc thuyền bẹ chuối chở theo những bông hoa vạn thọ vàng tươi nối đuôi nhau trôi lững lờ, kết thành một dải lụa lửa rực rỡ uốn lượn giữa bóng đêm dày đặc của đồng bằng.

Khúc sông tối tăm, lạnh lẽo, gh/ê r/ợn năm xưa giờ đây sáng bừng như một dòng ngân hà giáng xuống trần gian.

Mặt nước phản chiếu muôn ngàn đốm lửa bập bùng, không một chiếc thuyền bẹ chuối nào bị lật úp, không một ngọn nến nào bị gió sông thổi tắt. Chúng trôi qua tâm Vực Q/uỷ, dập dềnh lướt qua sợi chỉ ngũ sắc bạt độ vẫn còn giăng trên cành dâu non, rồi xuôi dần về phía gò Đống Sậy — nơi nấm mồ nàng Liên vừa được phủ lớp đất son ấm áp.

Dưới làn nước trong veo lấp lánh ánh nến, Đỗ Lương thấy những bóng cá quẫy đuôi lượn lờ quanh chân hoa đăng. Chàng hít một hơi thật sâu, lồng ngựk tràn ngập mùi hương sáp ong ngọt lịm và mùi hoa cúc vạn thọ thanh khiết. Gánh nặng truyền kiếp của dòng họ, những đêm thức trắng vớt x/ác trong k/inh h/oàng, những nhát chèo đ/è nặng tội lỗi của người cha quá cố... tất cả đã hoàn toàn tiêu biến, nhường chỗ cho sự ấm áp tột cùng của tình người và sự tha thứ.

Lương quay mái chèo, đưa con thuyền nan lướt trên mặt sông rực rỡ trở về bến.

Khi mũi thuyền chạm vào bãi cát mịn, Thục đã đứng chờ sẵn ở mép sóng. Nàng đưa hai bàn tay ấm áp ra đón lấy chàng. Dưới ánh sáng vàng rực của ngàn ngọn hoa đăng trôi xuôi vô tận, hai người đứng bên nhau, nghe tiếng chuông chùa làng bên gõ từng nhịp thanh tịnh ngân vang giữa trời đêm bao la.